Đối thoại Biển lần thứ 15: Từ cam kết BBNJ đến hành động vì quản trị biển công bằng, hiệu quả

Đối thoại Biển lần thứ 15 do Học viện Ngoại giao phối hợp với Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông (FESS), Quỹ Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS) và Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức. Sự kiện thu hút đông đảo đại biểu đến từ nhiều quốc gia, đại diện các cơ quan nước ngoài tại Việt Nam, các cơ quan, bộ, ban, ngành Trung ương cùng các chuyên gia, nhà khoa học thuộc các trường đại học, viện nghiên cứu.

Thúc đẩy thực thi Hiệp định BBNJ từ cấp quốc gia

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao nhấn mạnh, Hiệp định BBNJ tạo ra khuôn khổ toàn diện nhằm bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển tại các vùng biển nằm ngoài quyền tài phán quốc gia. Theo đó, việc thực thi hiệu quả Hiệp định cần được triển khai từ cấp độ quốc gia, trên nền tảng hợp tác quốc tế, khoa học và công nghệ. Đây cũng là vấn đề gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế, pháp luật và nâng cao hiệu quả quản trị biển. Đáng chú ý, Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh xác định yêu cầu xây dựng nền quản trị biển hiện đại, phát triển khoa học, công nghệ biển và bảo đảm môi trường biển bền vững. Những định hướng này đặt trong mối liên hệ với việc thực hiện các cam kết quốc tế về biển, trong đó có Hiệp định BBNJ và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).

Các diễn giả tham dự Đối thoại Biển lần thứ 15

Phát biểu tại Đối thoại, Đại sứ Australia tại Việt Nam Gillian Bird đánh giá cao việc lựa chọn một chủ đề có tính thời sự, trong bối cảnh biển và đại dương đang đồng thời chịu nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm.

Đại sứ Gillian Bird cho biết Australia xác định một đại dương khỏe mạnh, an toàn và bền vững là yếu tố thiết yếu để bảo đảm thịnh vượng và an ninh quốc gia. Australia hiện sẵn sàng phê chuẩn Hiệp định BBNJ và tham dự Phiên họp các thành viên vào tháng 01/2027 với tư cách quốc gia thành viên.

Australia cam kết hỗ trợ các nước trong khu vực chuẩn bị thực thi Hiệp định, trong đó có việc chia sẻ hiểu biết và kinh nghiệm về thiết lập, quản lý các khu vực bảo tồn biển, đánh giá tác động môi trường và quản trị biển. Một trong những chương trình đáng chú ý được Đại sứ Gillian Bird đề cập là Sáng kiến Đối tác biển Đông Nam Á (Southeast Asia Maritime Security Partnerships) trị giá 160 triệu đôla, nhằm hỗ trợ Việt Nam và các đối tác khu vực tăng cường hợp tác, quản trị và năng lực biển.

Cùng quan điểm với Đại sứ Gillian Bird, ông Lewe Paul, Trưởng Đại diện Quỹ Konrad-Adenauer-Stiftung tại Việt Nam khẳng định, Đối thoại Biển là một diễn đàn quan trọng để chia sẻ quan điểm và tạo dựng các kết nối cần thiết: giữa luật pháp với chính sách; giữa cam kết quốc tế với quá trình thực thi ở cấp quốc gia; giữa tri thức khoa học với hoạt động hoạch định chính sách.

Rà soát pháp luật, thể chế quốc gia để thực thi Hiệp định BBNJ

Tại phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề “Đảm bảo sự phù hợp giữa Hiệp định BBNJ và pháp luật, thể chế quốc gia”, các đại biểu tập trung trao đổi về quá trình chuyển hóa những nghĩa vụ của BBNJ vào hệ thống pháp luật và thể chế trong nước.

Nội dung thảo luận đặt ra vấn đề làm thế nào để bảo đảm sự phù hợp giữa các quy định của Hiệp định BBNJ với pháp luật, chính sách và cơ chế quản trị hiện hành trong các lĩnh vực biển, đa dạng sinh học, thủy sản và bảo vệ môi trường.

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận thứ nhất - Đối thoại Biển lần thứ 15

Bên cạnh đó, các đại biểu xem xét những thách thức về tính tương thích pháp lý, cơ chế phối hợp liên ngành và mức độ sẵn sàng của các thiết chế trong nước. Việc nhận diện và xử lý những vấn đề này có ý nghĩa trong việc hạn chế khoảng cách giữa cam kết quốc tế và quá trình tổ chức thực hiện trong thực tiễn.

Tăng cường hợp tác quốc tế trong khuôn khổ Hiệp định BBNJ

Phiên thảo luận thứ hai tập trung vào “Triển khai hợp tác quốc tế trong khuôn khổ Hiệp định BBNJ”. Các đại biểu trao đổi về phương thức triển khai hợp tác quốc tế trong từng lĩnh vực của Hiệp định, trong đó có tài nguyên gen biển, các công cụ quản lý theo khu vực, bao gồm khu vực bảo tồn biển, đánh giá tác động môi trường và nghiên cứu khoa học biển.

Một nội dung được quan tâm là sự phối hợp giữa các cơ chế hợp tác khu vực với các quy trình và khuôn khổ ở cấp độ toàn cầu. Việc tăng cường kết nối giữa các cơ chế này được xem xét nhằm thúc đẩy triển khai các cam kết quy định tại Hiệp định BBNJ theo hướng đồng bộ và tăng cường trách nhiệm chung của các quốc gia.

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận thứ hai - Đối thoại Biển lần thứ 15

Phát huy các cơ chế hỗ trợ thực thi Hiệp định BBNJ

Với chủ đề “Các cơ chế, thể chế và khuôn khổ hỗ trợ để thực hiện hiệu quả BBNJ”, phiên thảo luận thứ ba tập trung vào các thiết chế và cơ chế được hình thành trong khuôn khổ Hiệp định, qua đó hỗ trợ các quốc gia triển khai các cam kết trên thực tế. Các đại biểu trao đổi về việc tham gia của các quốc gia vào các cơ quan và quy trình ra quyết định của Hiệp định BBNJ; tăng cường kết nối giữa khoa học và chính sách; đồng thời phát huy các cơ chế tài chính, xây dựng năng lực và chuyển giao công nghệ biển.

Phiên thảo luận cũng đề cập vai trò của các thể chế ở cấp khu vực và quốc gia trong việc duy trì quá trình triển khai BBNJ theo hướng lâu dài, công bằng và bền vững.

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận thứ ba - Đối thoại Biển lần thứ 15

Với ba nhóm nội dung trọng tâm, Đối thoại Biển lần thứ 15 góp phần làm rõ những yêu cầu đặt ra trong quá trình chuyển từ cam kết quốc tế sang hành động cụ thể, từ hoàn thiện pháp luật, thể chế trong nước đến tăng cường hợp tác quốc tế, khoa học - công nghệ và các nguồn lực hỗ trợ thực thi Hiệp định BBNJ. Các nội dung này đồng thời gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị biển, bảo tồn đa dạng sinh học và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên biển.