![]() |
| Toàn cảnh Hội thảo |
Chủ đề Hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Việt Nam và thế giới đang có nhiều biến động
Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Anh Thu, Phó Giám đốc Đại học Phenikaa nhận định, chủ đề Hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Việt Nam và thế giới đang có nhiều biến động. Đặc biệt, khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, những thay đổi về địa chính trị, thương mại và kinh tế quốc tế vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình phát triển đất nước.
Theo PGS.TS. Nguyễn Anh Thu, mục tiêu tăng trưởng đột phá đòi hỏi những đổi mới tương ứng trong quản trị xã hội, xây dựng chính sách và pháp luật. Hệ thống pháp luật không chỉ cần bảo đảm các doanh nghiệp, tổ chức hoạt động đúng khuôn khổ mà còn phải có cơ chế, chính sách phù hợp, tạo điều kiện để các chủ thể triển khai những giải pháp sáng tạo, đột phá, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Đánh giá cao ý nghĩa của Hội thảo, Phó Giám đốc Đại học Phenikaa cho rằng, sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học đến từ cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước sẽ góp phần tăng cường kết nối trong nghiên cứu, chia sẻ tri thức và xây dựng các chương trình đào tạo liên ngành. Nhấn mạnh định hướng phát triển theo mô hình đại học liên ngành, bà khẳng định Khoa Luật có vai trò kết nối các lĩnh vực kỹ thuật, kinh tế và xã hội. Bên cạnh phát triển công bố khoa học và chương trình đào tạo, Nhà trường hướng tới đẩy mạnh nghiên cứu, tư vấn chính sách, đóng góp thiết thực cho Chính phủ và xã hội.
Trên cơ sở những vấn đề đặt ra từ thực tiễn phát triển và hội nhập, các đại biểu đã tập trung trao đổi về yêu cầu mới trong xây dựng, thực thi pháp luật cũng như những vấn đề pháp lý cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ.
![]() |
| PGS.TS. Nguyễn Anh Thu , Phó Giám đốc Đại học Phenikaa phát biểu khai mạc Hội thảo |
Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực theo hướng bảo đảm tính bao quát, liên thông giữa các thiết chế
Ở góc độ kiểm soát quyền lực nhà nước, TS.LS. Nguyễn Chí Dũng tập trung phân tích vai trò của hoạt động giám sát việc chấp hành pháp luật trong kiểm soát quá trình thực thi quyền lực. Theo ông, đây là yêu cầu tất yếu của Nhà nước pháp quyền, nhằm bảo đảm các cơ quan, tổ chức và cá nhân thực thi công quyền hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, phục vụ lợi ích của Nhân dân.
Theo TS.LS. Nguyễn Chí Dũng, quyền lực công luôn tiềm ẩn nguy cơ bị lạm dụng, vượt quá thẩm quyền hoặc sử dụng sai mục đích. Do đó, bên cạnh việc phân định thẩm quyền và thiết lập các thiết chế giám sát, cần chú trọng kiểm chứng tính hợp pháp trong quá trình thực thi quyền lực, từ căn cứ pháp lý, chủ thể có thẩm quyền đến trình tự, thủ tục và giới hạn sử dụng quyền lực. Qua đó, kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, yêu cầu giải trình, kiến nghị khắc phục hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
![]() |
| TS.LS. Nguyễn Chí Dũng phát biểu tại Hội thảo |
Đánh giá thực trạng tại Việt Nam, TS.LS. Nguyễn Chí Dũng cho rằng, hoạt động giám sát hiện được thực hiện thông qua nhiều thiết chế như Quốc hội, Hội đồng nhân dân, cơ quan thanh tra, kiểm toán, Tòa án, Viện kiểm sát, Mặt trận Tổ quốc, báo chí và Nhân dân. Tuy nhiên, sự đa dạng về chủ thể giám sát cũng có thể dẫn đến tình trạng trùng lặp, chồng chéo; trong khi việc liên thông thông tin, cảnh báo sớm và theo dõi thực hiện kết quả giám sát vẫn còn những khoảng trống.
Từ thực tiễn đó, TS.LS. Nguyễn Chí Dũng đề xuất hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực theo hướng bảo đảm tính bao quát, liên thông giữa các thiết chế; gắn hoạt động phát hiện vi phạm với trách nhiệm giải trình, khắc phục và xử lý theo quy định pháp luật. Đồng thời, cần nâng cao tính khách quan, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, phòng ngừa xung đột lợi ích và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình giám sát.
Những vấn đề pháp lý trong giải quyết tranh chấp
TS.LS. Đào Xuân Sơn tập trung phân tích vấn đề quyền kháng cáo đối với quyết định của Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế về yêu cầu hủy phán quyết trọng tài. Theo đại biểu, Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế năm 2025 đã quy định cơ chế xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, song chưa làm rõ quyết định giải quyết yêu cầu hủy phán quyết trọng tài có thuộc đối tượng được kháng cáo hay không. Đại biểu cũng đề cập thực trạng thiếu hướng dẫn thống nhất về việc áp dụng các căn cứ hủy phán quyết trọng tài, dẫn đến những cách hiểu và vận dụng khác nhau trong thực tiễn xét xử.
![]() |
| TS.LS. Đào Xuân Sơn phát biểu tại Hội thảo |
Phân tích các quy định của Luật, đại biểu đưa ra hai cách hiểu về quyền kháng cáo, trong đó hướng theo quan điểm các bên có quyền kháng cáo một lần đối với quyết định sơ thẩm về yêu cầu hủy phán quyết trọng tài. Đối chiếu với kinh nghiệm của một số quốc gia và các Trung tâm Tài chính quốc tế như Anh, Singapore, Hồng Kông, Dubai và Astana, đại biểu cho rằng, quyền kháng cáo cần được thiết kế theo cơ chế có kiểm soát, vừa bảo đảm quyền lợi của các bên, vừa hạn chế việc lợi dụng thủ tục phúc thẩm để kéo dài quá trình giải quyết tranh chấp.
Để cụ thể hóa cơ chế này, TS.LS. Đào Xuân Sơn đề xuất năm nhóm kiến nghị: xác nhận quyền kháng cáo và đặt điều kiện chấp nhận kháng cáo; rút gọn thủ tục phúc thẩm; bảo đảm việc thi hành phán quyết có kiểm soát trong thời gian kháng cáo, không tự động đình chỉ thi hành mà gắn với biện pháp khẩn cấp tạm thời và bảo đảm tài chính; nghiên cứu hình thành án lệ tại Tòa án chuyên biệt; nghiên cứu thiết lập cơ chế xem xét các vấn đề pháp lý tại Tòa án nhân dân tối cao và tăng cường hướng dẫn áp dụng pháp luật thống nhất.