![]() |
| Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). (Ảnh: quochoi.vn) |
Trước đó, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, trong đó có nhiều nội dung đáng chú ý về chính sách hỗ trợ nuôi con nuôi trong nước, đối tượng trẻ em được nhận làm con nuôi và điều kiện đối với người nhận con nuôi.
Một nội dung được bổ sung tại Điều 4 của dự thảo Luật là nguyên tắc Nhà nước có chính sách hỗ trợ việc nuôi con nuôi trong nước phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ. Quy định này nhằm thúc đẩy việc nhận trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại các mô hình chăm sóc tập trung làm con nuôi, đồng thời tạo cơ sở triển khai mô hình chăm sóc theo hướng nhóm nhỏ, có người chăm sóc ổn định, gần gũi với môi trường gia đình.
Cùng với đó, dự thảo Luật bổ sung khái niệm “trẻ em không nơi nương tựa” tại khoản 7 Điều 3 nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về trẻ em. Theo giải trình của Chính phủ, chỉ những trẻ em không thể hoặc không được sống trong môi trường gia đình gốc mới được xem xét giải quyết cho làm con nuôi.
Đối với đề xuất đưa trẻ em di cư, lánh nạn, tị nạn chưa xác định được cha mẹ hoặc không có người chăm sóc vào diện được nhận làm con nuôi, Chính phủ không tiếp thu. Báo cáo nêu rõ, do nguồn gốc của những trẻ em này chưa được xác định, việc giải quyết cho làm con nuôi có thể không bảo đảm chặt chẽ về pháp lý. Thay vào đó, các em được xác định là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và có thể được chăm sóc bằng những hình thức chăm sóc thay thế khác theo quy định của Luật Trẻ em.
![]() |
| Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). (Ảnh: quochoi.vn) |
Bổ sung các trường hợp không được nhận con nuôi
Nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em, dự thảo Luật bổ sung quy định không cho nhận con nuôi đối với người từng bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình hoặc có hành vi xâm hại trẻ em; người từng bị kết án về một số tội liên quan trực tiếp đến hoạt động mại dâm. Các tội danh được nêu gồm truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, chứa mại dâm, môi giới mại dâm và mua dâm người dưới 18 tuổi.
Về đề xuất quy định độ tuổi tối đa của người nhận con nuôi, Chính phủ cho biết chưa có đủ căn cứ thực tiễn để xác định giới hạn này, trong khi xã hội còn nhiều ý kiến khác nhau. Thực tế, việc người cao tuổi nhận con nuôi cơ bản chưa phát sinh vướng mắc nổi cộm. Do đó, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, đánh giá toàn diện khả năng bảo đảm mái ấm gia đình bền vững cho trẻ em trong từng trường hợp cụ thể.
Liên quan đến thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ quyết định nuôi con nuôi, Chính phủ giữ phương án giao cơ quan hành chính thực hiện, kể cả đối với trường hợp đã giao nhận con nuôi. Theo báo cáo, quyết định nuôi con nuôi mang tính hành chính và các căn cứ thu hồi, hủy bỏ đã được quy định cụ thể. Việc giao cơ quan hành chính giải quyết sẽ giúp xử lý nhanh chóng, hiệu quả, qua đó sớm bảo vệ lợi ích của trẻ em khi phát hiện vi phạm điều cấm.
Làm rõ thời điểm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi
Một nội dung được chỉnh lý tại Điều 26 dự thảo Luật là làm rõ thời điểm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi. Theo đó, kể từ ngày quyết định nuôi con nuôi có hiệu lực, cha mẹ nuôi và con nuôi có đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ và con; đồng thời, quan hệ quyền, nghĩa vụ giữa con nuôi với các thành viên khác trong gia đình cha mẹ nuôi cũng được xác lập theo quy định pháp luật.
Đối với kiến nghị loại trừ quyền thừa kế giữa con nuôi và cha mẹ đẻ, Chính phủ cho biết dự thảo Luật tiếp tục kế thừa quy định hiện hành. Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, người con đã được cho làm con nuôi vẫn có quyền thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cha mẹ đẻ và ngược lại. Báo cáo lý giải, quy định này nhằm ghi nhận quan hệ huyết thống tự nhiên, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và phong tục, tập quán; thực tế chưa ghi nhận vướng mắc nổi cộm.
Riêng trường hợp Tòa án chấm dứt việc nuôi con nuôi khi người con chưa thành niên và cả cha mẹ nuôi đều đã chết, hoặc cha mẹ nuôi là người độc thân đã chết, dự thảo Luật quy định người con vẫn được thừa kế di sản của cha mẹ nuôi. Chính phủ cho biết, Bộ luật Dân sự hiện chưa điều chỉnh nội dung này.
Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ Hai và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.