Đề án tập trung vào hai nhóm thủ tục: (i) Đính chính Giấy chứng nhận đã cấp do cơ quan nhà nước sai sót; (ii) Chỉnh lý, đăng ký biến động, cấp Giấy chứng nhận đối với phần diện tích sau khi giải phóng mặt bằng.

Đối tượng thực hiện và thụ hưởng Đề án gồm: Cá nhân, hộ gia đình và các chủ thể sử dụng đất thuộc 02 nhóm thủ tục; cơ quan đăng ký đất đai; cơ quan thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Ủy ban nhân dân các xã, phường; các cơ quan tham gia giải quyết thủ tục hành chính và các đơn vị quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu có liên quan.

Tháo gỡ điểm nghẽn, tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục đất đai

Theo Đề án, thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai là nhóm thủ tục có tính chất phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền tài sản của người dân, tổ chức và phụ thuộc đồng thời vào nhiều nhóm hồ sơ, dữ liệu khác nhau, gồm: Thông tin về người sử dụng đất, hồ sơ địa chính, hồ sơ cấp Giấy chứng nhận, bản đồ địa chính, dữ liệu biến động đất đai, thông tin quy hoạch, nghĩa vụ tài chính, dữ liệu dân cư cũng như hồ sơ thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Đây cũng là nhóm thủ tục trọng điểm, có số lượng hồ sơ phát sinh lớn nhưng chưa đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Vì vậy, cần tiếp tục rà soát, tái cấu trúc thực chất quy trình giải quyết đối với các thủ tục hành chính tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, qua đó giảm các khâu trung gian và nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công.

Mặt khác, qua công tác quản lý và giải quyết hồ sơ đất đai, thực tế phát sinh nhiều trường hợp diện tích ghi trên Giấy chứng nhận không thống nhất với hồ sơ cấp Giấy chứng nhận; thông tin giữa Giấy chứng nhận, hồ sơ địa chính, bản đồ địa chính và dữ liệu đất đai có sự sai lệch; sai sót phát sinh trong quá trình đo đạc, lập hồ sơ, xác lập hoặc cập nhật dữ liệu; Giấy chứng nhận được cấp trước đây có dấu hiệu không đúng diện tích hoặc phát sinh chênh lệch diện tích khi đo đạc lại hoặc có biến động về thửa đất.

Khi Nhà nước thu hồi một phần thửa đất để thực hiện dự án, quá trình giải phóng mặt bằng đã hình thành tương đối đầy đủ các thông tin và hồ sơ liên quan như quyết định thu hồi đất, dữ liệu về người sử dụng đất, diện tích trước khi thu hồi, diện tích thu hồi, hồ sơ đo đạc, trích đo, phạm vi và mốc giới thu hồi, phương án bồi thường, hỗ trợ và hồ sơ bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, việc hoàn thành giải phóng mặt bằng và việc đăng ký biến động, chỉnh lý hoặc cấp Giấy chứng nhận đối với phần diện tích đất còn lại chưa được thực hiện một cách đồng bộ theo chuỗi thủ tục liên thông.

Từ yêu cầu đó, Đề án “Sổ đỏ trao tay” hướng đến xây dựng và tổ chức thực hiện 02 quy trình nghiệp vụ thống nhất, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, giảm các bước trung gian và thao tác thủ công, tăng cường xử lý song song, liên thông điện tử và thực hiện phân luồng hồ sơ theo mức độ phức tạp; xác định bộ dữ liệu tối thiểu phục vụ từng quy trình, khai thác tối đa hồ sơ và dữ liệu đã có, tăng cường chuyển dữ liệu giữa các cơ quan thay cho việc yêu cầu người dân tự cung cấp, đồng thời bảo đảm kết quả giải quyết được cập nhật đầy đủ vào cơ sở dữ liệu đất đai; giảm số lần người dân phải trực tiếp đến cơ quan hành chính, giảm giấy tờ phải kê khai, cung cấp lại, công khai trạng thái xử lý, chủ động thông báo tiến độ và đa dạng hóa phương thức nhận kết quả.

Đề án không thay đổi điều kiện hoặc thẩm quyền giải quyết theo pháp luật đất đai mà tập trung tái cấu trúc phương thức tổ chức thực hiện các thủ tục hiện hành theo hướng đơn giản hơn, minh bạch hơn và thuận lợi hơn cho người dân.

Đổi mới thủ tục đính chính Giấy chứng nhận, giảm chi phí tuân thủ

Đối với thủ tục đính chính Giấy chứng nhận, Đề án tập trung vào các trường hợp sai sót thông tin người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc thông tin thửa đất do cơ quan nhà nước sai sót, gồm quy trình: (i) Đính chính Giấy chứng nhận đã cấp đối với trường hợp thuộc thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận của cơ quan chuyên môn Nông nghiệp và Môi trường Thành phố và cơ quan đăng ký đất đai Thành phố (cấp Tỉnh); (ii) Đính chính Giấy chứng nhận đã cấp đối với trường hợp thuộc thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Đáng chú ý, thủ tục này được chuyển từ dịch vụ công trực tuyến một phần sang dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hồ sơ được nộp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; phí, lệ phí đối là 0 đồng.

Theo số liệu thống kê từ ngày 01/7/2025 đến ngày 30/8/2026, Thành phố thực hiện tổng số 44.020 hồ sơ thủ tục đính chính Giấy chứng nhận. Thông qua việc từ dịch vụ công trực tuyến một phần sang dịch vụ công trực tuyến toàn trình, Đề án ước tính mỗi hồ sơ giảm ít nhất 02 lượt đi lại của người dân, tương ứng giảm khoảng 88.040 lượt đi lại. Nếu giả định bình quân tiết kiệm 02 giờ/hồ sơ, tổng thời gian tiết kiệm ước khoảng 88.040 giờ, tương đương 11.005 ngày công; tính theo chi phí thời gian bình quân 55.000 đồng/giờ, giá trị tiết kiệm ước đạt khoảng 4,84 tỷ đồng/14 tháng, tương đương 345,7 triệu đồng/tháng, 110.000 đồng/hồ sơ. Mức tiết kiệm này mới tính riêng chi phí thời gian, chưa bao gồm chi phí đi lại, in ấn, sao chụp hồ sơ và các chi phí xã hội khác.

Liên thông quy trình sau giải phóng mặt bằng, giảm khâu trung gian

Về thủ tục chỉnh lý, đăng ký biến động, cấp Giấy chứng nhận đối với phần diện tích sau khi giải phóng mặt bằng, đối với trường hợp Nhà nước thu hồi một phần thửa đất, ngay sau khi hoàn thành các bước cần thiết của quá trình thu hồi một phần thửa đất, đơn vị thực hiện giải phóng mặt bằng có trách nhiệm chuẩn hóa và chuyển dữ liệu cho cơ quan đăng ký đất đai. Căn cứ kết quả rà soát, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện đăng ký biến động, xác nhận thay đổi, chỉnh lý Giấy chứng nhận, hoặc cấp Giấy chứng nhận mới đối với phần diện tích còn lại theo từng trường hợp pháp luật quy định.

Quy trình mới có thể khắc phục tình trạng tách rời giữa quá trình giải phóng mặt bằng và thủ tục đăng ký biến động, chỉnh lý, cấp Giấy chứng nhận; đồng thời, giảm việc người dân phải tự thu thập, kê khai và cung cấp lại thông tin, tài liệu đã hình thành trong quá trình giải phóng mặt bằng, từ đó giảm khâu chuyển tiếp và rút ngắn đường đi của hồ sơ.

Việc rút ngắn thời gian giải quyết ước tính giảm 04 giờ/hồ sơ. Với chi phí thời gian bình quân 55.000 đồng/giờ, giá trị tiết kiệm ước tính 220.000 đồng/hồ sơ.

Phân định trách nhiệm của các cơ quan nhà nươc trong tổ chức thực hiện Đề án

Đề án xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình triển khai. Theo đó, Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố chủ trì tham mưu, điều phối, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra tiến độ; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, tái cấu trúc hai nhóm thủ tục hành chính, xây dựng quy trình nội bộ, quy trình điện tử và cấu hình trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Thành phố.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát căn cứ pháp lý, thẩm quyền, điều kiện, thành phần hồ sơ và quy trình nghiệp vụ đối với 02 nhóm thủ tục; đồng thời phối hợp với các đơn vị triển khai phương án kết nối, tích hợp và chia sẻ dữ liệu đất đai phục vụ tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả.

Sở Tài chính hướng dẫn các cơ quan, đơn vị lập dự toán kinh phí thực hiện; tham mưu cấp có thẩm quyền bố trí nguồn kinh phí phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và hướng dẫn quản lý, sử dụng, quyết toán kinh phí theo đúng quy định.

Cơ quan Thuế và Kho bạc Nhà nước phối hợp xác định nghĩa vụ tài chính, thông báo và xác nhận tình trạng hoàn thành nghĩa vụ tài chính, đồng thời trao đổi dữ liệu điện tử phục vụ giải quyết hồ sơ.

Công an Thành phố phối hợp xác thực thông tin người sử dụng đất, hỗ trợ khai thác thông tin định danh, dân cư theo thẩm quyền, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu và phòng ngừa hành vi giả mạo, gian lận trong quá trình giải quyết hồ sơ.

Ủy ban nhân dân các xã, phường có trách nhiệm giải quyết hồ sơ thuộc thẩm quyền; phối hợp rà soát các trường hợp thuộc Đề án, xác minh hiện trạng, nguồn gốc, tình trạng tranh chấp khi cần thiết; hướng dẫn người dân, cập nhật thông tin quản lý đất đai và hỗ trợ những nhóm gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ công điện tử.

Thí điểm đến hết năm 2026

Theo lộ trình, Đề án được triển khai thí điểm từ thời điểm được phê duyệt đến ngày 31/12/2026. Trong giai đoạn này, Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan tổ chức tiếp nhận, xử lý hồ sơ thực tế; thực hiện chuyển, khai thác dữ liệu và theo dõi những điểm nghẽn phát sinh trong quá trình giải quyết.

Sau giai đoạn thí điểm, các cơ quan liên quan sẽ đánh giá tính phù hợp pháp lý, hiệu quả thực tế và khả năng kết nối dữ liệu để hoàn thiện quy trình, đồng thời nghiên cứu khả năng triển khai đối với các thủ tục hành chính đất đai khác.

Đề án “Sổ đỏ trao tay” không chỉ là giải pháp đối với hai nhóm thủ tục được lựa chọn thí điểm mà còn thể hiện cách tiếp cận mới trong việc tổ chức thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, trong đó quy trình giải quyết được đặt trong mối liên hệ với yêu cầu quản trị dữ liệu và phục vụ người dân.