Danh mục được xây dựng trên cơ sở các quy định của: Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025; Luật Thủ đô năm 2026; các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố về thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển và chuyển giao công nghệ, thử nghiệm có kiểm soát; Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành[1]. Việc xác định các lĩnh vực ưu tiên theo hướng vừa bám sát định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia, vừa xuất phát từ yêu cầu giải quyết các bài toán thực tiễn của Thủ đô.

Năm nhóm lĩnh vực được ưu tiên áp dụng sandbox

Theo Quyết định số 3994/QĐ-UBND, các lĩnh vực ưu tiên được xác định theo 05 nhóm, có phạm vi tương đối rộng nhưng tập trung vào những công nghệ và mô hình có khả năng tạo ra tác động lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô Hà Nội.

Thứ nhất, nhóm các lĩnh vực trọng điểm về khoa học và công nghệ. Nhóm này được quy định tại Luật Thủ đô năm 2026, gồm: công nghệ số; công nghệ thông tin và truyền thông; công nghệ sinh học; công nghệ vật liệu mới; công nghệ chế tạo - tự động hóa; công nghệ môi trường, giảm phát thải các-bon và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Đây là những lĩnh vực có vai trò nền tảng đối với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Việc đưa các lĩnh vực này vào diện ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát góp phần tạo điều kiện để các giải pháp công nghệ mới được kiểm chứng trong điều kiện thực tế, qua đó cung cấp thêm cơ sở cho việc hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý.

Thứ hai, nhóm các lĩnh vực trọng điểm về khoa học và công nghệ của Thủ đô do Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định. Nhóm này được quy định tại Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND ngày 02/6/2026 của Hội đồng nhân dân Thành phố quy định một số chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển giao công nghệ của Thành phố Hà Nội. Nhóm này bao gồm nhiều lĩnh vực gắn trực tiếp với định hướng xây dựng Hà Nội trở thành đô thị hiện đại, thông minh và có năng lực đổi mới sáng tạo cao, như: đô thị thông minh, giáo dục thông minh, y tế thông minh, công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến, công nghệ tài chính, công nghệ cao trong nông nghiệp và an toàn thực phẩm, công nghệ đường sắt đô thị, công nghệ robot, công nghệ chip bán dẫn, công nghệ lượng tử, công nghệ bản sao số đô thị, công nghệ dữ liệu lớn, công nghệ internet vạn vật, công nghệ trí tuệ nhân tạo; công nghiệp văn hóa và các mô hình kinh tế mới.

Thứ ba, nhóm các công nghệ chiến lược. Nhóm này được quy định tại Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Nhóm này gồm có: (i) Mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo, AI chuyên ngành, nền tảng bản sao số, điện toán đám mây, chuỗi khối, 5G/5G-Advanced; (ii) Robot di động tự hành và robot công việc, nền tảng, giải pháp và mô hình phục vụ sản xuất thông minh, giải pháp bảo mật và an ninh mạng cho hạ tầng quan trọng và cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống thông minh trọng yếu của Thủ đô; (iii) Vắc xin thế hệ mới dùng cho người; liệu pháp tế bào (tế bào gốc, tế bào miễn dịch) dùng cho người; Hệ thống sản xuất sản phẩm y tế cá thể hóa ứng dụng công nghệ in 3D; hệ thống cảm biến sinh học thông minh; (iv) Vắc xin và chế phẩm sinh học thế hệ mới dùng trong chăn nuôi, thú y, thủy sản, trồng trọt và bảo vệ thực vật; hệ thống sản xuất, thu hoạch và chế biến sâu sản phẩm, phụ phẩm nông nghiệp và sinh khối; giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản thế hệ mới được tạo ra từ công nghệ tế bào, chỉnh sửa gen và công nghệ sinh học; (v) Vật liệu tiên tiến và vật liệu chức năng hiệu năng cao cho công nghiệp chế biến, chế tạo; pin, ắc quy tiên tiến và hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp (BESS); hệ thống sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học; (vi) Thiết bị điện cao áp, siêu cao áp; máy điện, động cơ điện và hệ thống truyền tải - truyền động điện hiện đại, hiệu suất cao; hệ thống thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon; (vii) Thiết bị, phương tiện bay không người lái (UAV); hệ thống quản lý, phát hiện, giám sát và chế áp UAV; (viii) Chip chuyên dụng; Truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử và cảm biến lượng tử; (ix) Nền tảng công nghiệp, phương tiện, thiết bị và các hệ thống tích hợp đường sắt đô thị.

Phenikaa -X thử nghiệm sandbox xe tự hành phục vụ giao thông thông minh. Ảnh: Internet

Việc gắn Danh mục ưu tiên của Hà Nội với Danh mục công nghệ chiến lược cấp quốc gia cho thấy, yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa định hướng phát triển công nghệ của Thủ đô với chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để Hà Nội chủ động lựa chọn những công nghệ có tiềm năng ứng dụng, tạo giá trị gia tăng và giải quyết các vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển đô thị.

Thứ tư, các công nghệ, giải pháp nhằm giải quyết những bài toán lớn của Thành phố Hà Nội. Đây là nhóm có ý nghĩa thực tiễn, bởi mục tiêu của thử nghiệm có kiểm soát không chỉ dừng ở việc kiểm chứng công nghệ mà còn hướng tới giải quyết những vấn đề cụ thể của quản lý và phát triển đô thị. Theo cách tiếp cận này, các dự án có thể được xem xét thử nghiệm trên cơ sở nhu cầu thực tiễn của Thành phố, khả năng ứng dụng công nghệ, hiệu quả dự kiến và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh, trật tự trong quá trình triển khai.

Thứ năm, các ý tưởng, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh, công nghệ hoặc hoạt động văn hóa sáng tạo mới trong các khu phát triển thương mại và văn hóa. Đây là nhóm được quy định tại Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND ngày 10/7/2025 của Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội về tổ chức và hoạt động của trung tâm công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thành phố Hà Nội và Nghị quyết số 25/2025/NQ-HĐND ngày 10/7/2025 của Hội đồng nhân dân Thành phố về khu phát triển thương mại và văn hoá trên địa bàn Thành phố Hà Nội.

Quy định này cho thấy, phạm vi đối tượng có thể được xem xét trong cơ chế thử nghiệm có kiểm soát không chỉ giới hạn ở công nghệ theo nghĩa truyền thống, mà còn có thể gắn với sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh và hoạt động văn hóa sáng tạo mới. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với đặc điểm của nền kinh tế số và kinh tế sáng tạo, trong đó nhiều mô hình mới có thể xuất hiện trước khi hệ thống pháp luật hiện hành có quy định đầy đủ để điều chỉnh.

Phenikaa - X triển khai hệ thống xe quét rác tự hành. Ảnh: Internet

Phát huy vai trò đầu mối của cơ quan quản lý

Theo Quyết định số 3994/QĐ-UBND, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội được giao làm cơ quan đầu mối hướng dẫn, theo dõi việc áp dụng danh mục; đồng thời tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố điều chỉnh, bổ sung danh mục khi xuất hiện yêu cầu mới về quản lý, công nghệ, mô hình kinh doanh mới hoặc định hướng phát triển mới của Thành phố.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh công nghệ và các mô hình kinh doanh mới thay đổi nhanh chóng. Danh mục lĩnh vực ưu tiên nếu được duy trì theo hướng linh hoạt, có khả năng cập nhật sẽ tránh tình trạng cơ chế quản lý đi sau sự phát triển của thực tiễn.

Cùng với đó, các sở, ngành, Ủy ban nhân dân xã, phường, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức, cá nhân liên quan được xác định là những chủ thể có thể căn cứ Danh mục để đề xuất, triển khai các dự án thử nghiệm có kiểm soát theo quy định.

Như vậy, sandbox đòi hỏi sự phối hợp liên ngành và sự tham gia của nhiều chủ thể (không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý khoa học và công nghệ). Đối với những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, y sinh, giao thông tự hành, tài chính công nghệ hay công nghệ môi trường, quá trình thử nghiệm có thể liên quan đồng thời đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước. Vì vậy, việc xác định rõ cơ quan đầu mối và cơ chế phối hợp là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính khả thi của chính sách.

Sandbox - cân bằng giữa thử nghiệm và kiểm soát rủi ro

Thực tế, trong quá trình triển khai các công nghệ mới, không ít trường hợp phát sinh khoảng trống hoặc chưa rõ ràng về quy định pháp luật, nhất là đối với những mô hình chưa từng xuất hiện trong thực tiễn. Nếu áp dụng ngay các quy định quản lý hiện hành theo cách cứng nhắc, có thể làm hạn chế khả năng thử nghiệm và phát triển những giải pháp có tiềm năng. Ngược lại, việc thử nghiệm thiếu cơ chế kiểm soát có thể dẫn đến những rủi ro đối với người sử dụng, thị trường, dữ liệu, an toàn xã hội hoặc lợi ích công cộng. Vì vậy, việc ban hành Danh mục lĩnh vực ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát có ý nghĩa như một bước định hướng ban đầu, giúp các tổ chức, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cá nhân có cơ sở xác định những lĩnh vực có thể đề xuất dự án thử nghiệm. Đồng thời, Danh mục cũng giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong việc tiếp nhận, đánh giá và tổ chức quản lý các hoạt động thử nghiệm.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu thăm quan gian hàng và trải nghiệm tương tác với Robot hình người Dyno của VinDynamics (Công ty thuộc Tập đoàn Vingroup) tại Diễn đàn Pháp luật Asean năm 2026 tại Thủ đô Hà Nội. Ảnh: PV

Có thể thấy, việc ban hành Danh mục lĩnh vực ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát là bước cụ thể hóa quan trọng trong quá trình xây dựng cơ chế quản trị đối với các công nghệ, sản phẩm và mô hình mới tại Thủ đô Hà Nội. Giá trị của cơ chế này không chỉ nằm ở việc tạo không gian thử nghiệm cho đổi mới sáng tạo, mà còn ở khả năng cung cấp thông tin và dữ liệu thực tiễn cho cơ quan quản lý trong nhận diện rủi ro, đánh giá tác động và hoàn thiện chính sách, pháp luật. Vì vậy, cùng với việc cập nhật Danh mục theo sự phát triển của công nghệ và yêu cầu thực tiễn, việc xây dựng quy trình thử nghiệm minh bạch, tiêu chí đánh giá rõ ràng và cơ chế kiểm soát rủi ro phù hợp sẽ có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả triển khai sandbox trên địa bàn Thành phố./.

[1] Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược.