Toàn cảnh phiên họp.

Phát biểu khai mạc phiên họp, đồng chí Nguyễn Hải Ninh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Tổ trưởng Tổ giúp việc cho biết, khối lượng các công việc về hoàn thiện thể chế pháp luật hiện nay rất "khổng lồ". Theo đó, Chính phủ sẽ trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp tới khoảng 42 luật; sẽ có khoảng 191 nghị định từ nay đến cuối năm và số lượng có thể sẽ còn phát sinh thêm. Trong bối cảnh này, chúng ta cần thực 02 nhiệm vụ trọng tâm sau: (i) Hoàn thành Đề án cấu trúc lại hệ thống pháp luật Việt Nam. Đây là cơ sở để xây dựng chương trình lập pháp nhiệm kỳ tới; (ii) Tập trung rà soát lại toàn bộ mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập do quy định của pháp luật, từ đó đề xuất giải pháp tháo gỡ.

Về nội dung phiên họp, Bộ trưởng đề nghị các thành viên Tổ giúp việc tập trung thảo luận 04 nội dung sau: (i) Trao đổi, thảo luận về các nội dung của dự thảo Quy chế làm việc của Tổ giúp việc; (ii) Cho ý kiến đối với Chương trình công tác năm 2025 của Tổ giúp việc; (iii) Báo cáo tình hình triển khai nhiệm vụ rà soát, tháo gỡ vướng mắc do quy định pháp luật trong phạm vi bộ, ngành và các công tác tổng hợp của Ban chỉ đạo; (iv) Trao đổi về dự thảo Đề cương Đề án “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp cấu trúc lại hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (giai đoạn 2026 - 2030)”.

Đồng chí Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý phát biểu tại phiên họp.

Thay mặt đơn vị chuyên trách tham mưu, giúp việc Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc của Ban Chỉ đạo, đồng chí Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý báo cáo quá trình chuẩn bị và dự thảo các văn kiện thảo luận tại Phiên họp thứ nhất của Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật. Theo đó, để chuẩn bị cho Phiên họp thứ nhất của Tổ giúp việc, Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý cùng các đơn vị có liên quan thuộc Bộ Tư pháp đã phối hợp triển khai xây dựng dự thảo các văn bản về cơ chế hoạt động của Tổ giúp việc bao gồm: (i) Dự thảo Quy chế làm việc của Tổ giúp việc được xây dựng trên cơ sở bám sát Quy định của Bộ Chính trị về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ làm việc, quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật; Quy chế làm việc của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật; Quyết định phân công nhiệm vụ của thành viên Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và có sự tham khảo Quy chế làm việc của các tổ giúp việc của Ban Chỉ đạo Trung ương; (ii) Dự thảo Chương trình công tác năm 2025 của Tổ Giúp việc dự kiến có 03 nhóm nhiệm vụ trọng tâm và 09 nhiệm vụ cụ thể.

Bên cạnh đó, Viện đã xây dựng dự thảo Đề cương Đề án “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp cấu trúc lại hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (giai đoạn 2026 - 2030)” làm cơ sở kiến nghị xây dựng định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI với mục tiêu là xác định cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất các giải pháp cấu trúc lại hệ thống pháp luật Việt Nam theo hướng tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định và dễ tiếp cận, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Đề án tập trung thực hiện một số nhiệm vụ sau: (i) Nghiên cứu cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về thiết kế cấu trúc của hệ thống pháp luật; (ii) Đánh giá thực trạng cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam; (iii) Xây dựng triết lý, nguyên tắc, tư duy thiết kế và yêu cầu cấu trúc lại hệ thống pháp luật; (iv) Xây dựng mô hình cấu trúc hệ thống pháp luật tối ưu; (v) Đề xuất danh mục văn bản cần sửa đổi, bổ sung, thay thế/bãi bỏ hoặc ban hành mới; (vi) Xác định các giải pháp thực hiện, bảo đảm nguồn lực cho việc triển khai Đề án.

Thành viên Tổ Giúp việc phát biểu tại phiên họp.

Tại phiên họp, các thành viên Tổ giúp việc đã trao đổi, thảo luận và cho ý kiến đối với một số nội dung, cụ thể:

Thứ nhất, đối với các nội dung của Quy chế làm việc của Tổ giúp việc: (i) Tại phần căn cứ của Quy chế quy định: “Tổ giúp việc của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật (sau đây gọi tắt là Tổ giúp việc)…”, các đại biểu đề nghị không để “gọi tắt” trong phần căn cứ mà chuyển xuống phạm vi điều chỉnh; (ii) Về phạm vi điều chỉnh được quy định tại khoản 1 Điều 1 gồm có phương thức làm việc và quan hệ công tác của Tổ giúp việc. Tuy nhiên, nội dung này được thể hiện tại Chương III của Quy chế lại là “chế độ làm việc và quan hệ công tác”. Do đó, các đại biểu đề nghị rà soát, chỉnh lý lại; (iii) Đối với nội dung Điều 5 của Quy chế về nhiệm vụ, quyền hạn của các thành viên và Thư ký, đại biểu cho rằng, cần tách riêng nhiệm vụ, quyền hạn của Thư ký ra thành khoản riêng; (iv) về nội dung Chương 3 của Quy chế quy định về chế độ làm việc, các đại biểu đề nghị bổ sung, làm rõ thêm cách thức làm việc của Tổ giúp việc; (v) cần bổ sung tại Quy chế các nội dung liên quan đến chế tài đối với các thành viên Tổ giúp việc và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan…

Thứ hai, về dự thảo Đề cương Đề án “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp cấu trúc lại hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (giai đoạn 2026 - 2030)”, các đại biểu đề nghị: (i) Cân nhắc lại tên đề án bảo đảm tinh gọn và khoa học hơn. Theo đó, đề xuất tên đề án có thể đổi thành “Đổi mới cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, ngoài ra, cần chuyển “giai đoạn 2026 - 2030” trong tên Đề án xuống phạm vi điều chỉnh về mặt thời gian; (ii) Về định hướng cấu trúc lại hệ thống pháp luật Việt Nam, các đại biểu cho rằng, giai đoạn 2026 - 2030 là ngắn, vì vậy cần điều chỉnh lại để bảo đảm tính “dài hơi”, với tầm nhìn xa hơn; (iii) Đề án phải trả lời được các câu hỏi gồm: Cấu trúc hệ thống pháp luật là gì? Đặc điểm của cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam là gì? Tiêu chí để đánh giá tính hoàn thiện của cấu trúc hệ thống pháp luật là gì? Thực trạng của cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay như thế nào? Ưu điểm, hạn chế, tồn tại là gì? Nguyên nhân của thực trạng đó…; (iv) Cần sắp xếp và thể hiện lại đầy đủ các nội dung hơn, cụ thể: Phần thứ nhất là sự cần thiết, mục tiêu, phạm vi, quan điểm chỉ đạo và quá trình nghiên cứu của Đề án; phần thứ hai là nhận thức về cấu trúc hệ thống pháp luật và cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay; phần thứ ba là kinh nghiệm về cấu trúc hệ thống pháp luật của các nước trên thế giới; phần thứ tư là phương hướng, nội dung và giải pháp, kiến nghị đổi mới cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới; phần thứ năm là lộ trình tổ chức thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh hát biểu kết luận phiên họp.

Phát biểu kết luận phiên họp, đồng chí Nguyễn Hải Ninh, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Tổ trưởng Tổ giúp việc đánh giá cao các ý kiến góp ý của các thành viên Tổ giúp việc. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng đề nghị Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý nghiêm túc tiếp thu để tiếp tục hoàn thiện các dự thảo đang được xin ý kiến.