 |
| Ông Nguyễn Văn Hùng - Tổng Giám đốc LILAMA và ông Klaus Ohlig - Giám đốc Công nghệ (CTO) của Thyssenkrupp Nucera ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác thúc đẩy phát triển các dự án Hydrogen xanh |
Gần 70 năm tích lũy nội lực - nền tảng cho bứt phá
Trải qua gần 70 năm hình thành và phát triển, LILAMA gắn liền với quá trình công nghiệp hóa của đất nước. Từ các công trình thủy điện lớn như Hòa Bình, Yaly, đến các tr ung tâm nhiệt điện Phả Lại, Uông Bí, Nhơn Trạch; từ các nhà máy lọc dầu Dung Quất, Nghi Sơn, Long Sơn đến các dây chuyền xi măng Bỉm Sơn, Hoàng Thạch… dấu ấn của LILAMA hiện diện ở hầu hết các công trình công nghiệp - năng lượng trọng điểm quốc gia.
Không chỉ dừng ở vai trò thi công, mà LILAMA từng bước làm chủ công nghệ chế tạo và lắp đặt, trực tiếp tham gia sản xuất từ 30 - 40% thiết bị tại nhiều dự án lớn, đồng thời, thực hiện chuyển giao công nghệ vận hành cho chủ đầu tư. Đây là giá trị cốt lõi giúp LILAMA tích lũy tri thức, kinh nghiệm và năng lực nội sinh - yếu tố then chốt để doanh nghiệp nhà nước thực hiện vai trò “đầu tàu” mà Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra.
Bứt phá ra thị trường quốc tế
Một trong những điểm nhấn thể hiện rõ tinh thần bứt phá của LILAMA là tham gia sâu vào thị trường quốc tế, xuất khẩu dịch vụ xây dựng và công nghệ - lĩnh vực vốn được xem là “sân chơi” của các tập đoàn lớn toàn cầu.
Năm 2018, LILAMA cùng Tập đoàn Thyssen (Đức) tham gia xây dựng nhà máy sản xuất điện và phân bón tại Brunei, dự án có tổng giá trị hơn 01 tỷ USD. Trong dự án này, LILAMA đảm nhận khoảng 1/3 giá trị hợp đồng, trực tiếp đưa khoảng 1.500 kỹ sư, công nhân sang Brunei để quản lý, chế tạo thiết bị và thi công, sau đó hoàn thành nhiệm vụ và trở về nước.
Hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn cho thấy năng lực tổ chức, quản trị dự án và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam trong môi trường quốc tế - đúng với tinh thần “giữ lại công nghệ, giữ lại kinh nghiệm” mà Nghị quyết số 79-NQ/TW nhấn mạnh đối với doanh nghiệp nhà nước.
 |
| Trải qua gần 70 năm hình thành và phát triển, LILAMA gắn liền với quá trình công nghiệp hóa của đất nước |
Làm chủ công nghệ năng lượng mới: Bước đi chiến lược theo Nghị quyết số 79-NQ/TW
Tinh thần “bứt phá” của LILAMA thể hiện rõ nét nhất trong lĩnh vực công nghệ năng lượng mới, đặc biệt là chuỗi sản xuất thiết bị điện sạch Hydrogen Xanh. Từ năm 2018, LILAMA đã chủ động hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới để tham gia sâu vào chuỗi thiết kế - chế tạo - lắp đặt thiết bị phát điện Hydrogen Xanh. Tại Hội nghị COP28 năm 2023 ở UAE, LILAMA được nước chủ nhà ghi nhận là một trong những doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất thiết bị điện sạch Hydrogen Xanh - lĩnh vực công nghệ cao, có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Đặc biệt, LILAMA là doanh nghiệp nhà nước duy nhất của Việt Nam được các tập đoàn công nghệ quốc tế tin tưởng giao chế tạo thiết bị Hydrogen Xanh, với tổng giá trị thực hiện đạt hơn 300 triệu USD. Quan trọng hơn, doanh nghiệp đã đưa được khâu chế tạo thiết bị về Việt Nam và đặt tại thành phố Hải Phòng, qua đó, từng bước hình thành năng lực nội địa về công nghệ điện xanh - hướng đi chiến lược, phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững theo Nghị quyết số 79-NQ/TW .
Doanh nghiệp nhà nước tiên phong - Giữ công nghệ ở lại V iệt Nam
Thông điệp xuyên suốt của Nghị quyết số 79-NQ/TW là: Doanh nghiệp nhà nước không chỉ làm kinh tế, mà còn giữ vai trò dẫn dắt, lan tỏa và tạo nền tảng dài hạn cho nền kinh tế.
Thực tiễn cho thấy, nếu các dự án lớn do nhà thầu nước ngoài thực hiện, công nghệ và kinh nghiệm thường “đi theo dự án rồi rời đi”. Ngược lại, khi các doanh nghiệp nhà nước như LILAMA tham gia với vai trò tổng thầu hoặc nhà thầu chính, công nghệ được giữ lại, đội ngũ kỹ sư - công nhân được đào tạo, kinh nghiệm được tích lũy cho các dự án tiếp theo.
Điều này được thể hiện rõ qua dự án Nhà máy điện LNG Nhơn Trạch - dự án điện khí hiện đại, quy mô lớn hàng đầu tại Việt Nam hiện nay. Với tổng mức đầu tư khoảng 1,4 tỷ USD, LILAMA tham gia với tư cách liên danh tổng thầu, đảm nhận khoảng 40% giá trị dự án, gồm cả chế tạo thiết bị và công nghệ. Đặc biệt, LILAMA đã làm chủ công nghệ hiệu chỉnh, vận hành và chuyển giao vận hành cho 100% kỹ sư, công nhân của chủ đầu tư PV P ower.
Sự kiện này không chỉ khẳng định năng lực của LILAMA, mà còn cho thấy vai trò tiên phong của doanh nghiệp nhà nước trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia theo đúng tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước gắn với các cân đối lớn của nền kinh tế.
Bứt phá cần cơ chế đồng hành: Từ tín dụng xanh đến khoa học công nghệ
Thực tiễn bứt phá của LILAMA cũng cho thấy, để Nghị quyết số 79-NQ/TW đi vào cuộc sống nhanh và hiệu quả, cần có các cơ chế đồng hành đủ mạnh. Hiện nay, dù tham gia các dự án công nghệ cao, công nghệ xanh, LILAMA chủ yếu sử dụng tín dụng thương mại. Trong khi đó, nhiều quốc gia đã thiết lập hệ thống tín dụng xanh, với lãi suất thấp, thời gian giải ngân nhanh, thời hạn phù hợp vòng đời dự án, kết hợp các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, phí hạ tầng.
Việc hình thành các gói tín dụng xanh và cơ chế chính sách xanh sẽ giúp các doanh nghiệp nhà nước như LILAMA mạnh dạn đầu tư, làm chủ và mở rộng các công nghệ chiến lược, qua đó, tham gia sâu hơn vào chuỗi công nghệ xanh toàn cầu.
Bên cạnh đó, một rào cản khác từ thực tiễn cho thấy cơ chế quản lý Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp nhà nước còn nặng tính hành chính, chưa phù hợp với đặc thù sản xuất - kinh doanh. Khoa học, công nghệ trong doanh nghiệp không chỉ là các đề tài hàn lâm, mà còn là những sáng kiến cải tiến, quy trình, nâng cao năng suất - những giá trị rất thực tiễn nhưng khó “giải ngân” theo cơ chế hiện hành.
Việc sớm hoàn thiện quy định, tách riêng hướng dẫn sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp nhà nước theo hướng linh hoạt, phù hợp thực tiễn sẽ tạo động lực để các doanh nghiệp như LILAMA tiếp tục đầu tư cho đổi mới sáng tạo.
Từ tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW đến hành động cụ thể của LIL AMA
Nhìn tổng thể, quá trình chuyển động của LILAMA cho thấy tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW đang được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể: Giữ vai trò tiên phong trong các dự án công nghiệp - năng lượng trọng điểm; làm chủ và nội địa hóa công nghệ, đặc biệt, trong lĩnh vực năng lượng mới, năng lượng xanh; vươn ra thị trường quốc tế, xuất khẩu dịch vụ xây dựng và công nghệ; tích lũy tri thức, đào tạo đội ngũ, giữ công nghệ và kinh nghiệm ở lại Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đối với doanh nghiệp nhà nước không chỉ “ổn định”, mà phải bứt phá và dẫn dắt. Những nỗ lực của LILAMA cho thấy, khi doanh nghiệp nhà nước được trao niềm tin, có định hướng rõ ràng và cơ chế đồng hành phù hợp, tinh thần của Nghị quyết số 79-NQ/TW hoàn toàn có thể được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất, có giá trị phát triển dài hạn cho nền kinh tế.
Trong bối cảnh triển khai Quy hoạch điện VIII với nhiều dự án năng lượng mới, công nghệ cao, quy mô lớn và có ý nghĩa trực tiếp đối với an ninh năng lượng quốc gia, cần có cơ chế mạnh mẽ hơn để phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước. Trên tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW, đề nghị Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật để có thể chỉ định các doanh nghiệp nhà nước có đủ năng lực, kinh nghiệm và nền tảng công nghệ như LILAMA tham gia thực hiện các dự án năng lượng mới trọng điểm. Việc giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp nhà nước không chỉ giúp bảo đảm tiến độ, chất lượng và an toàn hệ thống điện quốc gia, mà còn tạo điều kiện để giữ lại công nghệ, tích lũy kinh nghiệm, làm chủ vận hành, qua đó, nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế và bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.
Thanh Mai
(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026)
