Nhiều đề xuất lớn hoàn thiện Luật Thủ đô trong giai đoạn mới

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu chủ trì Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi)

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn và Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội đồng chủ trì Hội nghị.

Trao quyền chủ động lớn hơn trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực

Theo Báo cáo tại Hội nghị, Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 (một số nội dung từ 01/7/2025), đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội. Luật Thủ đô năm 2024 không chỉ thay thế Luật năm 2012 mà còn thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực.

Việc đánh giá tình hình thi hành Luật trong 01 năm qua nhằm xác định những tác động tích cực của cơ chế đặc thù về xây dựng, phát triển và quản lý Thủ đô; nhận diện những hạn chế, bất cập, khó khăn, vướng mắc; kiến nghị các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành Luật và đề xuất việc sửa đổi, bổ sung quy định của Luật cho phù hợp với tình hình mới là rất cần thiết.

Trong thời gian qua, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành có liên quan, đặc biệt là thành phố Hà Nội đã tích cực, chủ động, chỉ đạo quyết liệt việc soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành Luật để trình cấp có thẩm quyền ban hành. Các văn bản được ban hành bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan trong quá trình soạn thảo; kịp thời được kiểm tra, rà soát, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tiễn.

Nhóm chính sách về đầu tư, tài chính - ngân sách và huy động nguồn lực giữ vai trò then chốt, mang tính đòn bẩy thể chế, quyết định khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển Thủ đô nhanh, bền vững và có sức lan tỏa vùng.

Không chỉ dừng lại ở việc bổ sung ưu đãi tài chính đơn thuần, Luật Thủ đô năm 2024 đã thiết kế một không gian pháp lý linh hoạt hơn, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong phân bổ nguồn lực, lựa chọn dự án, hình thức đầu tư và cơ chế huy động vốn.

Nhóm chính sách về tổ chức chính quyền đô thị và phân quyền, phân cấp giữ vai trò trụ cột trong Luật Thủ đô năm 2024, đây là nhóm chính sách trực tiếp quyết định năng lực quản trị, hiệu quả tổ chức thực thi pháp luật và khả năng hiện thực hóa các cơ chế đặc thù.

Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi)

Luật Thủ đô năm 2024 thể hiện bước tiến quan trọng trong tư duy lập pháp

So với Luật Thủ đô năm 2012, Luật năm 2024 thể hiện bước tiến quan trọng trong tư duy lập pháp khi không chỉ thừa nhận mô hình chính quyền đô thị tại Hà Nội mà còn luật hóa rõ hơn thẩm quyền, trách nhiệm và không gian quyết định của chính quyền Thủ đô, phù hợp với yêu cầu quản trị đô thị hiện đại và phát triển nhanh.

Tại Hội nghị, các đại biểu tham dự lắng nghe các tham luận, ý kiến về những nội dung cơ bản như: Báo cáo kết quả theo dõi tình hình thi hành Luật Thủ đô; Báo cáo một số định hướng chính sách lớn xây dựng Luật Thủ đô - từ kết quả tổng kết thi hành Luật Thủ đô tại Hà Nội; Đánh giá kết quả triển khai, thi hành Luật Thủ đô năm 2024 và đề xuất cơ chế, chính sách vượt trội để xây dựng Luật đáp ứng được yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới…

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm tạo điều kiện để thành phố Hà Nội có những cơ chế, chính sách đặc biệt, vượt trội để phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới. Tựu trung lại, có thể khái quát thành một số định hướng sau đây:

Thứ nhất, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) cần bám sát các chủ trương lớn, mới, mang tính cách mạng của Đảng trong thời gian gần đây, đặc biệt là Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô (thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 05/5/2022).

Thứ hai, đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Thành phố, theo đó, về tư duy xây dựng Luật được tiếp cận theo hướng phân quyền từ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của các Bộ cho Thành phố (trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo).

Thứ ba, tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, Nghị quyết số 258/2025/QH15, một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác, đồng thời, rà soát để quy định thẩm quyền trong một số lĩnh vực cụ thể để Thành phố chủ động thực hiện các quyền được giao.

Thứ tư, vấn đề liên kết Vùng cần được làm rõ nét, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần trao quyền cho thành phố Hà Nội thẩm quyền quyết định trong việc giải quyết vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung cho Vùng (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng,..), liên kết kinh tế xã hội, xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững, kiểm soát an toàn thực phẩm; cơ chế để tạo nguồn lực giải quyết vấn đề liên vùng (Quỹ Phát triển vùng Thủ đô).

Thứ năm, cần có cơ chế để thực hiện mô hình kinh tế mới (kinh tế tóc bạc, kinh tế tầm thấp…), thúc đẩy tăng trưởng “hai con số”. Hà Nội cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình kinh tế tri thức và kinh tế số để đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu của phát triển quốc gia.

Thứ sáu, tiếp tục rà soát kỹ các luật mới được Quốc hội thông qua. Những vấn đề gì đã được quy định, áp dụng chung thì không quy định nữa, tránh tình trạng “xin” quá nhiều đặc thù.

Thứ bảy, về kỹ thuật lập pháp, cần tiếp cận theo hướng Luật Thủ đô quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, định hướng lớn; những nội dung cụ thể, chi tiết thì giao cho thành phố Hà Nội quy định trong phạm vi thẩm quyền được mở rộng, thông qua các văn bản quy phạm pháp luật.