Mở rộng chính sách phát triển nhà ở cho thuê đáp ứng nhu cầu của người dân

Quốc hội nghe báo cáo về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). (Ảnh: quochoi.vn)

Phát triển nhà ở theo hướng phân nhóm, có chính sách phù hợp

Sáng ngày 22/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Theo đó, những nội dung sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) (dự thảo Luật) hướng tới hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật gồm 13 chương, 130 điều, giảm 68 điều so với Luật Nhà ở năm 2023. Trên cơ sở rà soát các quy định hiện hành, dự thảo kế thừa những nội dung còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc phân loại phát triển nhà ở thành 04 nhóm, gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Việc phân nhóm nhằm thiết kế các cơ chế, chính sách tương ứng với đặc điểm của từng loại hình nhà ở, qua đó nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của người dân.

Đối với nhà ở thương mại, dự thảo Luật cơ bản kế thừa quy định của Luật Nhà ở năm 2023, xác định đây là loại hình nhà ở được đầu tư xây dựng để bán, cho thuê, cho thuê mua theo cơ chế thị trường. Đồng thời, dự thảo Luật chỉnh lý quy định về phân lô bán nền theo hướng giao địa phương quyết định khu vực cho phép chủ đầu tư thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo hình thức phân lô bán nền để người dân tự xây dựng nhà ở tại đô thị loại III và các khu vực còn lại. Định hướng này đặt ra yêu cầu kết hợp giữa phát triển nhà ở theo cơ chế thị trường với quản lý phù hợp điều kiện thực tế của từng địa phương, bảo đảm việc sử dụng đất và phát triển đô thị theo quy hoạch.

Về vấn đề này, tại Báo cáo thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng hạn chế tối đa việc phân lô bán nền tại khu vực đô thị, đặc biệt là các đô thị lớn.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật. (Ảnh: quochoi.vn)

Bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê

Phát triển nhà ở cho thuê là một trong những nội dung mới nổi bật của dự thảo Luật. Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật bổ sung một chương riêng quy định về nhà ở cho thuê, bao gồm đối tượng được thuê, hình thức phát triển bằng vốn nhà nước và vốn ngoài nhà nước, yêu cầu đối với dự án, thủ tục đầu tư, chính sách ưu đãi chủ đầu tư, giá cho thuê và quản lý nhà ở cho thuê.

Việc xây dựng các quy định riêng đối với loại hình nhà ở này thể hiện định hướng hoàn thiện cơ chế phát triển nhà ở cho thuê, tạo cơ sở pháp lý cho việc huy động và sử dụng các nguồn lực đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý trong quá trình triển khai dự án và khai thác nhà ở.

Trong bối cảnh nhu cầu về chỗ ở của người dân có sự khác biệt theo điều kiện kinh tế, việc phát triển nhà ở cho thuê có ý nghĩa trong việc đa dạng hóa các lựa chọn nhà ở, bên cạnh hình thức mua hoặc thuê mua. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, việc xác định đối tượng thụ hưởng, cơ chế ưu đãi và phương thức quản lý cần được nghiên cứu, quy định phù hợp với mục tiêu của từng chương trình, dự án.

Tại Báo cáo thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về đối tượng được thuê và các đối tượng ưu tiên thuê nhà ở. Đối với các dự án nhà ở cho thuê được đầu tư bằng vốn nhà nước, việc xác định đối tượng thụ hưởng cần phù hợp với mục tiêu giải quyết nhu cầu nhà ở của những người gặp khó khăn về chỗ ở, đồng thời bảo đảm tiết kiệm nguồn lực ngân sách nhà nước.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý sự giao thoa giữa chính sách nhà ở cho thuê và chính sách nhà ở xã hội, nhất là đối với nhà ở xã hội để cho thuê. Theo đó, cần tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi và cơ chế áp dụng của từng nhóm chính sách, tránh trùng lặp có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện cũng như việc khuyến khích các chủ thể tham gia phát triển nhà ở cho thuê.

Cùng với đó, việc hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở cần gắn với kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng ưu tiên, bảo đảm đúng đối tượng và hạn chế nguy cơ trục lợi chính sách. Đây cũng là yêu cầu được Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh trong quá trình thẩm tra dự án Luật.

Hoàn thiện chính sách nhà ở công vụ, nhà ở xã hội và nhà ở chính sách

Bên cạnh nhà ở thương mại và nhà ở cho thuê, dự thảo Luật tiếp tục hoàn thiện quy định về nhà ở công vụ và nhà ở chính sách, hướng tới bảo đảm sự phù hợp giữa cơ chế hỗ trợ với đặc điểm, nhu cầu của từng nhóm đối tượng.

Đối với nhà ở công vụ, dự thảo cơ bản kế thừa các quy định của Luật Nhà ở năm 2023, đồng thời bổ sung chính sách miễn tiền thuê nhà ở công vụ đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động được điều động, luân phiên, biệt phái đến công tác tại xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới, hải đảo.

Việc bổ sung chính sách này hướng tới hỗ trợ những người được điều động, luân phiên, biệt phái đến địa bàn có điều kiện công tác khó khăn, qua đó góp phần bảo đảm điều kiện sinh hoạt trong thời gian thực hiện nhiệm vụ.

Đối với nhà ở chính sách, dự thảo Luật xác định đây là loại hình nhà ở do Nhà nước đầu tư, tạo lập hoặc hỗ trợ tạo lập nhằm giải quyết chỗ ở cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của Luật Nhà ở. Các loại hình được đề cập gồm nhà ở của cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước; nhà ở cho người có công và chương trình mục tiêu; nhà ở xã hội để bán, cho thuê mua, cho thuê; nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân để bán, cho thuê mua, cho thuê và nhà ở phục vụ tái định cư.

Đối với chính sách phát triển nhà ở xã hội, dự thảo Luật luật hóa các quy định phù hợp của Nghị quyết số 201/2025/QH15 ngày 29/5/2025 của Quốc hội về thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội và Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP ngày 13/02/2026 của Chính phủ về việc ban hành một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội. Đồng thời, dự thảo Luật chỉnh lý quy định về bán lại nhà ở xã hội sau 05 năm; quy định về đất để phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, bảo đảm phù hợp với thực tiễn.

Một nội dung khác được điều chỉnh liên quan đến nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại. Dự thảo Luật định hướng giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, nhất là việc xác định chi phí hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội tại thời điểm thực hiện nghĩa vụ.

Về nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc kỹ quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại trong phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Theo cơ quan thẩm tra, đây là chính sách thể hiện sự chung tay giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong thực hiện an sinh xã hội, cần được hoàn thiện theo hướng bảo đảm trách nhiệm xã hội của chủ đầu tư.