Trên cơ sở chủ trương của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới về việc “Áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đối với hoạt động chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật”; đường lối, chủ trương của Đảng về nguồn nhân lực tại văn bản khác có liên quan; yêu cầu về ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số trong xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật; đồng thời, trên cơ sở thực trạng về ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, Nghị quyết số 197/2025/QH15 xác định rõ phát triển và ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số phục vụ đổi mới, hiện đại hóa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật là nhiệm vụ, hoạt động được áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt (khoản 8 Điều 2).

Hoạt động ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số phục vụ đổi mới, hiện đại hóa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật tại Nghị quyết số 197/2025/QH15 (Điều 10), gồm: (i) xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật nhằm thu thập, số hóa, tích hợp các nguồn dữ liệu chủ trương, đường lối của Đảng, hồ sơ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, văn bản quy phạm pháp luật, điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và các nguồn dữ liệu liên quan khác để hình thành các kho dữ liệu dùng chung, dữ liệu mở phục vụ hoạt động ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; (ii) ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển trợ lý ảo trong hoạt động nghiệp vụ hỗ trợ đổi mới quy trình, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý về xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trên cơ sở khai thác các nguồn cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật; (iii) phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống thông tin, nền tảng số phục vụ hoạt động quản lý, xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và một số nhiệm vụ, hoạt động tổ chức thi hành pháp luật hỗ trợ trực tiếp cho xây dựng pháp luật, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.

Sản phẩm, dịch vụ công nghệ số phục vụ hoạt động xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật là sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng điểm. Sản phẩm, dịch vụ công nghệ số sản xuất trong nước phục vụ hoạt động xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật được ưu tiên đầu tư, thuê, mua sắm sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Bảo đảm bố trí đủ ngân sách nhà nước để xây dựng, thực hiện Đề án xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Đề án ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng, kiểm tra và rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Cơ chế, chính sách cho chính sách này được thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 193/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 hoặc văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế.

Dưới góc độ thực tiễn, quy định tại Nghị quyết xuất phát từ thực trạng hiện nay chưa có quy định đặc thù về phát triển công nghệ thông tin hỗ trợ công tác xây dựng pháp luật và gặp những khó khăn sau:

Hoạt động xây dựng văn bản quy phạm pháp luật hiện đang được thực hiện thủ công, chưa có các phần mềm hỗ trợ, mất rất nhiều công sức của người soạn thảo nhưng khó tránh khỏi xảy ra sai sót. Chưa có bộ từ điển thuật ngữ pháp lý phục vụ công tác xây dựng pháp luật, chưa có hệ thống phần mềm hỗ trợ thiết lập định dạng mẫu văn bản để đảm bảo thống nhất về hình thức và phương thức xây dựng văn bản. Việc khai thác các thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và cổng thông tin điện tử pháp điển phục vụ việc soạn thảo văn bản còn nhiều hạn chế do thiếu chuẩn hóa, thiếu đồng bộ của các hệ thống này.

Việc lấy ý kiến về chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật còn hình thức thông qua việc đăng tải toàn văn hồ sơ dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trên trang thông tin điện tử để lấy ý kiến, chưa có cổng thông tin tập trung về lấy ý kiến dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Việc quản lý chương trình xây dựng pháp luật, theo dõi, giám sát quá trình xây dựng pháp luật được thực hiện bằng các phương pháp thủ công. Thông tin, tài liệu, hồ sơ về dự thảo văn bản quy phạm pháp luật chưa được quản lý tập trung dẫn đến việc xây dựng pháp luật khó đảm bảo tiến độ và chất lượng. Vì chưa có cơ sở dữ liệu tập trung về hồ sơ dự thảo văn bản quy phạm pháp luật nên người dân, doanh nghiệp không theo dõi được quá trình tiếp thu chỉnh lý dự thảo, các ý kiến giải trình, tiếp thu. Đồng thời, các cơ quan không có nguồn tư liệu đầy đủ cho các hoạt động đề xuất nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật sau này.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện việc soạn thảo, rà soát văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành đang ở bước nghiên cứu, chưa có sản phẩm, kết quả cụ thể. Soạn thảo văn bản, rà soát văn bản quy phạm pháp luật là hoạt động vất vả, mất nhiều thời gian nhưng hoàn toàn được thực hiện bằng phương pháp thủ công, bao gồm các công việc như tập hợp văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến dự án, dự thảo văn bản cần rà soát; xác định văn bản cần rà soát, nội dung cần rà soát theo nhóm vấn đề; xác định các mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập trong các văn bản quy phạm pháp luật để đề xuất sửa đổi, bổ sung hay bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Chính sách ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số phục vụ công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật tại Nghị quyết số 197/2025/QH15 góp phần hỗ trợ công tác xây dựng pháp luật chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Minh Trí

Ảnh: internet