Tăng cường minh bạch, ngăn chặn thông đồng, dìm giá và bỏ cọc trong đấu giá tài sản

Toàn cảnh phiên họp. (Ảnh:quochoi.vn)

Ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá có ý nghĩa quyết định trong bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, phòng ngừa thất thoát tài sản

Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên, đấu giá tài sản không chỉ đòi hỏi đúng trình tự, thủ tục mà quan trọng hơn phải bảo đảm kết quả đấu giá phản ánh đúng giá trị thực của tài sản, bởi, một cuộc đấu giá chỉ thực sự minh bạch và hiệu quả khi giá trúng đấu giá được hình thành từ sự cạnh tranh thực chất chứ không phải từ sự thỏa thuận thao túng giữa những người tham gia. Mặt khác, việc hoàn thiện các quy định ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá có ý nghĩa quyết định trong việc bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, phòng ngừa thất thoát tài sản, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và xã hội, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động đấu giá.

Trên cơ sở đó, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề xuất 03 nhóm giải pháp. Cụ thể:

Thứ nhất, quy định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm, thay vì chỉ dừng ở việc cấm thông đồng, dìm giá và xử lý khi vi phạm đã được xác định. Đại biểu cho biết, Điều 10 dự thảo Luật nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá; điểm đ khoản 1 Điều 15 quy định đấu giá viên có quyền dừng phiên đấu giá khi phát hiện một số hành vi vi phạm. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung nghĩa vụ của đấu giá viên khi phát hiện dấu hiệu bất thường phải kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý; đồng thời bổ sung trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xác minh dấu hiệu vi phạm.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên, đấu giá tài sản không chỉ đòi hỏi đúng trình tự, thủ tục mà quan trọng hơn phải bảo đảm kết quả đấu giá phản ánh đúng giá trị thực của tài sản. (Ảnh:quochoi.vn)

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế ghi nhận chứng cứ và nhận diện dấu hiệu bất thường. Đại biểu cho rằng, các thỏa thuận thông đồng thường diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát của đấu giá viên. Vì vậy, nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá có thể dẫn đến bỏ lọt hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 28 dự thảo Luật hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết việc xử lý dấu hiệu bất thường thông qua quy chế cuộc đấu giá. Trong đó, cần quy định việc ghi nhận diễn biến trả giá; lập biên bản khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá; lưu giữ tài liệu liên quan và trình tự báo cáo, chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền.

Thứ ba, bổ sung quy định trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin xử lý vi phạm giữa các cơ quan có thẩm quyền với Bộ Tư pháp vào Điều 58 dự thảo Luật nhằm tăng cường phối hợp xử lý vi phạm, ngăn ngừa hành vi thông đồng, dìm giá tái diễn. Theo đó, các quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá cần được cập nhật, chia sẻ trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia; đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm cung cấp thông tin, cập nhật dữ liệu và cơ chế phối hợp xác minh, xử lý.

Gắn việc đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp với đặc thù hoạt động đấu giá tài sản

Góp ý về điều kiện hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tại Điều 19 dự thảo Luật, đại biểu Hoàng Thị Thu Trang, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An nhấn mạnh sự cần thiết trong việc đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhưng cần phải đặt trong đặc thù của hoạt động đấu giá tài sản. Theo đại biểu, doanh nghiệp đấu giá không hoàn toàn giống các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thông thường. Hoạt động của các doanh nghiệp này liên quan đến tài sản công, tài sản thi hành án dân sự, tài sản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và nhiều loại tài sản có giá trị lớn. Sai phạm trong tổ chức đấu giá không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều chủ thể, phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp. Vì vậy, cải cách thủ tục không đồng nghĩa với nới lỏng các điều kiện bảo đảm chất lượng hoạt động và quản lý rủi ro.

Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An nhấn mạnh sự cần thiết trong việc đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhưng cần phải đặt trong đặc thù của hoạt động đấu giá tài sản. (Ảnh:quochoi.vn)

Cùng với đó, đại biểu đề nghị cân nhắc duy trì quy định hiện hành tại điểm a khoản 3 Điều 23 Luật Đấu giá tài sản, cụ thể: Chủ doanh nghiệp đấu giá tư nhân đồng thời là giám đốc phải là đấu giá viên; công ty đấu giá hợp danh phải có ít nhất một thành viên hợp danh là đấu giá viên và giám đốc hoặc tổng giám đốc phải là đấu giá viên. Đại biểu cho rằng, đây không đơn thuần là điều kiện về nhân sự mà còn là cơ chế gắn trách nhiệm quản lý, điều hành doanh nghiệp với trách nhiệm nghề nghiệp của đấu giá viên. Việc duy trì điều kiện này góp phần hạn chế sự tách rời giữa quyền quyết định hoạt động kinh doanh và trách nhiệm chuyên môn trong tổ chức đấu giá, góp phần phòng ngừa những xung đột lợi ích có thể ảnh hưởng đến tính đúng đắn của hoạt động đấu giá.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế xử lý đối với doanh nghiệp không còn đấu giá viên đáp ứng điều kiện hành nghề; tăng cường kiểm soát việc quản lý tiền đặt trước và xử lý nghiêm hành vi cho thuê, cho mượn chứng chỉ hành nghề.

Cân nhắc xác định đấu giá không phải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Trao đổi tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị cân nhắc xác định đấu giá không phải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Theo đại biểu, hoạt động đấu giá đã được điều chỉnh bởi pháp luật chuyên ngành với những yêu cầu chặt chẽ về chủ thể hành nghề. Đấu giá viên phải có trình độ đại học, hoàn thành đào tạo nghề, tập sự, đạt yêu cầu kiểm tra tập sự, đáp ứng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và được bảo đảm bằng bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp; đồng thời phải có Chứng chỉ hành nghề mới được hành nghề và điều hành phiên đấu giá.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị cân nhắc xác định đấu giá không phải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. (Ảnh:quochoi.vn)

Đại biểu cũng nhấn mạnh, phần lớn tài sản phải đấu giá là những tài sản có tính đặc thù như tài sản công, quyền sử dụng rừng, quyền sử dụng tần số vô tuyến điện, quyền khai thác khoáng sản, tài sản thi hành án, tài sản bảo đảm xử lý nợ xấu và tài sản là tang vật tịch thu sung công quỹ nhà nước, do đó, cần quản lý chặt chẽ ngay từ đầu vào để tránh nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước.

Trường hợp vẫn giữ quy định đấu giá là ngành nghề kinh doanh có điều kiện như dự thảo Luật, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu quy định chặt chẽ trong nghị định hướng dẫn nội dung quản lý nhà nước, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tránh tình trạng không xác định được trách nhiệm khi xảy ra vi phạm thuộc cơ quan quản lý nơi tổ chức hành nghề đấu giá có trụ sở, nơi có tài sản hay nơi tổ chức phiên đấu giá.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cũng đề nghị cân nhắc quy định về niêm yết, thông báo công khai việc đấu giá bất động sản. Tại dự thảo Luật, thông tin phải được niêm yết tại trụ sở tổ chức hành nghề đấu giá, trụ sở người có tài sản, nơi tổ chức phiên đấu giá và Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có tài sản; đồng thời thông báo trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia và trang thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp xã. Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cho rằng, cần cân nhắc hiệu quả của việc đồng thời niêm yết văn bản tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và thông báo trên trang thông tin điện tử cấp xã. Theo đó, đại biểu đề xuất có thể lựa chọn một trong hai hình thức, vừa bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của tổ chức, cá nhân, vừa phù hợp với chủ trương chuyển đổi số, tránh phát sinh thêm thủ tục và công việc cho Ủy ban nhân dân cấp xã cấp xã.

Qua các ý kiến thảo luận tại hội trường cho thấy, yêu cầu hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) không chỉ dừng ở việc đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn phải thiết lập cơ chế quản lý đủ chặt chẽ để phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Việc quy định rõ trách nhiệm của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá và cơ quan quản lý nhà nước; kiểm soát điều kiện hoạt động, bảo đảm công khai thông tin và nâng cao hiệu quả giám sát sẽ góp phần khắc phục những bất cập từ thực tiễn. Qua đó, hướng tới xây dựng môi trường đấu giá tài sản minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia, hạn chế thất thoát tài sản nhà nước và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.