Ngày 26/10/2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 419/KH-UBND triển khai Chương trình số 21-CTr/TU ngày 09/10/2026 của Thành ủy về việc thực hiện Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Chương trình hành động số 31-CTr/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 208/NQ-CP ngày 04/8/2026 của Chính phủ về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới (Kế hoạch); trong đó đặt ra các mục tiêu, chỉ tiêu và nhóm nhiệm vụ, giải pháp cụ thể cho giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045.

Cải thiện chất lượng môi trường sống, ngăn chặn xu hướng suy giảm đa dạng sinh học

Đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu nâng cao năng lực quản trị môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ theo hướng kịp thời, hiệu quả; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, sinh kế của Nhân dân và bảo đảm an toàn cho các công trình, cơ sở hạ tầng thiết yếu của Thành phố.

Hà Nội sẽ tập trung xử lý, phục hồi các khu vực ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường sống, ngăn chặn xu hướng suy giảm đa dạng sinh học; từng bước đưa Thủ đô trở thành địa phương đi đầu về quản trị môi trường dựa trên dữ liệu, kiểm soát ô nhiễm không khí và thích ứng đô thị với biến đổi khí hậu; kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải lớn, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp gắn với đổi mới mô hình và nâng cao chất lượng tăng trưởng, bảo đảm an ninh và phát triển bền vững.

Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố có môi trường sống trong lành, hài hòa với thiên nhiên; hệ thống quản trị môi trường hiện đại, dữ liệu thống nhất, liên thông; đô thị có khả năng chống chịu cao với biến đổi khí hậu; kinh tế xanh, tuần hoàn, các-bon thấp trở thành phương thức phát triển quan trọng; đóng góp tích cực vào mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.

Chuyển mạnh tư duy ứng phó thụ động sang chủ động phòng ngừa

Kế hoạch xác định bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu phải được đặt ở vị trí trung tâm trong các quyết định phát triển của Thành phố, là điều kiện, nền tảng và động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững; phải được tích hợp ngay từ công tác quy hoạch, quyết định đầu tư, thiết kế chính sách, phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị, nông thôn; gắn với nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất, sức cạnh tranh và chất lượng cuộc sống của Nhân dân; đồng thời lấy việc bảo đảm môi trường sống an toàn, trong lành, bảo vệ sức khỏe, tính mạng, tài sản và sinh kế của người dân là mục tiêu cao nhất.

Cùng với đó, Hà Nội đặt mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, các-bon thấp; thúc đẩy thị trường hàng hóa, dịch vụ, công nghệ môi trường, vật liệu xanh, công trình xanh, giao thông xanh, năng lượng sạch và thị trường các-bon. Quá trình chuyển đổi xanh phải bảo đảm tính công bằng, có lộ trình phù hợp, gắn với hỗ trợ chuyển đổi công nghệ, việc làm và sinh kế đối với các nhóm chịu tác động. Các tiêu chí kinh tế cần được xem xét đồng thời với tiêu chí về môi trường, khí hậu trong công tác quy hoạch, quyết định đầu tư và thu hút dự án.

Trong mô hình tăng trưởng của Thủ đô, “tăng trưởng xanh - kinh tế tuần hoàn - phát thải thấp” được xác định là một trong ba trụ cột; hạ tầng xanh và hạ tầng số giữ vai trò nền tảng, dòng vốn đầu tư ưu tiên cho hạ tầng, công nghệ, nhân lực và xanh hóa. Việc bảo vệ môi trường, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên phải đồng thời tạo không gian thị trường mới, nâng năng lực cạnh tranh, khả năng tham gia chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp Thủ đô.

Về quản trị, Hà Nội đặt yêu cầu chuyển mạnh tư duy ứng phó thụ động sang chủ động phòng ngừa; từ quản lý phân tán theo ngành, địa giới hành chính sang quản trị tổng hợp, liên ngành, liên vùng, liên địa phương; kết hợp tiền kiểm có trọng tâm với tăng cường hậu kiểm trên mức độ tuân thủ nhằm chủ động phòng ngừa, kiểm soát chặt chẽ, cảnh báo từ sớm, từ xa các nguy cơ.

Một yêu cầu quan trọng khác là bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, trực tiếp; phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước, trách nhiệm của người đứng đầu, vai trò giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và Nhân dân Thủ đô trong bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, Hà Nội cũng đặt ra các yêu cầu về nâng cao hiệu quả thực hiện, hiệu lực thực thi, đặc biệt là công tác phối hợp giữa các sở, ban, ngành, Ủy ban nhân dân xã, phường; xử lý có trọng tâm, trọng điểm những vấn đề mang tính nền tảng của đô thị; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm nâng cao năng lực quản trị…

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò của hệ thống chính trị, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và Nhân dân

Theo đó, Thành phố tập trung quán triệt, tuyên truyền sâu rộng các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; đổi mới nội dung, phương thức truyền thông theo hướng thay đổi hành vi, xây dựng văn hóa môi trường, lối sống xanh, tiêu dùng xanh, bền vững.

Cùng với đó, Kế hoạch nhấn mạnh nhiệm vụ về tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ, văn hóa thực thi; thực hiện nghiêm phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”; bảo đảm thống nhất, đồng bộ, liên thông với các nội dung Thành phố đang triển khai thực hiện; tăng cường hiệu quả phối hợp liên ngành, phối hợp giải quyết vấn đề hiệu quả, không phụ thuộc địa giới hành chính; đồng thời xác định nội dung bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu thuộc chương trình, kế hoạch công tác hằng năm của chính quyền các cấp.

Đáng chú ý, công tác tuyên truyền, giáo dục được đẩy mạnh triển khai nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân; gắn với Phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”. Thành phố sẽ tập trung nghiên cứu, áp dụng và nhân rộng các mô hình như “Cơ quan, đơn vị xanh - sạch - đẹp”, “Trường học xanh - sạch - đẹp”, “Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xanh - sạch - đẹp”, “Nơi làm việc xanh - sạch - đẹp”, “Tổ dân phố xanh - sạch - đẹp”; đẩy mạnh vận động Nhân dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, không xả rác, nước thải xuống nguồn tiếp nhận nước và tích cực tham gia bảo vệ thiên nhiên. Các tiêu chí thi đua được cụ thể hóa theo hướng gắn với hoạt động thu gom, phân loại, xử lý chất thải; giảm phát sinh chất thải; tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, bảo vệ thiên nhiên, ứng dụng công nghệ sạch, cảnh quan và sáng kiến môi trường.

Nhằm đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu, Thành phố sẽ tổ chức các đợt truyền thông, tuyên truyền, hưởng ứng các ngày, tuần lễ, sự kiện quốc gia và quốc tế về bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu, tài nguyên thiên nhiên và phòng, chống thiên tai và các sự kiện có liên quan; duy trì vệ sinh môi trường, cảnh quan sạch đẹp, trang trọng trong các ngày lễ lớn, sự kiện trọng đại của Đất nước; phối hợp với cơ quan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng, cơ quan báo chí, truyền thông và Nhân dân, tổ chức, cá nhân trong giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật về môi trường, biến đổi khí hậu; công khai thông tin chất lượng môi trường và kết quả xử lý các vấn đề bức xúc.

Phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường sống

Thực hiện các giải pháp về quy hoạch đầu tư hạ tầng đô thị, trong đó có mục tiêu hạ tầng để bảo đảm mục tiêu, chỉ tiêu tại Chương trình của Thành ủy về thực hiện Kết luận số 75-KL/TW, Thành phố tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị; tăng tỷ lệ đấu nối, tách riêng nước thải, nước mưa; đầu tư hạ tầng, thực hiện các giải pháp tại các Khu công nghệ cao, Khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề khắc phục ô nhiễm môi trường.

Việc khắc phục ô nhiễm môi trường tại các làng nghề sẽ được triển khai đồng bộ, toàn diện và có trọng tâm, trọng điểm; gắn quy hoạch không gian, xây dựng đề án phát triển làng nghề và phân vùng môi trường với các giải pháp xử lý ô nhiễm, cải tạo, phục hồi môi trường, cảnh quan. Đối với những làng nghề không còn phù hợp hoặc đã mai một, Thành phố sẽ có phương án hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề, tạo việc làm, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ môi trường với bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề. Các giải pháp được xây dựng bao quát toàn diện các thành phần môi trường, từ không khí, đất, nước mặt, nước ngầm đến nước thải, vệ sinh môi trường và cảnh quan; tập trung thu gom và xử lý nước thải làng nghề; đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn gắn với thu gom, tái chế, để các làng nghề là các đơn vị thực hiện tốt trong công tác này; hạn chế rác thải nhựa, tùy tính chất các ngành nghề để từng bước thay thế vật dụng, bao bì nhựa bằng các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Ngoài ra, Hà Nội còn tập trung xử lý ô nhiễm tại các khu vực tồn lưu hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, bãi chôn lấp không hợp vệ sinh và các điểm nóng ô nhiễm môi trường do chất thải rắn thuộc phạm vi quản lý. Công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt tiếp tục được tăng cường, trong đó chú trọng phân loại tại nguồn phù hợp với điều kiện thực tế và đặc điểm từng loại chất thải, tạo điều kiện thuận lợi cho tái sử dụng, tái chế, giảm mạnh tỷ lệ chôn lấp trực tiếp. Thành phố ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng xử lý chất thải rắn, tập trung vào chất thải xây dựng, chất thải nguy hại và đẩy mạnh thu hồi năng lượng từ hoạt động xử lý chất thải.

Việc quản lý các bãi tập kết, trung chuyển rác thải sinh hoạt, điểm tập kết, điểm chuyển tải và cơ sở tiếp nhận chất thải rắn sinh hoạt được thực hiện phù hợp với phạm vi địa giới hành chính cấp xã, phường hoặc phạm vi quản lý cấp Thành phố, bảo đảm đúng quy định về phân cấp. Các nhiệm vụ, giải pháp giảm thiểu ô nhiễm từ hoạt động sản xuất công nghiệp, thương mại và dịch vụ cũng tiếp tục được triển khai.

Trong lĩnh vực xử lý nước thải, Thành phố đẩy nhanh tiến độ đầu tư, hoàn thiện mạng lưới thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt đô thị, nước thải tại các cụm công nghiệp, làng nghề; nâng cao tỷ lệ đấu nối vào hệ thống xử lý tập trung; đồng thời nghiên cứu các giải pháp tái sử dụng nước sau xử lý phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và nhu cầu sử dụng, góp phần tiết kiệm tài nguyên nước và nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, Hà Nội sẽ kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải lớn theo thời gian thực; không để phát sinh khu vực ô nhiễm môi trường nghiêm trọng mới; xử lý dứt điểm các cơ sở gây ô nhiễm kéo dài; kết nối, giám sát dữ liệu quan trắc tự động liên tục; kiểm soát chất lượng, dữ liệu, cảnh báo sớm và sử dụng dữ liệu làm căn cứ kiểm tra, xử lý vi phạm.

Chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai, nâng cao khả năng chống chịu của đô thị

Trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, Hà Nội sẽ xây dựng kịch bản biến đổi khí hậu phù hợp với kịch bản quốc gia, làm cơ sở cập nhật Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu. Công tác kiểm kê khí nhà kính cấp Thành phố được thực hiện định kỳ 02 năm/lần, tiếp nối chuỗi dữ liệu đã triển khai đến năm 2024.

Bên cạnh đó, Thành phố chú trọng nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và chủ động phòng ngừa, ứng phó với các tình huống thiên tai thông qua việc rà soát, cập nhật kế hoạch phòng, chống thiên tai, các phương án phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả, bảo đảm được tích hợp vào quy hoạch, kế hoạch phát triển cũng như hệ thống chỉ đạo, điều hành. Việc xây dựng, cập nhật bản đồ rủi ro ngập úng, mưa cực đoan, nắng nóng, sạt lở và các nguy cơ thiên tai đặc thù sẽ giúp nhận diện cụ thể những khu vực có mức độ rủi ro cao, phục vụ công tác quản lý, bố trí nguồn lực và tổ chức ứng phó kịp thời.

Trong quy hoạch và phát triển đô thị, Thành phố định hướng rà soát, hoàn thiện, áp dụng đồng bộ hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, tiêu chí và chỉ dẫn kỹ thuật thuộc thẩm quyền đối với công trình xanh, vật liệu tái chế, vật liệu xanh và vật liệu thích ứng với biến đổi khí hậu. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng, đánh giá vòng đời vật liệu, thiết kế, thi công, nghiệm thu và vận hành công trình cũng được chú trọng. Từ đó, ưu tiên đầu tư hạ tầng đô thị có khả năng chống chịu cao trước bão, lũ, ngập úng, hạn hán và các tác động khí hậu; kết hợp giải pháp công trình, phi công trình và giải pháp dựa vào tự nhiên, tăng cường không gian xanh, mặt nước, nâng cao năng lực thoát nước và chống ngập.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Hà Nội khuyến khích áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến theo hướng tiết kiệm nước, giảm phát thải như SRI, AWD; phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái và kinh tế tuần hoàn. Việc tái chế phụ phẩm, chất thải nông nghiệp, phát triển năng lượng tái tạo được đẩy mạnh, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để hình thành những dự án nông nghiệp có khả năng tạo tín chỉ các-bon theo quy định. Đây là những giải pháp góp phần giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ, bảo đảm sẵn sàng về nhân lực, phương tiện và trang thiết bị phục vụ phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ. Thành phố chú trọng huy động, phát triển nguồn nhân lực; tăng cường đầu tư phương tiện, vật tư thiết yếu, chuyên dùng phù hợp với từng tình huống và đặc điểm địa bàn, nhất là những khu vực có nguy cơ rủi ro cao. Công tác đào tạo, huấn luyện chuyên sâu cho lực lượng chuyên trách và lực lượng tại chỗ được duy trì thường xuyên, gắn với tổ chức diễn tập theo các phương án phòng ngừa, ứng phó thiên tai, sự cố, thảm họa. Trên cơ sở thực tiễn, các phương án và phương tiện ứng phó tiếp tục được rà soát, bổ sung, điều chỉnh nhằm kịp thời khắc phục thiệt hại khi thiên tai xảy ra, bảo đảm an toàn tối đa cho người dân tại các khu vực có nguy cơ cao.

Bên cạnh các giải pháp về hạ tầng và năng lực ứng phó, công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước tác động của thời tiết cực đoan và ô nhiễm môi trường cũng được quan tâm. Thành phố sẽ chủ động hướng dẫn người dân các biện pháp tự chăm sóc, bảo vệ sức khỏe khi xảy ra nắng nóng bất thường, thời tiết hanh khô, những ngày chất lượng không khí ở mức không tốt, mưa ngập kéo dài và dịch bệnh phát sinh sau mưa bão. Trong đó, ưu tiên tuyên truyền, hướng dẫn các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, phụ nữ, trẻ em, người có bệnh nền, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân sinh sống tại vùng trũng, khu vực ven sông, hồ hoặc những địa bàn có nguy cơ cao khi mưa lũ kéo dài.

Ảnh: internet