Giữ gìn giá trị thật của cà phê Việt

Từ hạt cà phê đến trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng

Việt Nam nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm quốc gia xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới. Thế nhưng, một nghịch lý vẫn tồn tại ngay trên thị trường nội địa: không ít người tiêu dùng vẫn băn khoăn đâu là một ly cà phê thực sự được tạo nên từ giá trị nguyên bản của hạt cà phê.

Từ thực tiễn ấy, nhiều doanh nghiệp và nhà sản xuất đã lựa chọn những hướng đi khác nhau để khẳng định thương hiệu. Với ông Nguyễn Hòa Chính, người có hơn bốn thập niên gắn bó với ngành cà phê, hành trình làm nghề lại bắt đầu từ một câu hỏi tưởng như rất giản dị: làm thế nào để người tiêu dùng được tiếp cận đúng với giá trị thật của hạt cà phê Việt Nam?

Trăn trở từ thực tiễn thị trường

Theo chia sẻ của ông Nguyễn Hòa Chính, trong những năm làm việc tại vùng nguyên liệu Tây Nguyên, ông từng chứng kiến không ít trường hợp cà phê được sản xuất từ nguyên liệu sạch, chế biến đúng quy trình nhưng lại khó cạnh tranh trên thị trường chỉ vì không đáp ứng những cảm quan quen thuộc mà người tiêu dùng đã hình thành từ nhiều năm.

Có thời điểm, những sản phẩm được tạo nên từ hạt cà phê nguyên chất lại bị đánh giá thấp hơn các loại đồ uống có pha trộn phụ gia, hương liệu hoặc được xử lý để tạo màu sắc, độ sánh và hương vị đậm hơn.

Điều đó khiến ông và nhiều người làm nghề không khỏi trăn trở. Bởi khi nhận thức của thị trường bị chi phối bởi những cảm giác nhất thời, giá trị thực của hạt cà phê và công sức của người nông dân dễ bị che lấp.

Từ những suy nghĩ ấy, năm 2010, thương hiệu Đắk Hà Cà phê được hình thành với định hướng theo đuổi giá trị nguyên bản của hạt cà phê, lấy sự minh bạch và niềm tin của khách hàng làm nền tảng phát triển.

Không chỉ là câu chuyện kinh doanh

Trong bài phát biểu tại hội nghị về cà phê thật và sức khỏe cộng đồng, ông Nguyễn Hòa Chính cho rằng vấn đề của hạt cà phê hiện nay không chỉ đơn thuần là câu chuyện kinh tế hay lợi nhuận doanh nghiệp.

Quan trọng hơn, đó còn là vấn đề liên quan đến quyền được biết của người tiêu dùng, đến sự minh bạch thông tin và sức khỏe cộng đồng. Từ góc nhìn đó, việc xây dựng một thị trường cà phê lành mạnh không chỉ đòi hỏi trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn cần sự tham gia của cơ quan quản lý, giới khoa học và chính người tiêu dùng.

Ông cho rằng mỗi sản phẩm lưu thông trên thị trường cần được công bố rõ ràng về thành phần, nguồn gốc và phương pháp chế biến để người dân có đầy đủ thông tin khi lựa chọn.

Nâng tầm giá trị nông sản Việt

Một trong những hướng đi được doanh nghiệp này lựa chọn là nghiên cứu kết hợp cà phê với các nguồn dược liệu bản địa có giá trị.

Năm 2021, Đắk Hà Cà phê giới thiệu dòng sản phẩm kết hợp giữa cà phê và Đẳng sâm Ngọc Linh. Theo ông Chính, mục tiêu của sự kết hợp này không nhằm làm thay đổi bản chất của cà phê mà hướng tới việc gia tăng giá trị cho cả hai nguồn nguyên liệu đặc trưng của vùng đất Tây Nguyên.

Qua đó, hạt cà phê không chỉ là sản phẩm nông nghiệp đơn thuần mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển cho các sản phẩm nông sản và dược liệu Việt Nam.

Cùng với đó, doanh nghiệp chú trọng xây dựng quy trình truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và tối ưu hóa các công đoạn sản xuất nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, tiết kiệm năng lượng và giảm tác động tới môi trường.

Minh bạch để bảo vệ người tiêu dùng

Theo ông Nguyễn Hòa Chính, một trong những khó khăn hiện nay là hệ thống tiêu chuẩn và cơ chế công bố chất lượng vẫn chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt giữa các dòng sản phẩm cà phê trên thị trường.

Ông đề xuất cần có sự phân loại rõ ràng hơn giữa cà phê nguyên chất, cà phê đặc sản, cà phê phổ thông và các sản phẩm đồ uống có chứa caffeine hoặc được phối trộn hương liệu. Khi các tiêu chí được công khai minh bạch, người tiêu dùng sẽ dễ dàng nhận biết sản phẩm mình lựa chọn; đồng thời tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng minh bạch thông tin đang trở thành xu hướng tất yếu trong ngành thực phẩm hiện đại. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là thước đo trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng.

Xây dựng niềm tin bằng giá trị thật

Sau nhiều năm hoạt động, Đắk Hà Cà phê đã nhận được một số chứng nhận và giải thưởng trong lĩnh vực nông sản, thực phẩm. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hòa Chính, những ghi nhận đó không phải là đích đến cuối cùng.

Điều mà ông và những người cùng chí hướng theo đuổi là góp phần xây dựng một thị trường cà phê văn minh, nơi người tiêu dùng được tôn trọng quyền được biết, người sản xuất được đánh giá bằng chất lượng thực sự của sản phẩm và giá trị của hạt cà phê Việt được nhìn nhận đúng mức.

Từ những trải nghiệm thực tế của một người làm nghề lâu năm, ông đúc kết rằng một thị trường phát triển bền vững cần được xây dựng trên bốn nền tảng: Minh bạch trong công bố thông tin; trung thực trong sản xuất; tôn trọng quyền được biết của người tiêu dùng; và cạnh tranh bằng giá trị thật.

Có lẽ, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và chất lượng sản phẩm, hành trình bảo vệ giá trị thật của hạt cà phê không chỉ là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp. Đó còn là trách nhiệm chung của cả chuỗi sản xuất, phân phối và tiêu dùng nhằm góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt Nam trên con đường phát triển xanh, minh bạch và bền vững.