Thứ hai 16/11/2026 07:05
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính - Thực trạng pháp luật và định hướng hoàn thiện

Tóm tắt: Quyết định hành chính tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; do đó, cơ chế xử lý đối với những quyết định không còn phù hợp, trái pháp luật hoặc không còn khả năng thực hiện có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm tính hợp pháp, hiệu lực, hiệu quả của quản lý hành chính nhà nước. Các biện pháp sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ là phương thức tự kiểm tra, tự điều chỉnh và “tự sửa sai” (self-correction) của nền hành chính, đồng thời, góp phần kiểm soát quyền lực và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể. Trên cơ sở phân tích pháp luật Việt Nam và kinh nghiệm của một số quốc gia, nghiên cứu chỉ ra những bất cập về căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và hậu quả pháp lý của các biện pháp này, từ đó, đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật nhằm xây dựng cơ chế xử lý thống nhất, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại.

Từ khóa: quyết định hành chính; sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính; tạm đình chỉ, đình chỉ thi hành quyết định hành chính; thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Đặt vấn về

Quyết định hành chính (QĐHC) là một trong những công cụ pháp lý chủ yếu của hoạt động quản lý nhà nước, được ban hành thường xuyên và trực tiếp tác động đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh cải cách hành chính, việc bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và trách nhiệm trong ban hành, thực hiện QĐHC có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể chịu tác động.

Mặc dù pháp luật về ban hành QĐHC từng bước được hoàn thiện, nhưng các quy định về sửa đổi, bổ sung; tạm đình chỉ, đình chỉ thi hành; thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ QĐHC còn phân tán, chưa thống nhất và chưa quy định đầy đủ về căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và hệ quả pháp lý. Những hạn chế này ảnh hưởng đến khả năng tự kiểm tra, tự điều chỉnh của cơ quan hành chính nhà nước, đồng thời, có thể làm phát sinh khó khăn trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Do đó, việc nghiên cứu, đánh giá các quy định hiện hành, tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về xử lý QĐHC là cần thiết, góp phần tăng cường kiểm soát quyền lực hành chính và xây dựng nền hành chính minh bạch, hiệu lực, hiệu quả.

1. Một số vấn đề về quyết định hành chính và sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính

QĐHC là công cụ pháp lý quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước. Việc xác định đúng bản chất, đặc điểm của QĐHC và phân biệt các cơ chế xử lý QĐHC sau khi ban hành là cơ sở để bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý và hiệu lực hoạt động quản lý hành chính nhà nước.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của quyết định hành chính

QĐHC được tiếp cận dưới nhiều góc độ. Theo Từ điển giải thích từ ngữ luật học, QĐHC là kết quả của sự thể hiện ý chí quyền lực đơn phương của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, những người có chức vụ, các tổ chức và cá nhân được Nhà nước trao quyền, thực hiện trên cơ sở luật và để thi hành pháp luật, theo trình tự và hình thức do pháp luật quy định hướng tới việc thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính trong lĩnh vực hoặc vấn đề được phân công phụ trách[1]. Về lý luận, QĐHC có thể được phân thành quyết định chủ đạo, quyết định quy phạm và quyết định cá biệt[2].

Dưới góc độ pháp lý, khái niệm QĐHC được quy định trong nhiều văn bản với phạm vi khác nhau. Theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2019, 2024, 2025 (Luật Tố tụng hành chính năm 2015), QĐHC là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong các cơ quan, tổ chức đó ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính, được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể. Trong khi đó, Luật Khiếu nại năm 2011, sửa đổi, bổ sung các năm 2013, 2025 (Luật Khiếu nại năm 2011) xác định QĐHC là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể. Như vậy, điểm khác biệt chủ yếu giữa hai cách tiếp cận là phạm vi chủ thể có thẩm quyền ban hành QĐHC.

Từ các cách tiếp cận trên, có thể xác định một số đặc điểm cơ bản của QĐHC: (i) QĐHC được ban hành bởi chủ thể có thẩm quyền, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được pháp luật quy định; (ii) QĐHC thể hiện ý chí đơn phương của quyền lực nhà nước và có tính bắt buộc thi hành đối với các chủ thể thuộc phạm vi áp dụng khi quyết định có hiệu lực pháp luật; (iii) QĐHC có khả năng làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân hoặc tác động trực tiếp đến việc thực hiện quyền lực hành chính nhà nước; (iv) QĐHC phải được thể hiện dưới hình thức do pháp luật quy định, tạo cơ sở cho việc công khai, kiểm tra, giám sát và thực hiện quyền khiếu nại, khởi kiện.

Trong phạm vi nghiên cứu, QĐHC được tiếp cận theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015, chủ yếu là QĐHC cá biệt. Đây là loại quyết định có liên quan trực tiếp đến các cơ chế sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ và hủy bỏ được nghiên cứu trong bài viết.

1.2. Về sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính

Việc nhận diện và phân định chính xác bản chất pháp lý của các biện pháp sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ QĐHC có ý nghĩa quan trọng trong hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực hành chính, bảo đảm tính ổn định, minh bạch của nền hành chính nhà nước. Tuy nhiên, còn tồn tại nhiều quan điểm tiếp cận khác nhau đối với các biện pháp xử lý QĐHC.

1.2.1. Về sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính

Hiện, pháp luật chưa có khái niệm thống nhất về “sửa đổi, bổ sung QĐHC”. Thuật ngữ này được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật và được tiếp cận theo nhiều cách khác nhau.

Thứ nhất, sửa đổi, bổ sung là việc cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh một phần nội dung của QĐHC nhằm khắc phục sai sót kỹ thuật hoặc cập nhật thông tin mà không làm thay đổi bản chất của quyết định.

Thứ hai, sửa đổi, bổ sung QĐHC được coi là biện pháp thay đổi nội dung quyết định khi cần thiết, như điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của đối tượng bị tác động.

Thứ ba, có quan điểm phân biệt giữa “sửa đổi” và “bổ sung”, trong đó, sửa đổi là thay đổi nội dung đã có hoặc nội dung bị sai sót, còn bổ sung là đưa thêm nội dung mới vào QĐHC.

Từ các cách tiếp cận trên, có thể hiểu, sửa đổi, bổ sung QĐHC là việc cơ quan, người có thẩm quyền điều chỉnh một phần nội dung của QĐHC đã có hiệu lực, nhằm khắc phục sai sót, hoàn thiện nội dung hoặc bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước, nhưng không làm thay đổi hiệu lực pháp lý cơ bản và bản chất của quyết định đó.

1.2.2. Về tạm đình chỉ, đình chỉ quyết định hành chính

Hiện, pháp luật chưa có quy định thống nhất về khái niệm tạm đình chỉ và đình chỉ QĐHC. Theo nghĩa thông thường, “tạm đình chỉ” là việc tạm thời ngừng thực hiện một hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định, còn “đình chỉ” là chấm dứt việc thực hiện một hoạt động. Theo cách hiểu này, tạm đình chỉ không làm chấm dứt hoàn toàn hiệu lực pháp lý của quyết định và hiệu lực có thể được khôi phục khi điều kiện dẫn đến việc tạm đình chỉ không còn; trong khi đó, đình chỉ có thể dẫn đến chấm dứt hoạt động và không có khả năng khôi phục.

Pháp luật chưa quy định cụ thể nội hàm của tạm đình chỉ, đình chỉ, mà chủ yếu quy định về các trường hợp áp dụng đối với QĐHC trong từng lĩnh vực. Từ các quy định này cho thấy, tạm đình chỉ và đình chỉ có thể được tiếp cận theo các quan điểm khác nhau.

Thứ nhất, “tạm đình chỉ” là việc cơ quan có thẩm quyền tạm thời ngừng thi hành QĐHC trong một khoảng thời gian nhất định, chẳng hạn, để xem xét, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của quyết định hoặc do tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thi hành QĐHC không bảo đảm đầy đủ các điều kiện, tiêu chí để tiếp tục thực hiện QĐHC mà phải tạm đình chỉ việc thi hành[3]. “Đình chỉ” được hiểu là việc chấm dứt hiệu lực thi hành của QĐHC kể từ thời điểm xác định, thường gắn với kết luận về tính trái pháp luật hoặc không còn phù hợp. Theo cách hiểu này, đình chỉ thi hành là biện pháp được áp dụng để ngừng hiệu lực đối với QĐHC; QĐHC bị đình chỉ thi hành sẽ ngừng hiệu lực cho đến khi có quyết định xử lý tiếp theo của cơ quan có thẩm quyền. Trong khi đó, tạm đình chỉ thi hành là biện pháp được áp dụng khi chủ thể không có thẩm quyền xử lý QĐHC nhưng có cơ sở cho rằng QĐHC có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nên quyết định tạm dừng thi hành để chờ cơ quan có thẩm quyền xử lý[4]. Thứ hai, tạm đình chỉ và đình chỉ có bản chất tương đồng, đều là biện pháp làm ngừng việc thi hành QĐHC; sự khác biệt chủ yếu ở tính chất tạm thời, thời hạn và căn cứ tiếp tục hoặc chấm dứt việc thi hành[5].

Nghiên cứu cho thấy, tạm đình chỉ và đình chỉ nên được hiểu thống nhất là việc cơ quan, người có thẩm quyền ngừng hiệu lực thi hành của QĐHC trong một thời hạn nhất định hoặc cho đến khi có quyết định xử lý tiếp theo, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

1.2.3. Về thu hồi, hủy bỏ, bãi bỏ quyết định hành chính

Trong thực tiễn thực hiện pháp luật, các khái niệm thu hồi, hủy bỏ, bãi bỏ QĐHC được sử dụng phổ biến và được quy định trong nhiều văn bản, nhưng hiện chưa có quy định cũng như định nghĩa thống nhất về các khái niệm này. Theo Từ điển tiếng Việt, thu hồi là “lấy lại cái đã ban hành hoặc đã giao ra”, hủy bỏ là “làm cho không còn giá trị, hiệu lực”, còn bãi bỏ được hiểu là “bỏ đi, làm cho không còn hiệu lực nữa” (thường dùng đối với quy định, quyết định, luật lệ…)[6]. Dưới góc độ pháp lý, bãi bỏ được hiểu tương đối thống nhất là việc chấm dứt hiệu lực của QĐHC kể từ thời điểm quyết định bãi bỏ có hiệu lực. Trong khi đó, hủy bỏ và thu hồi QĐHC được hiểu theo nhiều cách khác nhau.

Theo cách hiểu thứ nhất, “hủy bỏ” là việc làm mất hiệu lực của QĐHC kể từ thời điểm ban hành do quyết định đó trái pháp luật; “thu hồi” là việc cơ quan đã ban hành hoặc cơ quan có thẩm quyền rút lại quyết định do quyết định được ban hành không đúng thẩm quyền, không đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật hoặc trong quá trình thực hiện không còn đáp ứng, duy trì đầy đủ các yêu cầu, điều kiện, 98 tiêu chuẩn cần thiết. Theo cách hiểu thứ hai, thu hồi và hủy bỏ có chung hệ quả pháp lý là làm chấm dứt hiệu lực của QĐHC. Việc áp dụng các biện pháp này thường xuất phát từ những khiếm khuyết nhất định của QĐHC, như được ban hành không đúng thẩm quyền, không tuân thủ trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật hoặc trong quá trình tổ chức thực hiện không còn đáp ứng, duy trì đầy đủ các yêu cầu, điều kiện, tiêu chuẩn cần thiết để bảo đảm tính hợp pháp và/hoặc tính hợp lý của quyết định.

Nghiên cứu cho thấy, bãi bỏ là việc cơ quan, người có thẩm quyền chấm dứt toàn bộ hoặc một phần hiệu lực pháp lý của QĐHC kể từ thời điểm quyết định bãi bỏ có hiệu lực, do QĐHC không còn phù hợp với quy định của pháp luật hoặc điều kiện thực tế hoặc trong trường hợp pháp luật quy định bãi bỏ QĐHC. Thu hồi, hủy bỏ QĐHC được hiểu là việc cơ quan, người có thẩm quyền hoặc Tòa án rút lại, chấm dứt hiệu lực của QĐHC trong trường hợp quyết định đó được xác định có vi phạm về thẩm quyền, nội dung, trình tự, thủ tục hoặc trong trường hợp pháp luật quy định phải thu hồi, hủy bỏ QĐHC.

2. Pháp luật về sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính

Trong hệ thống pháp luật hành chính, các quy định về sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ và hủy bỏ QĐHC là những cơ chế xử lý sau khi QĐHC được ban hành, có vai trò quan trọng trong bảo đảm tính hợp pháp, tính hợp lý và hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước.

2.1. Quy định của pháp luật về sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính

2.1.1. Về sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính

Thứ nhất, về các trường hợp phải sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính. Nghị định số 30/2020/NĐ-CP[7] quy định việc sửa đổi văn bản sau khi phát hành phát hiện văn bản có sai sót về nội dung. Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025[8] quy định thẩm quyền bãi bỏ, sửa đổi, bổ sung, thay thế văn bản do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành khi xét thấy văn bản không còn phù hợp hoặc trái pháp luật (điểm d khoản 1 Điều 15, khoản 10 Điều 16, khoản 18 Điều 17, điểm c khoản 1 Điều 21, khoản 9 Điều 22, khoản 15 Điều 23, khoản 13 Điều 31). Nghiên cứu cho thấy, việc sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính được thực hiện khi:

(i) Có sai sót, vi phạm. Trong từng lĩnh vực cụ thể, việc sửa đổi, bổ sung QĐHC được quy định với những căn cứ và phạm vi khác nhau. Chẳng hạn, Nghị định số 118/2021/NĐ-CP[9] quy định người đã ban hành quyết định có trách nhiệm tự mình hoặc theo yêu cầu của những người quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ một phần quyết định nếu quyết định có sai sót, vi phạm mà không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 13 Nghị định này và khoản 1 Điều 14.

(ii) Việc sửa đổi, bổ sung là biện pháp khắc phục do QĐHC được ban hành chưa đúng quy định. QĐHC còn được quy định như một biện pháp khắc phục mà cơ quan, người có thẩm quyền ban hành QĐHC phải thực hiện khi quyết định được xác định là ban hành chưa đúng quy định pháp luật. Theo Luật Khiếu nại năm 2011, việc sửa đổi, bổ sung QĐHC là trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong trường hợp QĐHC bị khiếu nại là đúng hoặc đúng một phần (điểm h khoản 2 Điều 31, điểm h khoản 2 Điều 40). Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định việc sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản, chấm dứt hành vi nếu phát hiện có dấu hiệu trái pháp luật (điểm h khoản 1 Điều 37); sửa đổi hoặc hủy bỏ QĐHC, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri bị khởi kiện; buộc dừng hoặc khắc phục hành vi hành chính bị khởi kiện (khoản 4 Điều 57).

Ngoài những trường hợp trực tiếp sử dụng thuật ngữ “sửa đổi, bổ sung”, pháp luật chuyên ngành còn sử dụng các thuật ngữ như “điều chỉnh”, “hiệu đính”, “thay đổi” để chỉ những cơ chế có nội hàm tương tự, tức là điều chỉnh một phần nội dung hoặc thông tin pháp lý đã được xác lập trước đó mà không làm chấm dứt hoàn toàn QĐHC. Ví dụ, Luật Xây dựng năm 2025 quy định về điều chỉnh dự án đầu tư công, thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt và giấy phép xây dựng; điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; hiệu đính thông tin trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong trường hợp dữ liệu điện tử trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư khác với nội dung trong hồ sơ đăng ký đầu tư[10]. Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định điều chỉnh giấy phép hoạt động trong trường hợp thay đổi phạm vi hoạt động chuyên môn, quy mô hoạt động, thời gian làm việc hoặc thay đổi tên, địa chỉ của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong khi không thay đổi địa điểm. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định điều chỉnh giấy phép môi trường trong thời hạn của giấy phép khi thay đổi nội dung cấp phép theo quy định của pháp luật. Luật Dược năm 2016, sửa đổi, bổ sung các năm 2018, 2024, 2025 (Luật Dược năm 2016) quy định điều chỉnh chứng chỉ hành nghề dược khi thay đổi phạm vi hành nghề, hình thức cấp chứng chỉ hoặc thông tin của người được cấp chứng chỉ. Luật Tình trạng khẩn cấp năm 2025 quy định việc điều chỉnh các quyết định không còn phù hợp là một trong những biện pháp áp dụng khi bãi bỏ tình trạng khẩn cấp (khoản 2 Điều 31).

Từ các quy định trên cho thấy, sửa đổi, bổ sung QĐHC được thực hiện khi có sai sót, không phù hợp với pháp luật hoặc cần điều chỉnh nội dung nhưng không ảnh hưởng đến “bản chất” của QĐHC đó.

Thứ hai, về thẩm quyền. Về thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, cơ bản các quy định pháp luật đều ghi nhận thẩm quyền của cơ quan, người có thẩm quyền ban hành QĐHC tự mình thực hiện sửa đổi, bổ sung và hình thức là văn bản tương đương với hình thức QĐHC đã được ban hành.

Thứ ba, về trình tự, thủ tục. Pháp luật chưa quy định quy trình thống nhất áp dụng cho mọi trường hợp sửa đổi, bổ sung QĐHC, mà chủ yếu được quy định theo từng lĩnh vực. Chẳng hạn, Nghị định số 118/2021/NĐ-CP quy định thời hạn sửa đổi, bổ sung QĐHC trong trường hợp có sai sót; Nghị định số 30/2020/NĐ-CP quy định biểu mẫu văn bản sửa đổi, bổ sung. Trong khi đó, Nghị định số 96/2026/NĐ-CP quy định trình tự, thủ tục điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư tương tự với trình tự cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (Điều 38, Điều 39, Điều 42, Điều 43). Điều 54 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định thủ tục điều chỉnh giấy phép hoạt động theo hướng đơn giản hơn so với thủ tục cấp mới, theo đó, trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động có trách nhiệm điều chỉnh giấy phép, trừ trường hợp phải thẩm định thực tế tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Mặc dù, có sự khác nhau giữa các lĩnh vực, việc sửa đổi, bổ sung QĐHC về cơ bản được thực hiện theo quy trình: phát hiện sai sót/ thay đổi nhu cầu (được thực hiện thông qua việc cơ quan nhà nước thực hiện rà soát hoặc đề nghị của cơ quan có thẩm quyền hoặc đề nghị của cá nhân, tổ chức); kiểm tra, xác thực thông tin; ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung; cập nhật hệ thống thông tin/cơ sở dữ liệu (nếu có).

2.1.2. Về đình chỉ, tạm đình chỉ quyết định hành chính

Về trường hợp đình chỉ, tạm đình chỉ, đối với việc kiểm soát tính hợp pháp của QĐHC, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 quy định việc đình chỉ thi hành một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật; Luật Thanh tra năm 2025 quy định biện pháp kiến nghị cơ quan có thẩm quyền đình chỉ việc thi hành quyết định trái pháp luật.

Thứ nhất, về các trường hợp đình chỉ, tạm đình chỉ QĐHC. Nghiên cứu cho thấy, việc đình chỉ, tạm đình chỉ QĐHC được thực hiện khi:

(i) Chủ thể chịu sự quản lý không còn đáp ứng các điều kiện cần thiết hoặc có hành vi vi phạm đến mức phải đình chỉ. Trong pháp luật chuyên ngành, đình chỉ có thể được áp dụng khi chủ thể chịu sự quản lý không còn đáp ứng các điều kiện cần thiết để tiếp tục hoạt động hoặc có hành vi vi phạm đến mức phải đình chỉ. Chẳng hạn, khoản 1 Điều 34 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định đình chỉ hành nghề khi người hành nghề bị xác định có sai sót chuyên môn kỹ thuật đến mức phải đình chỉ nhưng chưa đến mức thu hồi giấy phép hành nghề; bị kết luận có vi phạm đạo đức nghề nghiệp nhưng chưa đến mức thu hồi giấy phép hoặc không đủ sức khỏe để hành nghề. Đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, pháp luật cho phép đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động trong thời hạn từ 01 đến 24 tháng trong một số trường hợp, như xảy ra sự cố y khoa đến mức phải đình chỉ hoặc không bảo đảm các điều kiện theo luật định. Khoản 3 Điều 5 Luật Đầu tư năm 2025 quy định nhà đầu tư có thể bị đình chỉ hoạt động đầu tư kinh doanh nếu hoạt động đó gây phương hại hoặc có nguy cơ gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia. Luật Xây dựng năm 2025 quy định đình chỉ xây dựng, thu hồi giấy phép xây dựng theo thẩm quyền (điểm d khoản 2 Điều 45); tạm dừng hoặc đình chỉ thi công khi phát hiện dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn, có sự cố gây mất an toàn công trình (khoản 2 Điều 51). Điều 34 Luật Tố cáo năm 2018, sửa đổi, bổ sung các năm 2020, 2025 (Luật Tố cáo năm 2018) quy định đình chỉ, tạm đình chỉ việc giải quyết tố cáo.

(ii) Đình chỉ, tạm đình chỉ là biện pháp ngăn chặn do việc thi hành QĐHC có thể dẫn đến hậu quả khó khắc phục. Luật Khiếu nại năm 2011 quy định việc tạm đình chỉ thi hành QĐHC bị khiếu nại khi xét thấy việc thi hành có thể gây hậu quả khó khắc phục. Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định việc đình chỉ hoặc tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính, tạm đình chỉ việc thi hành QĐHC, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, một phần hoặc toàn bộ kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước. Khoản 1 Điều 57 Luật Tố cáo năm 2018 cũng quy định việc tạm đình chỉ một phần hoặc toàn bộ quyết định xử lý kỷ luật hoặc quyết định khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người được bảo vệ.

Ngoài đình chỉ, tạm đình chỉ có thời hạn, pháp luật còn quy định về việc tước giấy phép/ chứng chỉ hành nghề có thời hạn. Chẳng hạn, khoản 4 Điều 44 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định về tước giấy phép môi trường khi chủ dự án đầu tư, cơ sở thực hiện hành vi vi phạm hành chính đến mức phải áp dụng biện pháp này theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Thứ hai, về thẩm quyền đình chỉ, tạm đình chỉ QĐHC, nếu thẩm quyền sửa đổi, bổ sung QĐHC là do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành QĐHC thực hiện, thì việc đình chỉ, tạm đình chỉ QĐHC theo quy định của pháp luật có thể phân thành ba nhóm chủ thể sau:

(i) Cơ quan, người có thẩm quyền ban hành QĐHC có quyền tự mình đình chỉ hoặc tạm đình chỉ việc thi hành quyết định khi phát hiện sai sót hoặc có căn cứ cần thiết để xem xét lại tính hợp pháp, hợp lý của quyết định. Trong một số lĩnh vực, cơ quan quản lý nhà nước còn có thẩm quyền đình chỉ hoạt động của cá nhân, tổ chức thuộc phạm vi quản lý, kể cả trường hợp cơ quan đó không trực tiếp ban hành QĐHC làm phát sinh hoạt động. Chẳng hạn, khoản 1 Điều 51 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định Bộ Y tế có thẩm quyền đình chỉ hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác trên phạm vi toàn quốc.

(ii) Cơ quan hành chính cấp trên hoặc cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, giám sát có thể đình chỉ hoặc yêu cầu đình chỉ việc thi hành QĐHC của cơ quan cấp dưới khi phát hiện dấu hiệu trái pháp luật. Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 quy định thẩm quyền của Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh đối với văn bản của Ủy ban nhân dân (UBND), Chủ tịch UBND cùng cấp; Chủ tịch UBND tỉnh đối với văn bản của cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp mình, HĐND cấp xã; HĐND cấp xã đối với UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp.

(iii) Cơ quan giải quyết khiếu nại hoặc cơ quan tố tụng trong quá trình giải quyết khiếu nại hoặc tố tụng hành chính. Theo Luật Khiếu nại năm 2011, người giải quyết khiếu nại có thể tạm đình chỉ việc thi hành quyết định bị khiếu nại nếu việc thi hành có thể gây hậu quả khó khắc phục. Theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015, Thẩm phán hoặc Hội đồng xét xử có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ thi hành QĐHC bị khởi kiện khi xét thấy cần thiết nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự trong quá trình giải quyết vụ án.

Thứ ba, về trình tự, thủ tục. Hiện, pháp luật chưa quy định quy trình thống nhất cho việc đình chỉ, tạm đình chỉ QĐHC. Tuy nhiên, về cơ bản, đình chỉ hoặc tạm đình chỉ phải được thực hiện trên cơ sở căn cứ pháp lý cụ thể và được thể hiện bằng văn bản của chủ thể có thẩm quyền, trong đó, xác định rõ lý do, phạm vi, thời hạn và trách nhiệm của các chủ thể có liên quan. Việc đình chỉ, tạm đình chỉ được thực hiện trên cơ sở yêu cầu của cá nhân, tổ chức hoặc người có thẩm quyền hoặc thông qua việc thanh tra, kiểm tra. Trên cơ sở tiếp nhận yêu cầu, thanh tra, kiểm tra, cơ quan, người có thẩm quyền có trách nhiệm kiểm tra, xem xét tính hợp pháp của căn cứ, yêu cầu thực hiện đình chỉ, tạm đình chỉ; trường hợp xác định căn cứ, yêu cầu đó là hợp pháp thì tùy theo từng trường hợp cụ thể (có thể thực hiện kiểm tra, lấy ý kiến, thẩm tra thực tế…) để ban hành QĐHC đình chỉ, tạm đình chỉ.

2.1.3. Về thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính

Thứ nhất, về các trường hợp thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ QĐHC, các cơ chế này được quy định tại nhiều văn bản pháp luật như Luật Đất đai năm 2024, Luật Doanh nghiệp năm 2020 (sửa đổi, bổ sung các năm 2022, 2025), Luật Đầu tư năm 2025, Luật Xây dựng năm 2025, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Luật Khiếu nại năm 2011, Luật Thanh tra năm 2025, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, cách thức sử dụng thuật ngữ, căn cứ áp dụng và hậu quả pháp lý chưa thống nhất.

Điều 15, Điều 16, Điều 17 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 quy định thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh trong bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp; UBND cấp tỉnh có thẩm quyền bãi bỏ văn bản do mình ban hành khi xét thấy không còn phù hợp hoặc trái pháp luật; Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền bãi bỏ văn bản trái pháp luật của cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh”. Điểm i khoản 1 Điều 37 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định bãi bỏ văn bản, chấm dứt hành vi đó nếu phát hiện có dấu hiệu trái với quy định của pháp luật.

Trong pháp luật chuyên ngành, các thuật ngữ thu hồi, hủy bỏ và bãi bỏ được sử dụng không thống nhất. Chẳng hạn, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định thu hồi giấy phép môi trường trong trường hợp giấy phép được cấp không đúng thẩm quyền hoặc có nội dung trái quy định của pháp luật và giao Chính phủ quy định mà không quy định về bãi bỏ, hủy bỏ. Điều 212 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mà không quy định về hủy bỏ giấy chứng nhận này. Luật Đầu tư năm 2025 quy định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nhưng không quy định việc hủy bỏ và chỉ quy định thẩm quyền thu hồi đối với giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Điều 52 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định thu hồi quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập, thu hồi quyết định cấp phép hoạt động giáo dục nhưng không quy định về hủy bỏ hoặc bãi bỏ. Khoản 2 Điều 31 Luật Tình trạng khẩn cấp năm 2025 quy định khi bãi bỏ tình trạng khẩn cấp có thể áp dụng biện pháp hủy bỏ, thu hồi các quyết định không còn phù hợp.

Pháp luật về cán bộ, công chức quy định về hủy bỏ kết quả trúng tuyển theo Nghị định số 170/2025/NĐ-CP[11], hủy bỏ quyết định xử lý kỷ luật hành chính theo Nghị định số 172/2025/NĐ-CP[12], thu hồi quyết định bổ nhiệm trường hợp hết thời hạn quy định mà chưa đáp ứng tiêu chuẩn về lý luận chính trị theo Nghị định số 334/2025/NĐ-CP[13], thu hồi chi phí đền bù theo Nghị định số 171/2025/NĐ-CP[14].

Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Nghị định số 118/2021/NĐ-CP quy định tương đối cụ thể các trường hợp đính chính, sửa đổi, bổ sung và hủy bỏ toàn bộ hoặc một phần quyết định xử phạt vi phạm hành chính; không quy định về trường hợp thu hồi quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, Luật có quy định về hình thức xử phạt như tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn và đình chỉ hoạt động có thời hạn.

Điểm g khoản 2 Điều 58 Luật Đường bộ năm 2024 quy định về tước hoặc thu hồi giấy phép lái xe. Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định thu hồi giấy phép sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên (khoản 6 Điều 27); chứng nhận đăng ký xe và biển số (Điều 39); chứng chỉ đăng kiểm viên (khoản 7 Điều 41); chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định (điểm a khoản 5 Điều 42).

Thứ hai, về thẩm quyền kiến nghị, thẩm quyền thu hồi, huỷ bỏ, bãi bỏ QĐHC. Luật Thanh tra năm 2025 quy định thẩm quyền kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hủy bỏ, bãi bỏ quy định trái pháp luật được phát hiện do thanh tra, trách nhiệm hủy bỏ các biện pháp đã áp dụng theo thẩm quyền trong quá trình thanh tra (quyết định niêm phong, kê biên, đình chỉ, thu hồi…) nhưng không quy định trình tự thực hiện và hậu quả pháp lý đi kèm đối với các biện pháp đã áp dụng trong hoạt động thanh tra.

Luật Khiếu nại năm 2011 quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, xem xét lại QĐHC, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật của mình; nếu trái pháp luật phải kịp thời sửa chữa, khắc phục, tránh phát sinh khiếu nại (Điều 5); quy định trách nhiệm sửa đổi hoặc hủy bỏ QĐHC bị khiếu nại (Điều 13); quy định biện pháp tạm đình chỉ QĐHC (Điều 35); quy định trách nhiệm yêu cầu người có QĐHC hủy bỏ QĐHC trong trường hợp kết luận nội dung khiếu nại là đúng (Điều 40). Tuy nhiên, trình tự, thủ tục hủy bỏ hoặc yêu cầu hủy bỏ QĐHC trong các trường hợp này chưa được quy định cụ thể. Đặc biệt, khi pháp luật chuyên ngành chỉ quy định về thu hồi mà không quy định về hủy bỏ QĐHC, việc lựa chọn và áp dụng cơ chế xử lý phù hợp trong quá trình giải quyết khiếu nại có thể gặp khó khăn.

Về thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ, bãi bỏ, pháp luật quy định cơ quan, người có thẩm quyền đã ban hành văn bản có quyền hoặc trách nhiệm tự mình thu hồi, hủy bỏ hoặc bãi bỏ văn bản do mình ban hành khi phát hiện có sai sót, vi phạm pháp luật hoặc không còn phù hợp với yêu cầu quản lý. Bên cạnh đó, cơ quan hành chính cấp trên hoặc cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước trong lĩnh vực tương ứng có quyền thu hồi, hủy bỏ, bãi bỏ QĐHC. Trong quá trình giải quyết khiếu nại hoặc tố tụng hành chính, cơ quan giải quyết khiếu nại và Tòa án có thể yêu cầu, quyết định hoặc tuyên hủy QĐHC theo thẩm quyền luật định.

Điều 6 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, Tòa án có quyền xem xét về tính hợp pháp của văn bản hành chính, hành vi hành chính có liên quan đến QĐHC, hành vi hành chính bị kiện và kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại văn bản hành chính, hành vi hành chính đó và trả lời kết quả cho Tòa án theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan. Đồng thời, theo Điều 193, Tòa án có thẩm quyền tuyên hủy một phần hoặc toàn bộ QĐHC trái pháp luật và quyết định giải quyết khiếu nại có liên quan. Khoản 1 Điều 57 Luật Tố cáo năm 2018 quy định hủy bỏ một phần hoặc toàn bộ quyết định xử lý kỷ luật hoặc quyết định khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người được bảo vệ.

Thứ ba, về trình tự, thủ tục. Hiện, pháp luật chưa quy định về quy trình bãi bỏ đối với QĐHC, trong khi quy trình về thu hồi, hủy bỏ QĐHC được quy định cụ thể trong từng văn bản pháp luật chuyên ngành, nhưng không phải trường hợp nào cũng quy định cụ thể. Theo đó, quy trình thu hồi, hủy bỏ QĐHC gồm: tiếp nhận yêu cầu của tổ chức, cá nhân hoặc của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; kiểm tra, xác minh các thông tin về việc thu hồi, hủy bỏ, QĐHC; ra quyết định thu hồi, hủy bỏ; thi hành QĐHC thu hồi, hủy bỏ.

2.2. Đánh giá thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính

Hiện, pháp luật quy định nhiều biện pháp xử lý QĐHC sau khi ban hành nhưng có sự khác biệt về trình tự, thủ tục thực hiện và hậu quả pháp lý. Về nguyên tắc, các biện pháp khác nhau sẽ dẫn tới hệ quả pháp lý khác nhau, do đó, việc thiết kế các quy định pháp luật cần bảo đảm sự rõ ràng, thống nhất và tránh sự trùng lặp, nhầm lẫn giữa các biện pháp. Tuy nhiên, một số biện pháp như thu hồi và hủy bỏ chưa có sự phân định rõ ràng về căn cứ áp dụng và hậu quả pháp lý; trong nhiều trường hợp, cả hai đều được áp dụng khi QĐHC có vi phạm pháp luật và đều dẫn đến việc chấm dứt hiệu lực của QĐHC.

Thứ nhất, pháp luật còn thiếu quy định cụ thể về trường hợp, điều kiện áp dụng các biện pháp sửa đổi, bổ sung, đình chỉ, tạm đình chỉ, thu hồi, hủy bỏ, bãi bỏ QĐHC. Không phải tất cả các văn bản pháp luật đều quy định đầy đủ về các biện pháp này, dẫn đến cách hiểu và cách thức xử lý QĐHC giữa các lĩnh vực còn khác nhau. Đặc biệt, đối với các biện pháp tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, hủy bỏ, việc thiếu quy định thống nhất về căn cứ, điều kiện và hệ quả pháp lý có thể gây khó khăn trong quá trình áp dụng. Trên thực tiễn, phát sinh nhiều trường hợp cần tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi hoặc hủy bỏ QĐHC nhưng pháp luật chuyên ngành chưa quy định cụ thể, dẫn đến cơ quan có thẩm quyền phải vận dụng các quy định pháp luật khác để xử lý.

Thứ hai, quy định về các biện pháp xử lý QĐHC trong hệ thống pháp luật còn thiếu thống nhất, đồng bộ. Điều này gây khó khăn, lúng túng cho các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình áp dụng pháp luật, ảnh hưởng đến tính liên tục, hiệu quả của hoạt động quản lý hành chính nhà nước; thậm chí, trong một số trường hợp, còn dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng, khó khắc phục đối với đời sống kinh tế - xã hội. Chẳng hạn, tại Công văn số 391/BC- UBND ngày 12/12/2024, UBND tỉnh Nam Định đã báo cáo về tình trạng “có những QĐHC không thể thi hành nhiều năm nhưng không thể thu hồi do không rõ có cần thu hồi hay không”. Tại Công văn số 1721/STP-XLVPHC&THPL ngày 25/6/2021 của Sở Tư pháp Hà Nội gửi Bộ Tư pháp xin ý kiến về quan điểm xác định thẩm quyền ban hành Quyết định hủy quyết định thu hồi đất. Theo đó, năm 2008, UBND tỉnh Hòa Bình có ban hành quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, quyết định thu hồi đất để thực hiện một số dự án tại xã Tiến Xuân, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình (sau khi sáp nhập về Hà Nội là xã Hoà Lạc thành phố Hà Nội); đồng thời, cấp giấy chứng nhận đầu tư cho doanh nghiệp để thực hiện dự án nhưng chưa phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người có đất bị thu hồi. Tuy nhiên, đến nay, tại các khu đất thực hiện dự án chưa được triển khai giải phóng mặt bằng, đang là đất nông nghiệp và đất ở do doanh nghiệp không đủ điều kiện để tiếp tục thực hiện dự án đầu tư theo quy định. Theo điểm b khoản 4 Điều 34 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ, dự án không đủ điều kiện để thực hiện dự án đầu tư thì UBND cấp có thẩm quyền ra quyết định hủy quyết định thu hồi đất và chỉ đạo các tổ chức, cá nhân liên quan phải dừng thực hiện dự án.

Quan điểm thứ nhất cho rằng, căn cứ Nghị quyết số 15/2008/QH12 ngày 29/5/2008 của Quốc hội về việc điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Hà Nội và một số tỉnh liên quan, trong đó, sáp nhập 4 xã (Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung) thuộc huyện Lương Sơn tỉnh Hòa Bình về thành phố Hà Nội, do đó, thẩm quyền ban hành quyết định hủy bỏ quyết định thu hồi đất đã giao cho UBND tỉnh Hòa Bình trước đây thuộc thẩm quyền của UBND thành phố Hà Nội.

Quan điểm thứ hai cho rằng, quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, quyết định thu hồi đất để thực hiện một số dự án tại xã Tiến Xuân, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình là do UBND tỉnh Hòa Bình ban hành nên UBND thành phố Hà Nội không có thẩm quyền ban hành Quyết định hủy bỏ quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, quyết định thu hồi đất đã giao thực hiện dự án, thẩm quyền thuộc Thủ tướng Chính phủ.

Một trường hợp khác được thể hiện tại Công văn số 475/STP-XD&KTrVB ngày 24/5/2019 của Sở Tư pháp tỉnh Nam Định gửi Bộ Tư pháp xin ý kiến về việc xử lý QĐHC cá biệt (Quyết định số 04/QĐUB) trái thẩm quyền của UBND tỉnh Nam Hà (trước khi tách thành tỉnh Nam Định và Hà Nam) về việc công nhận di tích lịch sử, văn hóa cho đền vua Đinh cùng 06 di tích lịch sử văn hóa khác (trong đó, một số di tích nằm trên địa bàn tỉnh Hà Nam, một số di tích nằm trên địa bàn tỉnh Nam Định). Năm 2017, cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi, xã Yên Thắng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định (nay là xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình) xây dựng cổng làng khi chưa có ý kiến của cơ quan có thẩm quyền. Theo bản đồ khu vực bảo vệ di tích, vị trí xây dựng cổng làng nằm trong khu vực bảo vệ 02 của di tích. UBND xã Yên Thắng và UBND huyện Ý Yên đã yêu cầu dừng thi công và xử phạt vi phạm hành chính. Cộng đồng dân cư không đồng tình với quyết định xử phạt và kiến nghị hủy bỏ Quyết định số 04/QĐUB của UBND tỉnh Nam Hà về việc công nhận di tích lịch sử, văn hóa đền vua Đinh cùng một số di tích khác, với lý do quyết định được ban hành không đúng thẩm quyền theo Pháp lệnh bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh năm 1984.

Quan điểm thứ nhất cho rằng, UBND tỉnh Nam Định cần hủy bỏ việc công nhận các di tích trên địa bàn tỉnh Nam Định theo Quyết định số 04/QĐUB, vì quyết định được ban hành trái thẩm quyền.

Quan điểm thứ hai cho rằng, không cần thiết phải hủy bỏ, vì mặc dù quyết định được ban hành trái với Pháp lệnh tại thời điểm ban hành nhưng nội dung quyết định phù hợp với Luật Di sản văn hóa năm 2001, theo đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền xếp hạng, cấp đổi bằng xếp hạng đối với di tích văn hóa cấp tỉnh.

Các trường hợp trên cho thấy, chủ thể ban hành QĐHC có thể không còn tồn tại trên thực tế hoặc thẩm quyền quản lý đã thay đổi về phạm vi không gian, địa lý. Tuy nhiên, pháp luật chưa quy định rõ chủ thể có thẩm quyền kế thừa quyền và nghĩa vụ trong việc sửa đổi, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ hoặc hủy bỏ QĐHC do chủ thể trước đây ban hành. Đồng thời, pháp luật cũng chưa thiết lập đầy đủ cơ chế để cơ quan cấp trên trực tiếp xử lý các QĐHC cá biệt do cơ quan cấp dưới ban hành. Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 chủ yếu quy định chung về thẩm quyền “bãi bỏ các văn bản trái pháp luật”. Những vướng mắc này cho thấy, việc không kịp thời xử lý QĐHC do thiếu căn cứ, thẩm quyền hoặc trình tự, thủ tục rõ ràng có thể dẫn đến thiệt hại kinh tế - xã hội, kéo dài tình trạng tranh chấp, khiếu kiện và gia tăng đơn thư kiến nghị, phản ánh tại các địa phương.

3. Pháp luật một số quốc gia[15]

Nghiên cứu pháp luật của một số quốc gia cho thấy, dù có hoặc không có văn bản riêng điều chỉnh về thủ tục ban hành QĐHC, các quốc gia đều chú trọng thiết lập cơ chế xử lý QĐHC nhằm bảo đảm tính hợp pháp, tính ổn định của hoạt động quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

3.1. Kinh nghiệm của Đức

Đức ban hành Luật Thủ tục hành chính nhưng không quy định tạm đình chỉ là một biện pháp, tuy nhiên, Điều 80 Luật này quy định khi cá nhân nộp đơn khiếu nại (Widerspruch) hoặc khởi kiện (Anfechtungsklage) đối với QĐHC, về nguyên tắc, khi đó việc thi hành quyết định được tạm dừng. Thẩm quyền quyết định việc tạm đình chỉ thuộc: (i) cơ quan hành chính, gồm cơ quan đã ban hành quyết định hoặc cơ quan giải quyết khiếu nại, khi có nghi ngờ hợp lý về tính hợp pháp của QĐHC hoặc việc thi hành quyết định có thể gây hậu quả nghiêm trọng, không công bằng cho đối tượng chịu tác động; (ii) Tòa án hành chính trong trường hợp cơ quan hành chính từ chối tạm đình chỉ[16].

Đối với việc thu hồi hoặc hủy bỏ QĐHC, cơ quan hành chính có thẩm quyền hoặc Tòa án có thể thực hiện khi QĐHC được ban hành trái pháp luật. QĐHC có thể bị thu hồi, hủy bỏ trong một số trường hợp như: (i) được ban hành do gian dối, lừa đảo, đe dọa, hối lộ hoặc trên cơ sở thông tin không đầy đủ, không chính xác; (ii) được ban hành trái thẩm quyền hoặc vượt quá thẩm quyền; (iii) nội dung quyết định yêu cầu thực hiện hành vi trái pháp luật, có thể dẫn đến vi phạm pháp luật hình sự hoặc vi phạm hành chính hoặc vi phạm nghiêm trọng về trình tự, thủ tục ban hành ảnh hưởng đến kết quả quyết định; (iv) QĐHC không có khả năng thực hiện trên thực tế, không bảo đảm tính khả thi.

3.2. Kinh nghiệm của Pháp

Pháp không ban hành một đạo luật riêng điều chỉnh về thủ tục hành chính. Đối với tạm đình chỉ thi hành QĐHC, Bộ luật Tố tụng Hành chính Pháp quy định Tòa án có thể quyết định biện pháp này khi đáp ứng các điều kiện: (i) tính khẩn cấp (urgence), tức việc thi hành quyết định có thể gây hậu quả nghiêm trọng và tức thời đối với quyền, lợi ích của người khởi kiện, lợi ích công cộng hoặc lợi ích mà người khởi kiện có nghĩa vụ bảo vệ; (ii) tính nghi ngờ hợp lý (doute sérieux), tức người khởi kiện phải đưa ra được những lập luận cho thấy có cơ sở nghi ngờ nghiêm trọng về tính hợp pháp của QĐHC, như quyết định được ban hành không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm trình tự, thủ tục trọng yếu[17]. Thẩm quyền này thuộc Thẩm phán về các biện pháp khẩn cấp (juge des référés), thường được thực hiện theo thủ tục rút gọn. Như vậy, khác với pháp luật Đức, trong đó, việc khiếu nại hoặc khởi kiện về nguyên tắc có thể dẫn đến việc tạm dừng thi hành QĐHC, pháp luật Pháp tuân thủ nguyên tắc QĐHC phải được thực thi trước và chỉ bị tạm đình chỉ khi đáp ứng các điều kiện luật định.

Đối với thu hồi và bãi bỏ QĐHC, pháp luật Pháp có sự phân biệt tương đối rõ về hậu quả pháp lý. Đối với QĐHC cá biệt, thu hồi làm mất hiệu lực của quyết định không chỉ trong tương lai mà còn trong cả quá khứ, về nguyên tắc, dẫn đến hệ quả pháp lý như QĐHC chưa từng tồn tại. Trong khi đó, bãi bỏ chỉ làm chấm dứt hiệu lực của QĐHC trong tương lai và không có hiệu lực hồi tố.

Việc thu hồi QĐHC phải tuân thủ những điều kiện nhất định. Đối với QĐHC cá biệt không tạo ra quyền, cơ quan hành chính có thể bãi bỏ quyết định vào bất kỳ thời điểm nào mà không phải đáp ứng các điều kiện đặc biệt. Đối với QĐHC quy phạm, trường hợp quyết định trái pháp luật có thể bị thu hồi trong thời hạn 02 tháng, nếu không thì không thể bị thu hồi.

Đối với bãi bỏ QĐHC, quy định áp dụng có sự khác biệt. Cơ quan hành chính có thể bãi bỏ QĐHC quy phạm vào bất kỳ thời điểm nào, kể cả khi QĐHC đó tạo ra quyền, bởi nguyên tắc được thừa nhận trong pháp luật Pháp là không thể duy trì vĩnh viễn một quy định. Tuy nhiên, nguyên tắc bảo đảm an toàn pháp lý đòi hỏi trong trường hợp cần thiết phải thiết lập một giai đoạn chuyển tiếp để hạn chế những tác động bất lợi do việc thay đổi quy định gây ra cho người dân.

Bên cạnh đó, pháp luật Pháp còn thiết lập cơ chế hủy bỏ QĐHC bởi Tòa án. Về nguyên tắc, hủy bỏ theo phán quyết của Tòa án có hậu quả tương tự thu hồi, tức quyết định bị coi như chưa từng tồn tại. Tuy nhiên, Tòa án có thể xác định hiệu lực của việc hủy bỏ chỉ phát sinh trong tương lai, về hậu quả, cách thức này gần với bãi bỏ QĐHC.

Như vậy, pháp luật Pháp sử dụng khái niệm thu hồi cho cơ quan hành chính và hủy bỏ cho Tòa án. Về bản chất, hai hành vi này là như nhau. Tòa án có thể hủy bỏ mọi quyết định do cơ quan hành chính ban hành, kể cả QĐHC quy phạm lẫn cá biệt.

Đối với QĐHC quy phạm, cơ quan hành chính có quyền điều chỉnh, thay đổi để thích ứng với sự thay đổi của thực tiễn. Tuy nhiên, việc áp dụng ngay quy định mới có thể gây thiệt hại cho người dân, cần có cơ chế chuyển tiếp phù hợp, bảo đảm không trái với các quy định pháp luật có hiệu lực cao hơn. Đối với QĐHC cá biệt, việc thay đổi hoặc chấm dứt hiệu lực cũng phải bảo đảm quyền được thông báo và quyền chuẩn bị của đối tượng liên quan. Trường hợp QĐHC bị khởi kiện và được cơ quan hành chính thu hồi, việc thu hồi có thể làm chấm dứt đối tượng tranh chấp trong vụ án khi quyền, lợi ích của người khởi kiện không còn bị xâm phạm.

3.3. Kinh nghiệm của Hungary

Theo pháp luật Hungary, cơ quan hành chính có quyền thu hồi và sửa đổi QĐHC trong hai trường hợp: (i) QĐHC có sai sót; (ii) cơ quan hành chính có nhận thức khác về nội dung của QĐHC. Tuy nhiên, cơ quan hành chính chỉ được sửa đổi QĐHC một lần trong thời hạn một năm và không được sửa đổi trong trường hợp cơ quan hành chính cấp trên có ý kiến khác.

Đặc biệt, pháp luật Hungary đặt ra giới hạn đối với việc thu hồi QĐHC nhằm bảo vệ sự ổn định của các quyền đã được xác lập. Chẳng hạn, sau khi cơ quan hành chính đã cấp giấy phép xây dựng và người dân đã bắt đầu tiến hành xây dựng, sau đó, nếu cơ quan hành chính nhận thấy việc cấp giấy phép không phù hợp với quy định pháp luật thì không được phép thu hồi QĐHC nếu việc thu hồi làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của người dân.

4. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính

Trong nền hành chính hiện đại, QĐHC là công cụ quan trọng để cụ thể hóa hoạt động quản lý nhà nước. Tuy nhiên, tính ổn định của QĐHC phải được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu bảo đảm tính hợp pháp, tính hợp lý và sự thay đổi của thực tiễn quản lý. Mặc dù hệ thống pháp luật đã ghi nhận các biện pháp xử lý QĐHC sau khi ban hành, như sửa đổi, bổ sung, đình chỉ, tạm đình chỉ, thu hồi, hủy bỏ và bãi bỏ, nhưng các quy định còn phân tán, chưa đầy đủ, thiếu thống nhất và trong một số trường hợp còn chồng chéo về căn cứ, thẩm quyền và hậu quả pháp lý. Từ thực trạng quy định pháp luật, thực tiễn thi hành pháp luật và kinh nghiệm của một số quốc gia, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện pháp luật về sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, huỷ bỏ quyết định hành chính như sau:

Thứ nhất, nghiên cứu xây dựng văn bản pháp luật, có thể ở tầm luật, chuyên biệt về ban hành và xử lý QĐHC, qua đó, thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất về hình thức, thẩm quyền, căn cứ, trình tự, thủ tục ban hành và xử lý QĐHC sau khi ban hành. Đây là giải pháp mang tính nền tảng nhằm khắc phục tình trạng các quy định còn tản mát ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Đồng thời, cần thống nhất cách sử dụng các thuật ngữ pháp lý đối với các biện pháp có tính chất tương tự, đặc biệt là đình chỉ và tạm đình chỉ, thu hồi và hủy bỏ.

Thứ hai, phân định rõ ranh giới pháp lý và xác định cụ thể các trường hợp áp dụng đối với từng biện pháp xử lý QĐHC, gồm sửa đổi, bổ sung; đình chỉ, tạm đình chỉ; thu hồi, hủy bỏ và bãi bỏ. Trên cơ sở đó, thống nhất cách thức quy định và áp dụng các biện pháp xử lý QĐHC sau khi ban hành, xây dựng quy trình pháp lý thống nhất về điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và hệ quả pháp lý của từng biện pháp, nhằm hạn chế tình trạng áp dụng tùy tiện hoặc không nhất quán trong thực tiễn.

Đồng thời, cần xác định rõ các trường hợp áp dụng hiệu lực hồi tố và không hồi tố, bảo đảm sự thống nhất trong áp dụng pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan. Việc áp dụng hiệu lực hồi tố cần được hạn chế tối đa, chỉ đặt ra trong những trường hợp thực sự cần thiết, qua đó, bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ pháp chế và bảo vệ niềm tin chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

Thứ ba, tăng cường cơ chế tự kiểm tra, rà soát QĐHC trong nội bộ cơ quan hành chính nhà nước nhằm kịp thời phát hiện sai sót và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp, hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu kiện. Cơ chế này cho phép cơ quan hành chính chủ động phát hiện và khắc phục các sai sót về thẩm quyền, trình tự, nội dung hoặc điều kiện áp dụng QĐHC ngay trong giai đoạn hậu kiểm, qua đó, giảm sự phụ thuộc vào các cơ chế kiểm soát bên ngoài như khiếu nại, tố tụng hành chính, thanh tra, kiểm tra.

Kết luận

Các biện pháp xử lý QĐHC sau khi ban hành giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý và hiệu quả của hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Đây không chỉ là công cụ pháp lý nhằm khắc phục sai sót, mà còn là cơ chế kiểm soát quyền lực, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong quan hệ với cơ quan hành chính nhà nước.

Tuy nhiên, nghiên cứu thực trạng pháp luật hiện cho thấy, các quy định về những biện pháp này còn phân tán, thiếu thống nhất và chưa được chuẩn hóa về nội hàm, điều kiện áp dụng, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và hệ quả pháp lý. Những hạn chế này gây khó khăn trong quá trình áp dụng pháp luật, đồng thời, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với nền hành chính.

Trong bối cảnh tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh cải cách hành chính, hoàn thiện pháp luật về xử lý QĐHC sau khi ban hành là yêu cầu cần thiết. Việc xây dựng khuôn khổ pháp lý thống nhất, minh bạch, có tính hệ thống; phân định rõ ranh giới giữa các biện pháp xử lý; đồng thời, thiết lập cơ chế kiểm tra, rà soát hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng ban hành và thực thi QĐHC. Qua đó, không chỉ bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, mà còn góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, phục vụ người dân và doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

ThS. Đỗ Thùy Dương

Trưởng phòng Pháp luật hành chính và Tổng hợp, Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp

Ảnh: Internet

[1]. Nguyễn Ngọc Hòa (1999), Từ điển giải thích từ ngữ luật học, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.

[2]. Nguyễn Cửu Việt (2014), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb. Hồng Đức - Hội Luật gia Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh, tr.451-454.

[3]. Khoản 3 Điều 15 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi, bổ sung các năm 2020, 2024, 2025 (Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012) quy định việc tạm đình chỉ thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính bị khiếu nại, khởi kiện nếu tiếp tục thi hành có thể gây hậu quả khó khắc phục. Điều 35 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định trong quá trình giải quyết khiếu nại, nếu xét thấy việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại sẽ gây hậu quả khó khắc phục, thì người giải quyết khiếu nại phải ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó. Thời hạn tạm đình chỉ không vượt quá thời gian còn lại của thời hạn giải quyết. Quyết định tạm đình chỉ phải được gửi cho người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền, nghĩa vụ liên quan và những người có trách nhiệm thi hành khác. Khi xét thấy lý do của việc tạm đình chỉ không còn thì phải hủy bỏ ngay quyết định tạm đình chỉ đó.

[4]. Nguyễn Văn Quang (chủ nhiệm đề tài) (2025), Hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở nước ta trong giai đoạn hiện nay, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường, Trường Đại học Luật Hà Nội.

[5]. Khoản 2 Điều 25 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định việc đình chỉ hoạt động có thời hạn. Điều 24 Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2025 quy định về quyết định tạm dừng khai thác các chuyến bay, tạm đình chỉ các hãng hàng không khai thác chuyến bay từ nước ngoài đến Việt Nam không tuân thủ hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn của ICAO về an ninh hàng không; đình chỉ chuyến bay theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Khoản 7 Điều 41 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định về tạm đình chỉ chứng chỉ đăng kiểm viên. Khoản 2 Điều 24 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định việc đình chỉ hành nghề có thời hạn từ 01 đến 24 tháng.

[6]. Hoàng Phê (chủ biên) (2003), Từ điển tiếng Việt, Nxb. Đà Nẵng.

[7]. Nghị định số 30/2020/NĐ-CP ngày 05/3/2020 của Chính phủ về công tác văn thư.

[8]. Luật số 72/2025/QH15 ngày 16/6/2025 của Quốc hội.

[9]. Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính.

[10]. Khoản 2 Điều 44 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/3/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.

[11]. Nghị định số 170/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức.

[12]. Nghị định số 172/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức.

[13]. Nghị định số 334/2025/NĐ-CP ngày 21/12/2025 của Chính phủ quy định tiêu chuẩn chức danh công chức lãnh đạo, quản lý trong cơ quan hành chính nhà nước.

[14]. Nghị định số 171/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ ban hành Nghị định quy định về đào tạo, bồi dưỡng công chức.

[15]. Báo cáo nghiên cứu pháp luật nước ngoài trong hồ sơ dự án Luật Ban hành quyết định hành chính năm 2015.

[16]. German Federal Parliament, Verwaltungsverfahrensgesetz (VwVfG).

[17]. French Government, Code de justice administrative (CJA).

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Tư pháp, Dự thảo Báo cáo đánh giá tác động chính sách dự án Luật Thủ tục ban hành quyết định hành chính.

2. Báo cáo nghiên cứu pháp luật nước ngoài trong hồ sơ dự án Luật Ban hành quyết định hành chính năm 2015.

3. French Government, Code de justice administrative (CJA).

4. German Federal Parliament, Verwaltungsverfahrensgesetz (VwVfG).

5. Hoàng Phê (chủ biên) (2003), Từ điển tiếng Việt, Nxb. Đà Nẵng.

6. Nguyễn Minh Tuấn (2018), Kiểm soát quyết định hành chính trong pháp luật Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia.

7. Nguyễn Ngọc Hòa (1999), Từ điển giải thích từ ngữ luật học, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.

8. Nguyễn Cửu Việt (2014), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb. Hồng Đức - Hội Luật gia Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh.

9. Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh (2020), Giáo trình Luật Tố tụng hành chính, Nxb. Hồng Đức.

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, ấn phẩm 200 trang “Hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính”, xuất bản năm 2026)

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Thi hành và các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định hành chính - Thực trạng và một số vấn đề đặt ra

Thi hành và các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định hành chính - Thực trạng và một số vấn đề đặt ra

Tóm tắt: Quyết định hành chính là công cụ pháp lý quan trọng để cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tuy nhiên, hiệu lực và hiệu quả của quyết định hành chính không chỉ phụ thuộc vào việc ban hành đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, mà còn phụ thuộc vào việc tổ chức thi hành quyết định đó trên thực tế. Thực tiễn thi hành quyết định hành chính ở Việt Nam cho thấy, còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc như chậm thi hành hoặc thi hành không đầy đủ quyết định hành chính, cơ chế bảo đảm thi hành và cưỡng chế hành chính chưa thực sự hiệu quả, các quy định pháp luật về thi hành quyết định hành chính còn phân tán, thiếu thống nhất. Nghiên cứu phân tích một số vấn đề lý luận về thi hành quyết định hành chính, các biện pháp bảo đảm thi hành, đồng thời, đánh giá thực trạng quy định của pháp luật, thực tiễn thực hiện pháp luật về thi hành quyết định hành chính và các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định hành chính ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành quyết định hành chính trong thời gian tới.
Vướng mắc khi áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Vướng mắc khi áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 (Bộ luật Hình sự) quy định mở về việc Tòa án có thể coi các tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án. Quy định này có ý nghĩa quan trọng, tạo điều kiện cho cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá toàn diện nhân thân người phạm tội và những tình tiết đặc thù của từng vụ án nhằm bảo đảm việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự và hình phạt. Để hướng dẫn áp dụng thống nhất, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30/9/2025, trong đó Điều 3 hướng dẫn một số tình tiết có thể được coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong đấu giá tài sản

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong đấu giá tài sản

Trước yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn và tăng cường tính công khai, minh bạch của hoạt động đấu giá tài sản, dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) (dự thảo Luật) đang được Quốc hội khóa XVI cho ý kiến và xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2 theo hướng đẩy đẩy mạnh thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, gắn với nhiệm vụ triển khai xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Những định hướng này nhằm tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, ổn định để thúc đẩy hoạt động đấu giá tài sản theo hướng chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa.
Thẩm quyền ban hành quyết định hành chính

Thẩm quyền ban hành quyết định hành chính

Tóm tắt: Quyết định hành chính là biểu hiện đặc trưng, phổ biến phản ánh mối quan hệ giữa Nhà nước và xã hội và là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng điều hành, quản lý xã hội. Ban hành quyết định hành chính hợp pháp, phù hợp với thực tiễn là đòi hỏi khách quan góp phần bảo đảm sự ổn định của trật tự hành chính. Trên cơ sở phân tích đặc trưng thẩm quyền ban hành quyết định hành chính, thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn triển khai thực hiện, nghiên cứu đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về chủ thể ban hành quyết định hành chính, trong đó, tập trung vào giải pháp đổi mới tư duy về quản lý nhà nước và hoàn thiện thể chế về ban hành quyết định hành chính.
Chỉ số hạnh phúc – Thước đo chất lượng sống và hiệu quả quản trị đô thị Hà Nội

Chỉ số hạnh phúc – Thước đo chất lượng sống và hiệu quả quản trị đô thị Hà Nội

Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố Hà Nội sẽ thực hiện khảo sát, đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô Hà Nội (HHI). Thông qua 05 trụ cột với 50 tiêu chí, HHI hướng đến đo lường kết quả phát triển của Thủ đô từ góc nhìn của người dân, phản ánh mức độ người dân thực tế tiếp cận, thụ hưởng, cảm nhận về sự an toàn, tin tưởng, tham gia và đánh giá chất lượng cuộc sống.
Bảo đảm tính tương xứng khi áp dụng biện pháp kê biên tài sản và phong tỏa tài khoản theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam

Bảo đảm tính tương xứng khi áp dụng biện pháp kê biên tài sản và phong tỏa tài khoản theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản là biện pháp cưỡng chế cần thiết trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp này có thể hạn chế đối với quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có liên quan. Vì vậy, tính tương xứng có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm sự cân bằng hợp lý giữa mục tiêu tố tụng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể. Nghiên cứu phân tích mức độ thể hiện của tính tương xứng trong quy định pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về kê biên tài sản và phong tỏa tài khoản, trên cơ sở đó, nhận diện một số hạn chế và đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm tính tương xứng trong thực tiễn áp dụng.
Đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động luật sư và những vấn đề pháp lý đặt ra

Đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động luật sư và những vấn đề pháp lý đặt ra

Tóm tắt: Đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động luật sư là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi để phát triển thị trường dịch vụ pháp lý. Trên cơ sở phân tích các quy định pháp luật hiện hành và so sánh với dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi), nghiên cứu nhận diện 05 vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện gồm: cơ chế liên thông thủ tục gia nhập nghề, thành phần hồ sơ đăng ký hoạt động, phương thức công khai thông tin, nghĩa vụ cập nhật nội dung đăng ký và tính ổn định của các biện pháp cải cách; từ đó, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện nhằm góp phần phát triển thị trường dịch vụ pháp lý trong kỷ nguyên mới.
Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động trong tình hình mới

Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động trong tình hình mới

Đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận, gắn với quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh quan hệ lao động có nhiều thay đổi, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Đề án "Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đến công nhân, viên chức, lao động trong tình hình mới" của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam xác định nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này trong toàn hệ thống Công đoàn.
Thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo Luật Đất đai năm 2024 - Bất cập và kiến nghị

Thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo Luật Đất đai năm 2024 - Bất cập và kiến nghị

Tóm tắt: Thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất là biện pháp hành chính quan trọng nhằm xử lý các trường hợp cấp giấy chứng nhận không đúng quy định của pháp luật được đề cập cụ thể tại Điều 152 Luật Đất đai năm 2024. Nghiên cứu phân tích thực trạng thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, ranh giới giữa cơ chế bảo vệ người thứ ba ngay tình tại khoản 4 Điều 152 Luật Đất đai năm 2024 với nguyên tắc chiếm hữu ngay tình trong Bộ luật Dân sự năm 2015 và cơ chế phối hợp giữa cơ quan hành chính với Tòa án. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật, trọng tâm là sửa đổi Nghị quyết số 254/2025/QH15 và Nghị định số 49/2026/NĐ-CP theo hướng thống nhất trình tự, thủ tục thu hồi giấy chứng nhận tại Việt Nam.
Định danh địa điểm: Bước chuyển quan trọng trong hiện thực hóa chủ trương quản trị hiện đại về đất đai

Định danh địa điểm: Bước chuyển quan trọng trong hiện thực hóa chủ trương quản trị hiện đại về đất đai

Ngày 19/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 326/2026/NĐ-CP quy định về định danh địa điểm, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về chuyển đổi số quốc gia, hiện đại hóa quản lý đất đai, số hóa dữ liệu trên hệ thống quản lý của Nhà nước. Đây là bước đi mang tầm chiến lược, lấy dữ liệu làm nền tảng, người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Nghị định số 326/2026/NĐ-CP gồm 04 chương với 18 điều, thiết lập một khung khổ pháp lý đồng bộ, toàn diện cho việc định danh các địa điểm cụ thể trên toàn lãnh thổ quốc gia. Nghị định đã chứa đựng nhiều điểm mới có tính đột phá về tư duy lập pháp và tư duy quản trị hiện đại.
Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thanh tra

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thanh tra

Tóm tắt: Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính là vấn đề quan trọng cần xác định nhằm xử lý các vi phạm hành chính của đối tượng thanh tra. Trên cơ sở nghiên cứu quy định pháp luật thanh tra và pháp luật xử lý vi phạm hành chính, nghiên cứu tập trung phân tích, đánh giá thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của người tiến hành thanh tra. Kết quả nghiên cứu cho thấy, trình tự, thủ tục thanh tra hiện hành làm cho việc thực hiện thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Trưởng đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra không khả thi. Đồng thời, hoạt động thanh tra chuyên ngành ở bộ, cơ quan ngang bộ (nơi không có Thanh tra Bộ) được chuyển giao cho Thanh tra Chính phủ (trừ một số trường hợp luật định), ở sở chuyển giao cho Thanh tra tỉnh nhưng quyết định thanh tra của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh không có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính làm ảnh hưởng đến hiệu quả của việc xử lý kịp thời các hành vi vi phạm hành chính được phát hiện qua thanh tra. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thanh tra.
Chăm lo sức khỏe và bảo đảm an sinh cho người dân Thủ đô

Chăm lo sức khỏe và bảo đảm an sinh cho người dân Thủ đô

Với định hướng xây dựng Thủ đô phát triển hiện đại, văn minh, có chất lượng sống ngày càng cao, Luật Thủ đô năm 2026 đã dành 01 điều riêng quy định về những cơ chế, chính sách trong lĩnh vực y tế và an sinh xã hội (Điều 17). Với các quy định tại Điều 17 của Luật đã tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội chủ động hơn trong việc tổ chức các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ người dân và từng bước hoàn thiện mạng lưới an sinh xã hội theo hướng toàn diện, bền vững.
Cơ chế thí điểm chính sách mới: Không gian để Hà Nội kiểm nghiệm và hoàn thiện pháp luật

Cơ chế thí điểm chính sách mới: Không gian để Hà Nội kiểm nghiệm và hoàn thiện pháp luật

Luật Thủ đô năm 2026 dành một cơ chế riêng cho Hà Nội trong việc thí điểm các cơ chế, chính sách mới, qua đó tạo thêm không gian để thành phố chủ động xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Tuy nhiên, quyền thí điểm không phải là quyền "làm khác" không giới hạn, mà được đặt trong khuôn khổ pháp lý với những yêu cầu cụ thể về phạm vi, thời gian, đánh giá tác động, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm của cơ quan thực hiện.
Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác thi hành án dân sự

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác thi hành án dân sự

Qua hơn 03 năm triển khai Chương trình số 87-CTr/BCSĐ ngày 28/6/2023 của Ban Cán sự Đảng Bộ Tư pháp về hành động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong thi hành án dân sự giai đoạn 2023 - 2026, Cục Quản lý Thi hành án dân sự và các cơ quan trong Hệ thống đã triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ, gắn phòng ngừa với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực. Những kết quả đạt được góp phần nâng cao hiệu lực quản lý, chất lượng thi hành án và tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong toàn Hệ thống.
Phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị

Phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị

Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 được ban hành với nhiều điểm mới nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; đồng thời góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo dõi chúng tôi trên: