Hội tụ những giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo, cảnh quan và đa dạng sinh học, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là tài sản thiên nhiên quý giá của Việt Nam và nhân loại. Trên hành trình bảo vệ di sản ấy, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng giữ vai trò quan trọng trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị thiên nhiên, hướng tới sự hài hòa giữa gìn giữ môi trường sinh thái với phát triển bền vững.
Di sản thiên nhiên được thế giới ghi nhận
Phong Nha – Kẻ Bàng gây ấn tượng bởi hệ thống núi đá vôi, hang động kỳ vĩ, cảnh quan đặc sắc và các hệ sinh thái có giá trị cao. Đây không chỉ là điểm đến giàu sức hấp dẫn mà còn là khu vực có ý nghĩa quan trọng đối với nghiên cứu khoa học, bảo tồn đa dạng sinh học và gìn giữ những giá trị tự nhiên lâu dài.
Năm 2003, UNESCO ghi danh Phong Nha – Kẻ Bàng vào Danh sách Di sản thiên nhiên thế giới theo tiêu chí địa chất, địa mạo. Năm 2015, di sản tiếp tục được ghi danh lần thứ hai, mở rộng sự công nhận đối với các giá trị về đa dạng sinh học và hệ sinh thái. Những dấu mốc này là sự ghi nhận có ý nghĩa quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu nghiêm túc trong quản lý, bảo vệ và gìn giữ tính toàn vẹn của di sản.
 |
| Ánh sáng tự nhiên chiếu qua vòm hang, tạo nên khung cảnh kỳ vĩ trong lòng di sản Phong Nha – Kẻ Bàng. |
Bên cạnh sự ghi nhận của UNESCO, năm 2009, Phong Nha – Kẻ Bàng được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Danh hiệu là sự ghi nhận ở cấp quốc gia đối với giá trị nổi bật của khu vực, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm bảo vệ tài nguyên, cảnh quan và các giá trị di sản cho các thế hệ tiếp nối.
 |
| Những khối thạch nhũ với hình dáng độc đáo trong hệ thống hang động Phong Nha – Kẻ Bàng. |
Từ di sản quốc gia đến không gian hợp tác xuyên biên giới
Một dấu mốc quan trọng khác được ghi nhận vào năm 2025, khi Phong Nha – Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nậm Nô của Lào được ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới xuyên biên giới. Sự kiện cho thấy giá trị thiên nhiên của khu vực không bị giới hạn bởi ranh giới hành chính, mà gắn với một không gian sinh thái rộng lớn, cần sự phối hợp và hợp tác trong bảo tồn.
 |
| Lễ đón nhận danh hiệu Di sản thiên nhiên thế giới lần thứ hai của Phong Nha – Kẻ Bàng. |
 |
| Chứng nhận ghi danh Di sản thiên nhiên thế giới xuyên biên giới Phong Nha – Kẻ Bàng và Hin Nậm Nô năm 2025. |
Việc ghi danh di sản xuyên biên giới mở ra thêm cơ hội trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường phối hợp trong bảo vệ các hệ sinh thái liên kết. Đây cũng là cơ sở để nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm chung trong gìn giữ thiên nhiên, phát huy giá trị di sản trên nền tảng tôn trọng các nguyên tắc bảo tồn.
 |
| Dòng sông uốn lượn giữa núi rừng và thung lũng xanh của Phong Nha – Kẻ Bàng. |
Nỗ lực của Ban Quản lý được ghi nhận qua nhiều phần thưởng
Cùng với những dấu mốc của di sản, quá trình công tác của Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng được ghi nhận bằng nhiều hình thức khen thưởng. Theo tài liệu thành tích do đơn vị cung cấp, năm 2011, Ban Quản lý được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba; năm 2008, Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì có nhiều thành tích trong công tác giai đoạn 2002–2007.
Đơn vị được Bộ Tài nguyên và Môi trường tặng Bằng khen vào các năm 2005 và 2010; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng Bằng khen năm 2022. UBND tỉnh tặng Bằng khen cho tập thể Ban Quản lý trong các năm 2003, 2005, 2008, 2015, 2017, 2021, 2023, 2024 và 2025; năm 2016, tập thể được tặng Cờ thi đua của UBND tỉnh. Tài liệu cũng ghi nhận việc Ủy ban UNESCO tặng giấy khen cho các cá nhân, tập thể có đóng góp nổi bật vào sự nghiệp UNESCO Việt Nam năm 2009 và tặng Kỷ niệm chương cho 7 cá nhân năm 2018.
Những phần thưởng là sự động viên đối với tập thể và các cá nhân đã đóng góp cho nhiệm vụ được giao. Quan trọng hơn, đó là cơ sở để đơn vị tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, chú trọng chất lượng công tác quản lý và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong bảo vệ một di sản có giá trị toàn cầu.
Khu dự trữ sinh quyển thế giới: thêm trách nhiệm, thêm cơ hội
Ngày 5/6/2026, Phong Nha – Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới trong khuôn khổ Chương trình Con người và Sinh quyển. Đây là dấu mốc mới, bổ sung một lớp ghi nhận quốc tế bên cạnh danh hiệu Di sản thiên nhiên thế giới, đồng thời đề cao mối liên hệ giữa bảo tồn đa dạng sinh học, nghiên cứu, giáo dục và phát triển bền vững.
 |
| Chứng nhận UNESCO công nhận Phong Nha – Kẻ Bàng là Khu dự trữ sinh quyển thế giới năm 2026. |
Danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới không chỉ tôn vinh giá trị tự nhiên của Phong Nha – Kẻ Bàng mà còn đặt ra yêu cầu gắn bảo tồn với đời sống cộng đồng, sử dụng tài nguyên có trách nhiệm và thúc đẩy các mô hình phát triển phù hợp với sức chịu tải của môi trường. Đây là định hướng đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, các tổ chức, doanh nghiệp và người dân.
Gìn giữ hôm nay, trao truyền cho mai sau
Trước những cơ hội và yêu cầu mới, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng tiếp tục có vai trò quan trọng trong gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ cảnh quan, duy trì hệ sinh thái và lan tỏa nhận thức về giá trị di sản. Công tác bảo tồn cần được thực hiện thường xuyên, gắn với việc nâng cao ý thức cộng đồng, tăng cường phối hợp và phát huy hiệu quả các nguồn lực.
Phong Nha – Kẻ Bàng là niềm tự hào của địa phương và đất nước, đồng thời là tài sản thiên nhiên có ý nghĩa đối với nhân loại. Mỗi nỗ lực bảo vệ rừng, gìn giữ hang động, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển các hoạt động phù hợp với yêu cầu bảo tồn đều góp phần duy trì giá trị của di sản. Với nền tảng thành tích đã được ghi nhận và trách nhiệm trước cộng đồng quốc tế, Ban Quản lý cùng các bên liên quan tiếp tục hướng tới mục tiêu gìn giữ di sản lâu dài, để những giá trị thiên nhiên đặc sắc của Phong Nha – Kẻ Bàng được trao truyền cho các thế hệ tương lai.
