Điều 8 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định: “Ngày 9/11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày Pháp luật được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội”.
Ngày 09/11/1946, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà được ban hành. Hiến pháp năm 1946 được đánh giá là bản hiến văn dân chủ bậc nhất Đông Nam Á lúc bấy giờ, mang nhiều tư tưởng về một xã hội dân chủ pháp quyền ở Việt Nam, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tất cả các bản Hiến pháp và toàn bộ hệ thống pháp luật của nước ta. Do đó, Ngày Pháp luật với mục đích, ý nghĩa là ghi nhận ngày ban hành bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên của Nhà nước Việt Nam, nên không chỉ giới hạn chỉ là ngày 9/11.
Pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng, một mặt, vừa là công cụ quản lý nhà nước hữu hiệu, tạo hành lang pháp lý an toàn, tin cậy, thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội, mặt khác cũng là cơ sở để bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Vì vậy, việc thể chế hóa quy định về Ngày Pháp luật trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thấy tầm quan trọng và mang nhiều ý nghĩa. Để cụ thể hóa Điều 8 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012, tại Nghị định số 28/2013/NĐ-CP ngày 4/4/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (Nghị định sô 28/2013/NĐ-CP), đã dành hẳn Chương II để hướng dẫn quy định về Ngày pháp luật.
Nội dung, hình thức tổ chức được quy định rất cụ thể tại Chương II của Nghị định số 28/2013/NĐ-CP. Theo đó, Ngày pháp luật được tổ chức với các nội dung: Khẳng định vị trí, vai trò của Hiến pháp, pháp luật trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội; giáo dục cán bộ, công chức, viên chức và người dân ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; ý thức bảo vệ pháp luật, lợi ích của việc chấp hành pháp luật; tuyên truyền, phổ biến các quy định của Hiến pháp, pháp luật thiết thực với đời sống của nhân dân, gắn với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị; vận động nhân dân nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật. Ngày Pháp luật cũng là ngày biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu trong xây dựng pháp luật, thực thi pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, gương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật. Các nội dung trên có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức như: Mít tinh, hội thảo, tọa đàm, thi tìm hiểu pháp luật, tuyên truyền, phổ biến pháp luật lưu động, triển lãm và các hình thức khác theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp.
Thông qua việc triển khai tổ chức Ngày Pháp luật, để làm rõ hơn mục đích, ý nghĩa về quy định này nhằm mục đích nâng cao hơn nữa ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân. Các hình thức tổ chức khác nhau thì sẽ tổ chức được nhiều hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật sâu rộng đến mọi tầng lớp nhân dân. Bên cạnh đó, thông qua Ngày Pháp luật để các cơ quan, ban, ngành đánh giá lại những kết quả đã đạt được và những hạn chế trong hoạt động xây dựng, thực thi pháp luật, từ đó, để phát huy những kết quả đã đạt được, khắc phục những hạn chế để thực hiện có hiệu quả hơn hoạt động của hệ thống tư pháp.
Việc triển khai, tổ chức Ngày Pháp luật còn góp phần đưa các quy định của pháp luật đi vào cuộc sống; để hướng mọi tầng lớp, giai cấp trong xã hội có thái độ xử sự pháp luật đúng đắn; đề cao quyền cũng như trách nhiệm, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức trong học tập, tìm hiểu pháp luật và tự giác chấp hành pháp luật, nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Phát huy tinh thần đại đoàn kết dân tộc, vì một Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Ngày Pháp luật có rất nhiều ý nghĩa, trong đó có ý nhĩa như đã nói ở trên là ngày để ghi nhận ngày ban hành bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Vậy nên, 364 ngày còn lại cũng đều là ngày pháp luật, bởi chúng ta thực hiện theo khẩu hiệu “sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”.
Minh Tiến
Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Quảng Bình
