Hội nghị triển khai thi hành Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 và Nghị định số 250/2026/NĐ-CP, kết hợp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật hợp nhất văn bản

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra Văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Nguyễn Duy Thắng nhấn mạnh, đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật là một trong những yêu cầu đặt ra nhằm thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật; bảo đảm công khai, minh bạch, dễ tiếp cận và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật.

Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Duy Thắng, công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật được đổi mới theo hướng văn bản hợp nhất trở thành căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật. Qua hơn 14 năm thực hiện Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật năm 2012, công tác này đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới và yêu cầu sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật ngày càng cao, Pháp lệnh này đã bộc lộ một số hạn chế, đòi hỏi phải được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra Văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Nguyễn Duy Thắng phát biểu khai mạc Hội nghị

5 điểm mới, đột phá trong công tác hợp nhất văn bản

Phó Cục trưởng Nguyễn Duy Thắng cho biết, quy định mới tập trung vào 05 điểm mới, đột phá. Cụ thể:

Thứ nhất, khẳng định giá trị pháp lý chính thức của văn bản hợp nhất. Theo quy định mới, văn bản hợp nhất được các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng làm căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật.

Thứ hai, mở rộng phạm vi và đối tượng hợp nhất. Công tác hợp nhất không chỉ được thực hiện đối với các văn bản của Trung ương mà còn được mở rộng đối với văn bản của cấp tỉnh. Phạm vi hợp nhất cũng được mở rộng, không chỉ đối với văn bản sửa đổi, bổ sung mà còn bao gồm các văn bản không phải văn bản sửa đổi, bổ sung nhưng có tác động đến nội dung của văn bản, như văn bản đính chính, văn bản tạm ngưng hiệu lực, văn bản bãi bỏ một phần hoặc văn bản công bố một phần văn bản.

Thứ ba, đổi mới quy trình hợp nhất văn bản. Nếu trước đây công tác hợp nhất được thực hiện tương đối tách biệt với quá trình xây dựng văn bản thì theo quy định mới, hai công việc này được triển khai song song. Trong quá trình soạn thảo văn bản, cơ quan chủ trì đồng thời thực hiện soạn thảo văn bản hợp nhất để trình cùng với văn bản.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác hợp nhất. Bộ Tư pháp đang xây dựng phần mềm phục vụ công tác hợp nhất văn bản. Tại Hội nghị, Ban Tổ chức giới thiệu sơ bộ về phần mềm, giúp các cơ quan, đơn vị nắm bắt những tính năng cơ bản trước khi đưa vào sử dụng chính thức. Dự kiến, phần mềm được đưa vào sử dụng sớm nhất trong tháng 10/2026.

Thứ năm, siết chặt thời hạn và việc xử lý văn bản phải hợp nhất. Một trong những nội dung cần quan tâm là xử lý các văn bản của Bộ, ngành, Trung ương chưa được hợp nhất và các văn bản của địa phương được ban hành trước ngày 01/7/2026. Việc triển khai hợp nhất đối với các nhóm văn bản này cần được hướng dẫn, thống nhất, bảo đảm thực hiện đúng quy định mới.

Bảo đảm đúng nguyên tắc, trình tự và kỹ thuật hợp nhất

Theo báo cáo tại Hội nghị, từ ngày 01/7/2026, việc hợp nhất văn bản phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản như: (i) Không làm thay đổi nội dung và hiệu lực của văn bản được hợp nhất. Việc hợp nhất phải bảo đảm đầy đủ, chính xác nội dung của các văn bản được hợp nhất, không tạo ra quy phạm pháp luật mới hoặc văn bản quy phạm pháp luật mới. Văn bản hợp nhất nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong tra cứu, áp dụng pháp luật, cung cấp một văn bản hoàn chỉnh, toàn diện, chứa đựng những quy định có hiệu lực hoặc sẽ có hiệu lực trong trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung chưa có hiệu lực tại thời điểm ban hành văn bản hợp nhất. (ii) Tuân thủ trình tự, kỹ thuật hợp nhất văn bản. Cơ quan thực hiện hợp nhất phải tuân thủ trình tự, kỹ thuật hợp nhất theo quy định của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 118/VBHN-VPQH) và Nghị định số 250/2026/NĐ-CP.

Đáng chú ý, Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 đã bãi bỏ nguyên tắc chỉ hợp nhất văn bản do cùng một cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quy định tại khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13. Do đó, từ ngày 01/7/2026, thời điểm Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 có hiệu lực, các văn bản được hợp nhất không bắt buộc phải do cùng một cơ quan, người có thẩm quyền ban hành.

Trưởng phòng Pháp điển, hợp nhất văn bản và Tổng hợp, Cục Kiểm tra Văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Hoàng Linh Cầm chia sẻ tại Hội nghị

Tại Hội nghị, đồng chí Hoàng Linh Cầm, Trưởng phòng Pháp điển, hợp nhất văn bản và Tổng hợp, Cục Kiểm tra Văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật trình bày tham luận về tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật thực hiện hợp nhất văn bản và hướng dẫn sử dụng Phần mềm hỗ trợ hợp nhất văn bản.

Trong nội dung tập huấn, các đại biểu được hướng dẫn về thể thức văn bản hợp nhất; cách trình bày số, ký hiệu, tên văn bản hợp nhất; trình bày lời nói đầu và căn cứ ban hành trong văn bản hợp nhất.

Bên cạnh đó, các nội dung liên quan đến trình bày phần văn bản có sự thay đổi cũng được hướng dẫn cụ thể, gồm nội dung được sửa đổi, bổ sung, đính chính trong văn bản hợp nhất; cách trình bày nội dung bị tạm ngưng hiệu lực trong văn bản hợp nhất.