Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực đáp ứng yêu cầu quản lý, thúc đẩy phát triển kinh tế trong tình hình mới

15 luật, 06 nghị quyết quy phạm pháp luật được thông qua

Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã xem xét, thông qua 15 luật, 06 nghị quyết quy phạm pháp luật và cho ý kiến đối với 07 dự án luật quan trọng khác. Các chính sách được ban hành nhằm kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Đối với lĩnh vực tư pháp, Quốc hội đã xem xét, thông qua các dự án luật gồm:

(i) Luật Hòa giải ở cơ sở được sửa đổi toàn diện nhằm đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam; thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đặc biệt trong bối cảnh sắp xếp thôn, tổ dân phố hiện nay. Luật cũng khuyến khích, phát triển, tăng cường hiệu quả các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án và khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh trong quá trình triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013.

(ii) Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật được sửa đổi toàn diện nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật nói chung và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói riêng; bảo đảm cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 2013 và sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; khắc phục những hạn chế, bất cập qua thực tiễn thi hành, góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

(iii) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được ban hành nhằm đáp ứng yêu cầu thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về giải quyết yêu cầu bồi thường nhà nước; đẩy mạnh phân quyền, phân cấp trong quản lý nhà nước về công tác bồi thường của nhà nước; tổ chức và hoạt động của các cơ quan giải quyết bồi thường phù hợp với mô hình tổ chức cơ quan sau sắp xếp; đồng thời tăng cường cải cách thủ tục hành chính và đơn giản hóa thủ tục yêu cầu bồi thường, bảo đảm tốt hơn quyền yêu cầu bồi thường, quyền và lợi ích của người bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra.

Nhằm hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Ngoài ra, Quốc hội đã thông qua một số Luật quan trọng khác như: Luật Phát triển đô thị; Luật Dầu khí; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng.

Trong khuôn khổ Kỳ họp, Quốc hội đã thông qua 06 nghị quyết, cụ thể: (i) Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; (ii) Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang; (iii) Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; (iv) Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp; (v) Nghị quyết về việc di chuyển 02 di tích lịch sử - văn hóa trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội theo quy định tại Điều 2 Nghị quyết số 256/2025/QH15 của Quốc hội; (vi) Nghị quyết về cơ chế đặc thù để xử lý một số khó khăn, vướng mắc đối với các dự án điện gió, điện mặt trời.

Đáng chú ý, Quốc hội đã cho ý kiến bước đầu đối với 07 dự án luật đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa lớn đối với việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn và tạo động lực phát triển, gồm các dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự; định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Quyết định các dự án hạ tầng chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Tại Kỳ họp, Quốc hội đã xem xét, quyết định một số nội dung liên quan đến các dự án quan trọng quốc gia. Trong đó:

Thứ nhất, Nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được ban hành nhằm hiện thực hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, chính sách của Nhà nước, tạo bước đột phá trong phát triển, hiện đại hóa kết cấu hạ tầng giao thông, kết nối các khu công nghiệp, cảng biển và cảng hàng không quốc tế; mở ra không gian phát triển kinh tế mới; tạo động lực lan tỏa, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam nói chung và các địa phương có Dự án đi qua. Trong giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ ưu tiên đầu tư khoảng 116 km trên các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải cao, có khả năng phát huy hiệu quả sớm và tạo điều kiện kết nối với các tuyến cao tốc, quốc lộ quan trọng; các đoạn còn lại sẽ tiếp tục được đầu tư để hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Thứ hai, Nghị quyết của Quốc hội về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được thông qua để cập nhật quy hoạch, nhu cầu vận tải và điều kiện thực tế sau quá trình chuẩn bị đầu tư để bảo đảm cơ sở triển khai dự án đồng bộ, hiệu quả, qua đó, góp phần tăng cường kết nối cửa khẩu Lào Cai với Hà Nội và cảng biển Hải Phòng, nâng cao năng lực vận tải, phát triển logistics và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trên hành lang Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Thứ ba, Nghị quyết của Quốc hội về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập được thông qua sẽ tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, tạo cơ sở triển khai độc lập các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, tạo điều kiện để từng chủ đầu tư có cơ sở triển khai thực hiện các trình tự, thủ tục về chủ trương đầu tư, góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện các dự án, sớm đưa Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 vào vận hành trong giai đoạn 2030 - 2035. Các dự án sau khi tách độc lập được kế thừa, sử dụng dữ liệu, kết quả công việc trước đây đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và thực hiện đúng quy định của pháp luật để tiếp tục triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, Quốc hội cũng xem xét, phê chuẩn hiệp định liên quan đến Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.

Nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi

Sau khi xem xét kỹ lưỡng, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 trên cơ sở hợp nhất 04 chương trình mục tiêu quốc gia gồm: (i) Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035; (ii) Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035; (iii) Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035; (iv) Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Việc hợp nhất được thực hiện nhằm khắc phục tình trạng phân tán về đầu mối quản lý, nguồn lực, đối tượng, địa bàn và mục tiêu, nhiệm vụ; hạn chế sự giao thoa, chồng chéo trong quá trình tổ chức thực hiện; đồng thời tăng tính chủ động, linh hoạt của các cấp, các ngành và địa phương trong phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình trong giai đoạn tới.

Mục tiêu của Chương trình tập trung vào 04 nhóm nhiệm vụ lớn: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; bảo tồn và phát triển văn hóa; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển. Chương trình được thực hiện trên phạm vi cả nước, ưu tiên các địa bàn khó khăn, với mục tiêu thu hẹp chênh lệch phát triển, nâng cao chất lượng cuộc sống, phát triển con người toàn diện và tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững.

Đổi mới mô hình tổ chức, quản trị đô thị

Quốc hội xem xét, thông qua các Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh nhằm cụ thể hóa kịp thời chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị về phát triển một số tỉnh đủ điều kiện trở thành thành phố trong năm 2026. Đây là bước quan trọng trong việc đổi mới mô hình tổ chức, quản trị đô thị, mở rộng không gian phát triển, phát huy tiềm năng, lợi thế của các địa phương, tạo động lực liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế, vai trò của Quảng Ninh, Bắc Ninh trong mạng lưới các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia.

Kiện toàn công tác nhân sự

Theo đó, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc miễn nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031; Nghị quyết phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031 với tỷ lệ gần như tuyệt đối (99,79% đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành).

Ảnh: internet