Những sợi dây “trói chân” phụ nữ trên con đường phát triển

Đã qua rồi cái thời phụ nữ chỉ quanh quẩn trong bếp, nhưng những định kiến vô hình vẫn tồn tại dai dẳng, giống như những sợi dây âm thầm “trói chân” người phụ nữ trên con đường chinh phục sự nghiệp và phát triển bản thân.

Những định kiến ngăn bước tiến

Trên hành trình khẳng định bản thân, nhiều phụ nữ phải nghe những câu nói mang nặng định kiến xã hội mỗi khi họ muốn đi học thêm một khóa kỹ năng, làm thêm giờ để hoàn thành dự án, hay theo đuổi đam mê riêng: “Phụ nữ thì cần gì học cao, bằng cấp cao quá khó lấy chồng/khó giữ chồng”; “Làm nhiều làm gì, lương cao hơn chồng thì coi chừng ly hôn đấy”; “Mẹ làm sếp thì con ai chăm? Con cần mẹ hơn cần tiền!”; “Việc học/làm có ra tiền ngay không, hay chỉ tốn thời gian, tốn tiền vô ích?”.

Những “câu thần chú” này không chỉ đến từ người ngoài, mà thường xuyên xuất hiện từ chính những người thân yêu nhất. Chúng tạo ra một áp lực xã hội và gia đình khổng lồ, khiến phụ nữ liên tục phải tự vấn về lựa chọn của mình.

Rào cản lớn nhất đối với sự nghiệp của phụ nữ hiện đại thường không nằm ở năng lực, mà nằm ở sự phân chia trách nhiệm trong gia đình và sự thiếu tin tưởng tại công sở.

Khi người vợ bày tỏ mong muốn học thêm buổi tối hoặc tăng ca, phản ứng đầu tiên từ gia đình thường xoay quanh câu hỏi về trách nhiệm nội trợ và chăm sóc con cái: “Ai trông con? Ai nấu cơm?”. Mặc nhiên, những việc này được coi là “thiên chức” của phụ nữ. Nỗ lực phát triển của họ dễ bị quy kết là “hoạt động lãng phí” nếu không mang lại lợi ích kinh tế tức thời, trong khi việc chồng đi học hay đi giao lưu lại được mặc định là “đầu tư cho tương lai chung”.

Chị Minh Ng. (35 tuổi, TP.HCM), Giám đốc Marketing, chia sẻ: “Tôi từng từ chối cơ hội thăng tiến lên vị trí quản lý khu vực vì mẹ chồng hỏi thẳng: “Làm quản lý cao thế thì ai đưa đón con bé đi học, ai lo bữa tối cho cả nhà?”. Chồng tôi thì bảo: “Em cứ nhận, nhưng việc nhà không được ảnh hưởng đâu nhé”. Áp lực không phải là không làm được, mà là cảm giác tội lỗi và sự cô đơn khi phải gánh vác mọi thứ một mình, trong khi cơ hội nghề nghiệp đang vụt qua”.

Tại nơi làm việc, phụ nữ có gia đình đối mặt với áp lực khó thăng tiến và bị gán mác dễ nghỉ vì con cái. Các nhà tuyển dụng và quản lý thường ngần ngại thăng chức cho phụ nữ đã kết hôn hoặc đang có con nhỏ vì lo ngại họ sẽ “không thể toàn tâm toàn ý” cho công việc. Điều này tạo nên một “trần kính” vô hình, giới hạn cơ hội phát triển sự nghiệp của họ.

Phụ nữ và những áp lực vô hình giữa gia đình và sự nghiệp.

Phá vỡ tâm lý tội lỗi và khẳng định giá trị bản thân

Nguy hiểm hơn cả định kiến từ bên ngoài là tâm lý tự cảm thấy tội lỗi của chính người phụ nữ. Khi dành thời gian đi học, đi làm, hay đơn giản là dành một giờ đồng hồ cho sở thích cá nhân, họ liên tục bị dày vò bởi suy nghĩ: Mình có đang làm tròn trách nhiệm của một người mẹ, người vợ không? Sự “tội lỗi” này khiến họ tự rút lui, từ bỏ cơ hội phát triển để chứng minh mình là một người vợ, người mẹ hoàn hảo theo khuôn mẫu xã hội.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Lanh (Công ty cổ phần Học viện Minh Trí Thành), người có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tư vấn, hỗ trợ phụ nữ phát triển bản thân, khẳng định: “Tâm lý tội lỗi là sợi dây vô hình níu chân phụ nữ mạnh mẽ nhất. Nhiều chị em đến tìm tôi trong tình trạng kiệt sức và mất phương hướng, không dám dành thời gian cho bản thân vì sợ bị đánh giá là “vô trách nhiệm”. Họ cần hiểu rằng, phát triển bản thân không phải là sự ích kỷ, mà là cách tốt nhất để tái tạo năng lượng và trở thành phiên bản tốt hơn để yêu thương gia đình. Bên cạnh đó, gia đình nên là “bệ phóng” vững chãi để người phụ nữ tập trung và yên tâm phát triển bản thân”.

Thạc sĩ Tâm lý Nguyễn Thị Lanh đã giúp hàng nghìn phụ nữ tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ bên cạnh việc chăm sóc gia đình, con cái.

Cũng theo Thạc sĩ, sự phát triển của người vợ mang lại những giá trị vượt trội cho gia đình. Trước hết, nó cải thiện chất lượng nuôi dạy con khi người mẹ có tri thức và tư duy tiến bộ, áp dụng phương pháp giáo dục khoa học, đồng thời trở thành tấm gương về sự tự chủ và độc lập cho con cái. Thứ hai, sự phát triển giúp nâng cao khả năng quản trị cảm xúc gia đình, vì người vợ có thể tự chủ và quản lý cảm xúc tốt, từ đó kiến tạo một bầu không khí hòa thuận, ổn định. Cuối cùng, người vợ phát triển có thể trở thành đối tác tinh thần đích thực, là người đồng hành, cố vấn đắc lực, chia sẻ tầm nhìn và áp lực với chồng, giúp cuộc hôn nhân luôn giữ được sự tươi mới và thấu hiểu.

Đã đến lúc phụ nữ cần định nghĩa lại giá trị bản thân, không chỉ nằm ở bữa cơm ngon hay ngôi nhà sạch. Hãy mạnh dạn thiết lập ranh giới và đàm phán để chồng/gia đình chia sẻ trách nhiệm nội trợ một cách rõ ràng. Sự phát triển cá nhân là một phần không thể thiếu của một cuộc sống hạnh phúc và trọn vẹn. Phụ nữ hiện đại xứng đáng được phát triển sự nghiệp mà không cần phải mang theo gánh nặng tội lỗi hay sự trì hoãn từ định kiến.