Cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công - một số vấn đề cần nhìn nhận qua thực tiễn thanh tra chuyên đề
Thời gian qua, cùng với việc đổi mới, tinh gọn cơ cấu, tổ chức của Chính phủ, các bộ, ngành và xác lập mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một khối lượng lớn nhiệm vụ, quyền hạn giải quyết thủ tục hành chính được chuyển giao về cấp tỉnh, cấp xã theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới đối với việc thực hiện công vụ, khi thẩm quyền được phân định lại và đội ngũ cán bộ, công chức địa phương phải tiếp nhận khối lượng, loại việc lớn hơn trước.
Theo các chuyên gia, chính sách, pháp luật dù được thiết kế chặt chẽ cũng không thể tự bảo đảm kết quả nếu thiếu cơ chế kiểm soát, giám sát hữu hiệu. Chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công phụ thuộc trực tiếp vào việc thực hiện công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức.
Trong các cơ chế kiểm soát, giám sát từ bên trong, hoạt động thanh tra của cơ quan thanh tra đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công giữ vai trò quan trọng.
Hoạt động thanh tra thực hiện công vụ trong lĩnh vực này bắt đầu được triển khai có hệ thống và trên diện rộng kể từ giai đoạn 2023 - 2024, gắn với việc đánh giá hiệu quả thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030. Qua thanh tra chuyên đề, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều tồn tại, thiếu sót trong quản lý nhà nước, giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp; đồng thời kiến nghị chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương hành chính, xử lý trách nhiệm cán bộ vi phạm và sửa đổi quy trình giải quyết thủ tục hành chính.
 |
| Chủ trì Tọa đàm |
Theo bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra, qua thực tiễn thanh tra chuyên đề, một số nhóm tồn tại, hạn chế đã được nhận diện có tính lặp lại tại cả các bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương được thanh tra, như: (i) chậm ban hành văn bản triển khai cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục hành chính; (ii) chậm công bố, công khai thủ tục hành chính sau khi pháp luật chuyên ngành được sửa đổi, bổ sung; (iii) quy trình nội bộ chưa thống nhất về cách tính thời hạn; (iv) hồ sơ giải quyết trễ hạn còn ở mức đáng quan ngại tại một số cơ quan; (v) tỷ lệ số hóa hồ sơ, khai thác dữ liệu số chưa đạt mục tiêu chính sách đặt ra; (vi) còn khoảng cách lớn giữa tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến sẵn sàng và tỷ lệ hồ sơ trực tuyến phát sinh thực tế; (vii) hoạt động kiểm tra công vụ của chính các cơ quan, đơn vị được thanh tra còn hạn chế về quy trình và chất lượng…
Cần hệ thống hóa kinh nghiệm, nâng cao hiệu quả thanh tra
Qua các cuộc thanh tra thực hiện công vụ trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công thời gian qua, phương pháp chủ yếu vẫn là thanh tra trực tiếp, xem xét hồ sơ giấy và một phần thông qua phần mềm giải quyết thủ tục hành chính của bộ, ngành, địa phương. Quá trình này giúp đội ngũ cán bộ thanh tra tích lũy nhiều kinh nghiệm thực tiễn.
Tuy nhiên, những kinh nghiệm đó chưa được tổng kết, hệ thống hóa đầy đủ thành quy trình nghiệp vụ thống nhất. Các phương pháp tiếp cận, kỹ năng nghiệp vụ và cách xử lý tình huống phát sinh trong từng cuộc thanh tra chưa được khái quát thành kiến thức nghiệp vụ chung đối với loại hình thanh tra này.
Cùng với đó, hiệu quả của hoạt động thanh tra cũng chưa được đánh giá toàn diện trên cơ sở đo lường tác động của các kết luận, kiến nghị sau thanh tra đối với chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công tại các bộ, ngành, địa phương.
 |
| Toàn cảnh Tọa đàm |
Đây là những vấn đề đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để hoạt động thanh tra công vụ không chỉ dừng ở việc phát hiện, chấn chỉnh sai phạm mà còn góp phần nhận diện nguyên nhân, hoàn thiện quy trình và nâng cao chất lượng quản trị hành chính.
Tập trung thảo luận, trao đổi nhiều vấn đề từ thực tiễn giải quyết thủ tục hành chính và dịch vụ công
Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung cho ý kiến trao đổi về những bài học, vướng mắc, hạn chế trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ hành chính công, cụ thể:
(i) Đối với công chức làm công tác thanh tra, tập trung thảo luận về các nội dung liên quan đến mức độ và phạm vi xem xét thủ tục hành chính, dịch vụ hành chính công trong các cuộc thanh tra; nguồn tài liệu, dữ liệu và căn cứ đối chiếu khi kiểm tra hồ sơ; những vi phạm, thiếu sót phát hiện qua hồ sơ; việc thể hiện trong kết luận, kiến nghị và theo dõi, đôn đốc thực hiện sau thanh tra…
(ii) Đối với công chức các cơ quan chuyên môn, đặc biệt quan tâm đến quá trình tham mưu xây dựng quy định, công bố thủ tục, xây dựng quy trình; thẩm định, giải quyết hồ sơ; việc phối hợp với bộ phận một cửa và các cơ quan liên quan; kiểm soát, rà soát thủ tục, thực hiện các phương án cắt giảm, đơn giản hóa, phân cấp và cung cấp dịch vụ công trực tuyến…
(iii) Đối với công chức Văn phòng Bộ phận một cửa, quan tâm thảo luận những vấn đề phát sinh trong hướng dẫn, tiếp nhận, số hóa hồ sơ, theo dõi tiến độ, trả kết quả và xử lý phản ánh; tổ chức, vận hành Bộ phận Một cửa, Trung tâm Phục vụ hành chính công; việc bảo đảm thời hạn giải quyết ở từng khâu và phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn.
Đặc biệt, trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các đại biểu cũng tập trung trao đổi về những thay đổi trong giải quyết thủ tục hành chính, việc tiếp nhận hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính, số hóa và giải quyết thủ tục trên môi trường điện tử, cũng như điều kiện bảo đảm để hoạt động thanh tra, kiểm tra không làm gián đoạn công việc của cơ quan, đơn vị.
Phát biểu bế mạc Tọa đàm, bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra khẳng định, nội dung được trao đổi tại tọa đàm là cơ sở thực tiễn quan trọng để Trường Cán bộ thanh tra tiếp tục nghiên cứu, tổng kết, hệ thống hóa kinh nghiệm, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả thanh tra công vụ trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp./.
Theo dõi chúng tôi trên:
