Đổi mới phương thức quản trị theo hướng lấy dữ liệu làm trung tâm

Điểm nổi bật của Quyết định là xác lập mô hình quản trị dựa trên dữ liệu số, dữ liệu thời gian thực, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước của thành phố. Theo đó, việc chỉ đạo, điều hành không còn chủ yếu dựa trên các báo cáo thủ công mà được thực hiện trên cơ sở thu thập, kết nối, chia sẻ, phân tích và khai thác dữ liệu số nhằm hỗ trợ quá trình ra quyết định nhanh chóng, chính xác và khách quan.

Quyết định quy định phạm vi điều chỉnh gồm các nguyên tắc, phương thức, trách nhiệm và cơ chế tổ chức thực hiện quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu số, dữ liệu thời gian thực; quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu công - tư theo hợp đồng; xây dựng, vận hành và khai thác các nền tảng số phục vụ công tác quản lý nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đối tượng áp dụng là các sở, ban, ngành; Ủy ban nhân dân các xã, phường cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến việc tạo lập, cung cấp, kết nối và khai thác dữ liệu số của thành phố.

Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thống nhất, phục vụ điều hành hiệu quả

Một trong những nội dung quan trọng của Quyết định là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thống nhất trên toàn thành phố. Theo đó, Kho dữ liệu dùng chung thành phố, nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu (LGSP), Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC), nền tảng trí tuệ nhân tạo dùng chung, Hệ điều hành quản trị số, hệ thống quản trị nhiệm vụ và các nền tảng số khác sẽ trở thành hạ tầng quản trị số thống nhất, phục vụ công tác điều hành, giám sát, đánh giá và hỗ trợ ra quyết định của các cấp chính quyền.

Quyết định cũng xác định rõ nguyên tắc ưu tiên khai thác dữ liệu từ Kho dữ liệu dùng chung thành phố và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hạn chế tối đa việc sử dụng số liệu tổng hợp thủ công hoặc báo cáo ngoài hệ thống. Dữ liệu phát sinh trong hoạt động của cơ quan nhà nước được xác định là tài sản công, được quản lý, chia sẻ và khai thác theo đúng thẩm quyền, mục đích và quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, thành phố áp dụng nguyên tắc “một nguồn dữ liệu chính thức”, trong đó dữ liệu được tạo lập một lần nhưng sử dụng nhiều lần, được quản lý tập trung, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và tái sử dụng, góp phần giảm trùng lặp, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Trí tuệ nhân tạo trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho hoạt động quản lý nhà nước

Quyết định dành một chương riêng quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước. Theo đó, các cơ quan nhà nước của thành phố được khuyến khích ứng dụng AI, dữ liệu lớn và các công nghệ phân tích dữ liệu nhằm nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành, cung cấp dịch vụ công và phục vụ người dân, doanh nghiệp. AI sẽ hỗ trợ tra cứu văn bản quy phạm pháp luật, tổng hợp và phân tích dữ liệu, xây dựng báo cáo quản trị, phân tích chính sách và quản lý nhiệm vụ.

Tuy nhiên, Quyết định cũng nhấn mạnh nguyên tắc AI chỉ có vai trò hỗ trợ. Kết quả do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra chỉ mang tính tham khảo; trách nhiệm quyết định cuối cùng vẫn thuộc về cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. Việc triển khai AI phải bảo đảm sự kiểm soát của con người, tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và bảo vệ bí mật nhà nước.

Nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp

Thông qua việc khai thác hiệu quả dữ liệu số, thành phố hướng tới xây dựng chính quyền phục vụ, chủ động hơn trong cung cấp dịch vụ công. Các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính sẽ tự động khai thác dữ liệu đã có để điền thông tin, xác thực dữ liệu và tái sử dụng kết quả giải quyết thủ tục hành chính, qua đó giảm giấy tờ, giảm thời gian thực hiện và hạn chế việc người dân, doanh nghiệp phải cung cấp lại các thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu nhà nước.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ từng bước cung cấp các dịch vụ công chủ động trên cơ sở dữ liệu hợp pháp, như nhắc gia hạn giấy phép, thực hiện nghĩa vụ tài chính, chính sách an sinh xã hội hoặc hỗ trợ doanh nghiệp. Việc xử lý dữ liệu cá nhân để cung cấp dịch vụ chủ động phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu và tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bảo đảm an toàn dữ liệu và trách nhiệm của các cơ quan

Song song với việc thúc đẩy chia sẻ và khai thác dữ liệu, Quyết định đặc biệt chú trọng yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu. Dữ liệu số phải được quản lý xuyên suốt toàn bộ vòng đời từ tạo lập, thu thập, chuẩn hóa, cập nhật, khai thác, chia sẻ, lưu trữ đến hủy bỏ; bảo đảm sử dụng đúng mục đích, đúng thẩm quyền, an toàn, hiệu quả và có khả năng truy vết.

Quyết định nghiêm cấm việc chia sẻ, khai thác hoặc thương mại hóa dữ liệu cá nhân khi chưa đáp ứng điều kiện xử lý theo quy định của pháp luật; dữ liệu thuộc bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, dữ liệu hạn chế tiếp cận hoặc dữ liệu có nguy cơ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản và cơ quan tạo lập dữ liệu trong việc bảo đảm chất lượng, tính chính xác, đầy đủ, thống nhất và cập nhật của dữ liệu.

Bên cạnh đó, Quyết định cũng quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như cản trở kết nối, chia sẻ dữ liệu; thiết lập các hệ thống dữ liệu “cát cứ”; cung cấp dữ liệu sai lệch; khai thác dữ liệu trái thẩm quyền hoặc lợi dụng dữ liệu để trục lợi. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra vi phạm phải chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và kết quả xử lý vi phạm sẽ là căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm.

Tạo nền tảng cho phát triển chính quyền số và đô thị thông minh

Việc ban hành Quyết định không chỉ tạo khuôn khổ pháp lý cho quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu mà còn mở ra cơ chế chia sẻ dữ liệu công - tư theo hợp đồng, thúc đẩy khai thác hiệu quả tài nguyên dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo và xây dựng đô thị thông minh. Các hoạt động chia sẻ dữ liệu đều phải bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng mục đích, công khai, minh bạch và gắn với trách nhiệm giải trình, đồng thời không làm thất thoát tài sản công hay ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 03/8/2026. Việc triển khai đồng bộ các quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản trị, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo động lực quan trọng để thành phố Hà Nội xây dựng chính quyền số, kinh tế số và đô thị thông minh trong giai đoạn mới.