Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham gia thảo luận tại Tổ 2 – Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh: quochoi.vn)

Tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, dự thảo Luật mới nhất đã được chỉnh lý từ 69 điều xuống còn 64 điều, gồm 7 chương, với khoảng 46 trang. Trên cơ sở nghiên cứu dự thảo và lắng nghe ý kiến của các đại biểu, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, yêu cầu cốt lõi trong sửa đổi Luật là phải thể chế hóa đúng, đầy đủ các chủ trương, nghị quyết của Đảng, nhất là về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thúc đẩy chuyển đổi số; nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công và đất đai.

Chống thông đồng, dìm giá, bỏ cọc trong đấu giá tài sản

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc hoàn thiện dự thảo Luật cần tập trung vào những vấn đề trọng tâm như sau:

Thứ nhất, phân định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Luật Đấu giá tài sản chỉ nên tập trung quy định thống nhất về trình tự, thủ tục và tổ chức cuộc đấu giá, không nên đi quá sâu vào các nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành. Các vấn đề trước và sau cuộc đấu giá, như điều kiện đưa tài sản ra đấu giá, xác định giá khởi điểm, thẩm quyền quyết định đấu giá, phê duyệt kết quả, nộp tiền và giao tài sản, cần được quy định tại các luật chuyên ngành có liên quan.

Làm rõ hơn vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng, thời gian tới, Quốc hội sẽ tiếp tục xem xét sửa đổi, hoàn thiện nhiều luật có liên quan như Luật Đất đai, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, khoáng sản, thi hành án và các lĩnh vực khác. Nếu đưa quá nhiều quy định chuyên ngành vào Luật Đấu giá tài sản sẽ dễ phát sinh chồng chéo, mâu thuẫn khi các luật chuyên ngành được sửa đổi.

Do đó, cần nghiên cứu bổ sung nguyên tắc xử lý xung đột pháp lý khi pháp luật chuyên ngành có sự thay đổi, bảo đảm không tạo ra khoảng trống pháp luật hoặc những quy định thiếu thống nhất. Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội lưu ý phải quán triệt nguyên tắc “một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm, tránh tình trạng nhiều cơ quan cùng quản lý, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp”.

Thứ hai, tăng cường các chế tài phòng, chống thông đồng, dìm giá, bỏ cọc trong đấu giá tài sản. Theo Chủ tịch Quốc hội, tình trạng thông đồng, dìm giá, sử dụng “quân xanh, quân đỏ”, bỏ cọc sau khi trúng đấu giá là những vấn đề bức xúc trong thực tiễn hiện nay, trực tiếp liên quan đến yêu cầu phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và bảo vệ tài sản công. “Đặc biệt, trong lĩnh vực đất đai, các hành vi thao túng đấu giá có thể gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản, ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Để khắc phục tình trạng này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân lên mức từ 20% đến 50%, trên cơ sở luật hóa các quy định có liên quan của Chính phủ; đồng thời xem xét mở rộng áp dụng có chọn lọc đối với một số loại tài sản có nguy cơ bị thao túng. Bên cạnh đó, cần bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, như tiết lộ danh sách, hồ sơ người tham gia đấu giá trước thời điểm được phép công khai; can thiệp, chỉ đạo trái quy định trong việc lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản và đấu giá viên.

Đối với các trường hợp vi phạm, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu quy định chế tài cấm tham gia đấu giá trong thời hạn từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc hoặc có hành vi thông đồng, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm; đồng thời công khai danh sách các trường hợp vi phạm trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia.

Một giải pháp khác cần được xem xét là quy định người đã nộp hồ sơ và tiền đặt trước hợp lệ, tham dự phiên đấu giá, được coi là đồng ý mua tài sản với giá khởi điểm. Quy định này nhằm góp phần hạn chế tình trạng tham gia đấu giá không thực chất, môi giới, cò mồi và thao túng kết quả đấu giá.

“Phải có những chế tài đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc, nhất là đối với đấu giá quyền sử dụng đất”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 2 – Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh: quochoi.vn)

Đẩy mạnh đấu giá trực tuyến và chuyển đổi số thực chất, an toàn

Đối với yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá tài sản, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ đồng tình với các ý kiến đề nghị đẩy mạnh đấu giá trực tuyến, coi đây là yêu cầu phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Chính phủ số và hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước.

Theo đó, cần nghiên cứu ưu tiên đấu giá trực tuyến đối với hầu hết các loại tài sản, trừ những trường hợp đặc thù được quy định cụ thể. Đồng thời, cần xây dựng, hoàn thiện Cổng Đấu giá tài sản quốc gia do cơ quan nhà nước quản lý, bảo đảm các yêu cầu về định danh, xác thực điện tử, an toàn, an ninh thông tin và bảo vệ dữ liệu.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, dự thảo Luật cần bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến can thiệp trái phép vào hệ thống đấu giá trực tuyến, gian lận bằng công nghệ; bảo đảm sự đồng bộ với pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Cùng với đó, cần rà soát, cắt giảm tối đa những thủ tục hành chính không còn phù hợp với môi trường số. Chẳng hạn, việc niêm yết thông tin đấu giá tại trụ sở UBND cấp xã chỉ nên là hình thức bổ trợ, không nhất thiết bắt buộc nếu thông tin đã được công khai đầy đủ, minh bạch trên hệ thống đấu giá quốc gia theo quy định. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đẩy mạnh đấu giá trực tuyến phải đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống, phòng ngừa các nguy cơ can thiệp, thao túng và gian lận công nghệ.

Nâng cao chất lượng, trách nhiệm của đội ngũ đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá

Bàn về yếu tố con người trong hoạt động đấu giá, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, chất lượng đội ngũ đấu giá viên và trách nhiệm của các tổ chức hành nghề đấu giá là yếu tố đặc biệt quan trọng, quyết định hiệu quả thực thi pháp luật.

Từ yêu cầu thực tiễn, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu mở rộng điều kiện về chuyên ngành đào tạo đối với người trở thành đấu giá viên, đồng thời gắn với yêu cầu bồi dưỡng bắt buộc hằng năm về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng hành nghề và cập nhật kiến thức pháp luật.

Đối với hoạt động đấu giá tài sản, cần tăng cường trách nhiệm của tổ chức hành nghề và đấu giá viên trong phát hiện, ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá; quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm trong việc tạm dừng, dừng hoặc hủy cuộc đấu giá khi phát hiện vi phạm. Đồng thời, phải làm rõ cơ chế khiếu nại, khởi kiện, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia đấu giá.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, dù pháp luật được xây dựng chặt chẽ đến đâu thì yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Nếu đội ngũ đấu giá viên và các tổ chức hành nghề thực hiện tốt trách nhiệm, hoạt động đấu giá sẽ đạt hiệu quả; ngược lại, nếu thiếu trách nhiệm hoặc có hành vi tiêu cực thì cần có cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm.

Bảo đảm công khai, minh bạch tối đa và nâng cao trách nhiệm giải trình

Một nội dung quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội đề cập là yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình đấu giá tài sản. Theo đó, dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm công khai đầy đủ thông tin về cuộc đấu giá, kết quả đấu giá và danh sách các trường hợp trúng đấu giá nhưng bỏ cọc trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia theo quy định.

Cùng với việc công khai thông tin, cần quy định rõ trách nhiệm của người có tài sản đấu giá trong việc cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, đồng thời chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của tài sản đưa ra đấu giá.

“Việc hoàn thiện cơ chế công khai, minh bạch phải gắn với trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan, qua đó hạn chế những kẽ hở có thể bị lợi dụng để trục lợi, gây thất thoát tài sản nhà nước”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục lắng nghe, tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội, chuyên gia và các cơ quan có liên quan để hoàn thiện dự thảo Luật với chất lượng cao nhất.

Đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội trong quá trình thảo luận, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, các chủ trương, nghị quyết của Đảng đã xác định rõ định hướng, song việc cụ thể hóa thành những quy định pháp luật khả thi, phù hợp thực tiễn đòi hỏi phải phát huy trí tuệ, trách nhiệm của gần 500 đại biểu Quốc hội. Mục tiêu đặt ra là xây dựng những đạo luật có chất lượng, có tính ổn định lâu dài, thực sự đi vào cuộc sống, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, tập trung hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.