Hoàn thiện pháp luật kinh tế đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và chuyển đổi xanh

Các đại biểu tham dự Hội thảo cùng chụp ảnh lưu niệm.

Pháp luật kinh tế trước những yêu cầu mới của quá trình phát triển

Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS. Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thương mại điện tử và các nền tảng số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản trị. Song song với đó, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải ngày càng trở thành những yêu cầu quan trọng đối với năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của mỗi quốc gia.

Những chuyển biến này không chỉ mở ra cơ hội phát triển mà còn đặt ra nhiều thách thức đối với việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật kinh tế. Trong điều kiện các quan hệ kinh tế ngày càng đa dạng, phức tạp và mang tính xuyên biên giới, hệ thống pháp luật cần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch, đồng thời có khả năng thích ứng với sự xuất hiện của các công nghệ và mô hình kinh doanh mới.

Theo GS.TS. Tô Trung Thành, chất lượng thể chế và pháp luật kinh tế có mối quan hệ trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia cũng như sự phát triển của doanh nghiệp. Một hệ thống pháp luật phù hợp sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, giảm chi phí tuân thủ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Ngược lại, những quy định thiếu rõ ràng, chồng chéo hoặc chậm thích ứng có thể làm gia tăng rủi ro pháp lý, hạn chế cơ hội kinh doanh.

GS.TS. Tô Trung Thành phát biểu tại Hội thảo.

Bên cạnh yêu cầu hoàn thiện các quy định pháp luật, GS.TS. Tô Trung Thành nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và tăng cường sự kết nối giữa nghiên cứu khoa học, hoạch định chính sách với thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong đó, các cơ sở nghiên cứu và đào tạo có trách nhiệm cung cấp luận cứ khoa học, phát hiện những vấn đề mới, đánh giá tác động chính sách; các cơ quan quản lý cần quan tâm tiếp nhận, vận dụng kết quả nghiên cứu; đồng thời, cộng đồng doanh nghiệp cần tích cực phản ánh những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp từ thực tiễn.

GS.TS. Tô Trung Thành khẳng định, Đại học Kinh tế Quốc dân sẽ tiếp tục thúc đẩy nghiên cứu liên ngành, tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp và doanh nghiệp; phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và các đối tác trong việc phổ biến các kết quả nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng, thực thi pháp luật và quản trị doanh nghiệp.

Hoàn thiện thể chế phải gắn với thực tiễn và khả năng thực thi

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại và đang làm thay đổi mô hình tăng trưởng, phương thức quản lý cũng như cách thức phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.

Theo đó, việc hoàn thiện pháp luật kinh tế cần được đặt trong cách tiếp cận tổng thể, có sự kết nối giữa các lĩnh vực đầu tư, thương mại, tài chính, công nghệ, dữ liệu và môi trường, thay vì xem xét từng lĩnh vực một cách biệt lập.

Đối với kinh tế số, sự phát triển của giao dịch điện tử, tài sản số, công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang đặt ra những yêu cầu mới về xác định giá trị pháp lý của giao dịch, chứng cứ điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng, cạnh tranh lành mạnh và trách nhiệm của các chủ thể trong môi trường số.

Trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, những vấn đề như giảm phát thải khí nhà kính, chuyển đổi năng lượng, tài chính xanh, kinh tế tuần hoàn và thị trường tín chỉ carbon cũng đòi hỏi phải có cơ chế pháp lý rõ ràng, minh bạch, vừa tạo động lực cho đầu tư và đổi mới công nghệ, vừa xác định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể có liên quan.

PGS.TS. Vũ Trọng Lâm phát biểu đề dẫn Hội thảo.

Từ những yêu cầu đó, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm cho rằng, pháp luật kinh tế không chỉ thực hiện chức năng điều chỉnh các quan hệ kinh tế và xử lý vi phạm mà còn phải phát huy vai trò kiến tạo môi trường phát triển, định hướng hành vi và tạo điều kiện cho các mô hình kinh tế mới hình thành, vận hành.

Định hướng nội dung trao đổi tại Hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm gợi mở năm nhóm vấn đề trọng tâm, gồm: hoàn thiện thể chế kinh tế và hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, hiện đại, có khả năng thích ứng; hoàn thiện khung pháp lý đối với các hoạt động kinh tế trong môi trường số; xây dựng và hoàn thiện pháp luật phục vụ chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững; nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam.

Các nghiên cứu và kiến nghị chính sách cần xuất phát từ những vấn đề thực tiễn, có luận cứ khoa học rõ ràng và cách tiếp cận liên ngành. Việc đề xuất hoàn thiện pháp luật không chỉ dừng lại ở việc xác định những quy định cần sửa đổi, bổ sung mà phải làm rõ nguyên nhân của bất cập, tác động đối với các chủ thể, điều kiện thực hiện, nguồn lực, cơ chế phối hợp và phương thức đánh giá hiệu quả.

Đồng thời, cần bảo đảm sự hài hòa giữa yêu cầu đổi mới sáng tạo, an toàn pháp lý và phát triển bền vững; giữa khả năng thích ứng của hệ thống pháp luật với yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể và lợi ích công cộng.

Bổ sung luận cứ khoa học cho quá trình hoàn thiện pháp luật kinh tế

Hội thảo thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, chuyên gia và các cơ quan, tổ chức. Nội dung các tham luận, ý kiến trao đổi, thảo luận, chia sẻ tập trung vào nhiều vấn đề pháp lý mới và có tính thời sự, như giao dịch điện tử, tài sản số, trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, cạnh tranh và quản trị doanh nghiệp số; đồng thời đề cập đến các vấn đề về thị trường tín chỉ carbon, chuyển đổi năng lượng, tài chính xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu phát thải ròng bằng không. Đáng chú ý, các tham luận, ý kiến tập trung phân tích các vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển kinh tế số và chuyển đổi xanh tại Việt Nam; nhận diện những yêu cầu đối với việc hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi và tạo lập môi trường thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Thông qua đó, Hội thảo góp phần làm rõ hơn mối quan hệ giữa đổi mới công nghệ, chuyển đổi mô hình tăng trưởng với yêu cầu nâng cao chất lượng thể chế, đồng thời cung cấp thêm những góc nhìn khoa học và thực tiễn phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện pháp luật kinh tế.

GS.TS. Lê Quốc Hội phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo.

Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, GS.TS. Lê Quốc Hội, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân đánh giá cao sự đa dạng trong cách tiếp cận, nội dung nghiên cứu và chất lượng của các tham luận, ý kiến trao đổi tại Hội thảo. Theo GS.TS. Lê Quốc Hội, kết quả Hội thảo là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị, góp phần bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn cho hoạt động xây dựng, hoạch định chính sách và hoàn thiện pháp luật kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Hội thảo khoa học quốc gia “Pháp luật kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh” không chỉ tạo diễn đàn trao đổi giữa các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy sự gắn kết giữa nghiên cứu lý luận với thực tiễn xây dựng và thi hành pháp luật. Những vấn đề được trao đổi tại Hội thảo là cơ sở tham khảo có ý nghĩa trong việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi, thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững./.