Quang cảnh Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Bạch Quốc An, Vụ trưởng Vụ Pháp luật quốc tế, Bộ Tư pháp cho rằng, chủ đề của Hội thảo hôm nay là một nội dung nhận được sự quan tâm rộng rãi trên toàn cầu. Hiện, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đang tích cực tham gia, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc xây dựng các khuôn khổ pháp lý quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội). Lễ mở ký Công ước Hà Nội đã ghi nhận nhiều quốc gia ký kết trực tiếp Công ước, điều đó cho thấy sức hút và tầm ảnh hưởng của vấn đề này. Riêng khu vực Hà Nội có sự tham dự của hơn 100 quốc gia và hơn 20 tổ chức quốc tế, thể hiện rõ vị thế, vai trò của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.

Ông Bạch Quốc An, Vụ trưởng Vụ Pháp luật quốc tế, Bộ Tư pháp phát biểu khai mạc Hội thảo.

Ông Bạch Quốc An cũng cho biết thêm, không chỉ dừng lại ở việc tham gia Công ước, Việt Nam còn đang tích cực hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước nhằm bảo đảm sự tương thích và đáp ứng các tiêu chuẩn, nghĩa vụ quốc tế. Đây là công việc vừa quan trọng, vừa thách thức, đòi hỏi chúng ta phải rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm các quy định pháp luật trong nước có khả năng thực thi hiệu quả khi tham gia các điều ước quốc tế.

Do đó, Hội thảo hôm nay sẽ góp phần quan trọng trong việc bổ sung luận cứ khoa học, cơ sở thực tiễn cho quá trình hoàn thiện pháp luật và thúc đẩy hội nhập quốc tế của Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là dịp để các chuyên gia, nhà nghiên cứu, luật sư, cán bộ pháp luật cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo, thực thi pháp luật trong lĩnh vực mới này.

Ông Nguyễn Ngọc Anh, Chuyên gia Bảo vệ trẻ em của UNICEF phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Anh, Chuyên gia Bảo vệ trẻ em của UNICEF cho biết, bên cạnh những lợi ích to lớn mà Internet mang lại, vẫn tồn tại nhiều rủi ro, đặc biệt là đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Trên phạm vi toàn cầu, ước tính có khoảng 12,8% trẻ em trở thành nạn nhân của các hành vi xâm hại trên môi trường mạng. Tại Việt Nam, một khảo sát gần đây cho thấy khoảng 2% trẻ em trong độ tuổi từ 15 - 17 từng chia sẻ hoặc phát tán nội dung, hình ảnh, video có yếu tố nhạy cảm, thường do bị dụ dỗ, lừa gạt hoặc đe dọa. Con số này tuy thấp hơn một số quốc gia (dao động 14 - 19%), nhưng vẫn là tín hiệu cảnh báo đáng lo ngại.

Thực tế, ngày càng có nhiều hành vi lợi dụng mạng xã hội, nền tảng trực tuyến để xâm hại, quấy rối, bóc lột trẻ em. Nhiều em trở thành nạn nhân mà không biết, hoặc không được hướng dẫn, hỗ trợ kịp thời. Đây là vấn đề phức tạp, mang tính toàn cầu và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia, các tổ chức quốc tế và toàn xã hội.

Theo ông Nguyễn Ngọc Anh, Công ước Hà Nội được xem là một bước tiến quan trọng, góp phần thúc đẩy bảo vệ trẻ em một cách toàn diện hơn – không chỉ trong không gian mạng mà còn trong đời sống thực. Công ước này quy định cụ thể về việc hình sự hóa các hành vi sản xuất, lưu hành, phân phối tài liệu, hình ảnh, sản phẩm có nội dung xâm hại tình dục trẻ em; đồng thời tạo khuôn khổ pháp lý quốc tế cho việc hợp tác điều tra, truy tố và xử lý các hành vi vi phạm xuyên biên giới.

Đây là công ước đầu tiên tại châu Á và thứ hai trên thế giới có nội dung toàn diện về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Việc Việt Nam tham gia và đăng cai sự kiện lần này thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam trong việc bảo đảm quyền trẻ em phù hợp với các chuẩn mực quốc tế mà chúng ta là thành viên.

Tại Hội thảo, giới thiệu về các nội dung chính của Báo cáo rà soát pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường mạng phục vụ cho việc ký và thực hiện Công ước Hà Nội, bà Lê Thị Hồng Hải, Khoa Đào tạo Luật sư, Học viên Tư pháp cho biết, hệ thống pháp luật Việt Nam đã xây dựng được khung pháp lý tương đối đầy đủ trong việc bảo vệ trẻ em theo yêu cầu của Công ước, khung pháp lý đã cụ thể hóa các quyền cơ bản của trẻ em; thể hiện sự phát triển cơ bản, có cấu trúc rõ ràng về pháp luật liên quan đến trẻ em trong môi trường số; các quyền của trẻ em đã được thể hiện rõ trong các quy định pháp luật. Bên cạnh đó, những thách thức được đặt ra như khoảng trống pháp lý khi rà soát các lĩnh vực với Công ước, một số quy định chưa theo kịp sự phát triển của tội phạm hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ số và toàn cầu hóa, nguy cơ xâm hại trẻ em ngày càng tinh vi, phức tạp.

Theo đó, bà Lê Thị Hồng Hải gợi mở đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường mạng phục vụ cho việc ký và thực hiện Công ước Hà Nội, gồm: (i) Cần chú trọng hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ quyền con người, quyền công dân, trong đó có bảo vệ trẻ em trên môi trường số, dựa trên nền tảng là các điều ước quốc tế về quyền con người; (ii) Bảo đảm sự hài hòa giữa pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế, gắn kết giữa nguyên tắc của luật pháp quốc tế và điều kiện đặc thù của mỗi quốc gia trong quá trình hoàn thiện pháp luật; (iii) Việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm của riêng Nhà nước, mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội; Nhà nước giữ vai trò nòng cốt trong việc hoạch định chính sách, xây dựng thể chế và tổ chức thực hiện, nhưng sự chung tay của mỗi cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp mới là yếu tố quyết định để tạo dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho trẻ em.

Tại Hội thảo, các đại biểu tham dự tập trung thảo luận, chia sẻ và góp ý dự thảo Báo cáo rà soát pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường mạng phục vụ việc ký và thực hiện Công ước Hà Nội từ góc độ nghiên cứu, góc nhìn của các cơ quan tham gia xây dựng, cơ quan thực thi Công ước. Qua đó góp phần quan trọng trong việc bổ sung luận cứ khoa học, cơ sở thực tiễn cho quá trình hoàn thiện pháp luật và thúc đẩy hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Hội thảo cung cấp thêm nhiều thông tin, dữ liệu và góc nhìn đa chiều, góp phần hoàn thiện Báo cáo rà soát pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường mạng, một nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực trong tiến trình Việt Nam tham gia và thực hiện Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Các ý kiến, khuyến nghị được đưa ra tại Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, tham mưu, hoàn thiện khung pháp lý quốc gia về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, bảo đảm sự phù hợp với các chuẩn mực quốc tế, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong nước./.