Hoàn thiện quy định về miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý

Làm rõ tiêu chí miễn, giảm tập sự hành nghề luật sư

Đánh giá về dự án Luật Luật sư (sửa đổi), các ý kiến ghi nhận quá trình chuẩn bị khẩn trương của Chính phủ, đồng thời cho rằng, dự án Luật cơ bản thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Góp ý quy định về tập sự hành nghề luật sư tại Điều 9, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) (dự thảo Luật) bổ sung trợ giúp viên pháp lý vào nhóm đối tượng được miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư, đồng thời quy định điều kiện về kinh nghiệm và mức độ miễn, giảm tập sự giữa các bậc trợ giúp viên pháp lý. Tuy nhiên, đây là quy định mới so với pháp luật hiện hành, do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần giải trình, làm rõ căn cứ, tiêu chí đánh giá sự tương xứng giữa thời gian công tác, yêu cầu về trình độ, năng lực, chuyên môn nghiệp vụ của từng bậc trợ giúp viên pháp lý với thời gian tập sự hành nghề luật sư được miễn giảm. Đại biểu cũng nhấn mạnh, việc xác định mức miễn, giảm cần có cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn và bảo đảm tương quan với các trường hợp được miễn, giảm tập sự hành nghề luật sư theo quy định hiện hành.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, dự thảo Luật bổ sung trợ giúp viên pháp lý vào nhóm đối tượng được miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư, đồng thời quy định điều kiện về kinh nghiệm và mức độ miễn, giảm tập sự giữa các bậc trợ giúp viên pháp lý. (Ảnh: quochoi.vn)

Bảo đảm tính thống nhất giữa các luật, tạo điều kiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao

Phân tích các quy định liên quan đến miễn, giảm đào tạo, tập sự hành nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý và cơ chế thực hiện nghĩa vụ trợ giúp pháp lý của luật sư, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật còn một số điểm bất cập, thiếu đồng bộ và chưa bảo đảm bình đẳng khi đối chiếu với Luật Trợ giúp pháp lý số 05/2026/QH16, Luật Viên chức số 129/2025/QH15 và Văn bản hợp nhất số 3490/VBHN-BTP.

Theo đại biểu, những bất cập này có thể trở thành điểm nghẽn trong thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và bảo đảm công bằng xã hội. Vì vậy, để thống nhất với Luật Trợ giúp pháp lý và Luật Viên chức, tạo sự bình đẳng giữa các chức danh tư pháp và phát huy vai trò của đội ngũ nhân lực có chuyên môn, kinh nghiệm, cơ quan chủ trì soạn thảo cần bổ sung quy định miễn, giảm thời gian đào tạo nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý hạng I, trợ giúp viên pháp lý hạng II từ 05 năm trở lên, trợ giúp viên pháp lý hạng III từ 05 năm trở lên; đồng thời chỉnh lý quy định về miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư theo hướng: “Người thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 8 của Luật này, người đã đạt kết quả tập sự trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý, trợ giúp viên pháp lý hạng I, trợ giúp viên pháp lý hạng II và trợ giúp viên pháp lý hạng III được miễn tập sự hành nghề luật sư”; “người thuộc trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 8 của Luật này được giảm 06 tháng tập sự hành nghề luật sư”.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật còn một số điểm bất cập, thiếu đồng bộ và chưa bảo đảm bình đẳng khi đối chiếu với Luật Trợ giúp pháp lý số 05/2026/QH16, Luật Viên chức số 129/2025/QH15 và Văn bản hợp nhất số 3490/VBHN-BTP. (Ảnh: quochoi.vn)

Ghi nhận kinh nghiệm thực tiễn của trợ giúp viên pháp lý

Góp ý về dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Hạ My, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Tĩnh đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý bậc III có thời gian công tác lâu năm và kinh nghiệm thực tiễn phù hợp.

Theo đại biểu, trên thực tế, có những trợ giúp viên pháp lý bậc III đã công tác từ 13 - 14 năm, trực tiếp thực hiện tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng và giải quyết nhiều vụ án, qua đó tích lũy kinh nghiệm tương đối toàn diện. Tuy nhiên, những người này vẫn phải thực hiện tập sự hành nghề luật sư, trong khi quy định hiện nay chủ yếu căn cứ vào bậc trợ giúp viên pháp lý để xác định mức miễn, giảm và chưa phản ánh đầy đủ quá trình công tác và kinh nghiệm thực tiễn của từng cá nhân.

Đại biểu cho rằng, việc xem xét miễn, giảm đối với nhóm đối tượng này sẽ phù hợp hơn với năng lực, kinh nghiệm đã tích lũy, đồng thời tránh yêu cầu thực hiện lại những nội dung mà người hành nghề đã có nhiều năm kinh nghiệm thực tiễn.

Đề xuất miễn đào tạo, tập sự hành nghề luật sư đối với người từng là trợ giúp viên pháp lý từ đủ 5 năm trở lên

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh đề nghị bổ sung người đã từng là trợ giúp viên pháp lý từ đủ 05 năm trở lên vào nhóm đối tượng được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư.

Lý giải đề xuất, đại biểu cho biết, theo khoản 3 Điều 19 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 (được sửa đổi, bổ sung năm 2026), tiêu chí đối với trợ giúp viên pháp lý không thay đổi. Theo đó, người được bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý phải được đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo nghề luật sư; đồng thời đã qua tập sự hành nghề luật sư hoặc tập sự trợ giúp pháp lý.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 1 và Tổ 9. (Ảnh: quochoi.vn)

Bên cạnh đó, Điều 20 của Luật này quy định thời gian tập sự trợ giúp pháp lý là 12 tháng, đồng thời giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định việc tập sự và kiểm tra kết quả tập sự trợ giúp pháp lý. Như vậy, trước khi được bổ nhiệm, trợ giúp viên pháp lý đã phải đáp ứng các yêu cầu về đào tạo hoặc miễn đào tạo, tập sự và kiểm tra kết quả theo quy định.

Trên thực tế, trợ giúp viên pháp lý trực tiếp thực hiện các vụ việc trợ giúp pháp lý, trong đó có tham gia tố tụng để bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Theo đại biểu, việc công tác từ đủ 05 năm trở lên ở chức danh này không chỉ thể hiện thâm niên mà còn có thể phản ánh kinh nghiệm xử lý hồ sơ, kỹ năng tranh tụng, khả năng áp dụng pháp luật và trách nhiệm nghề nghiệp đối với nhóm người cần được bảo vệ.

Từ những cơ sở trên, đại biểu đề nghị ghi nhận đầy đủ giá trị của quá trình đào tạo, tập sự, kiểm tra và kinh nghiệm thực tiễn mà trợ giúp viên pháp lý đã tích lũy. Những người đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề còn lại theo dự thảo Luật cần được xem xét miễn đào tạo nghề luật sư, miễn tập sự hành nghề luật sư và tham dự kỳ thi quốc gia về luật sư.

Các ý kiến góp ý cho thấy, việc hoàn thiện quy định về miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý cần được xem xét trên nhiều khía cạnh, từ trình độ chuyên môn, thời gian công tác, đến kinh nghiệm thực tiễn và yêu cầu bảo đảm chất lượng hành nghề. Trên cơ sở đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá các đề xuất, làm rõ căn cứ của từng phương án nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, sử dụng hiệu quả đội ngũ nhân lực đã được đào tạo và tích lũy kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý, đồng thời hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng khả thi, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.