Phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả

Đồng chủ trì Hội thảo có bà Đặng Kim Thoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ Tư pháp, Bộ Tư pháp, bà Federica Dispenza, Trợ lý Trưởng đại diện - Trưởng phòng Quản trị và tham gia, UNDP tại Việt Nam và bà Nguyễn Thị Thanh Hải, cố vấn trưởng Chương trình EU JULE II - UNDP tại Việt Nam. Tham gia Hội thảo có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, các bộ, ban, ngành Trung ương, một số địa phương; đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam, một số Hội luật gia, Văn phòng/công ty Luật và nhiều luật sư, luật gia, chuyên gia về lĩnh vực pháp luật…

Thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp - yếu tố then chốt thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, bền vững

Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp nhấn mạnh, trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, việc phát triển một thị trường dịch vụ pháp lý lành mạnh, chuyên nghiệp và tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế đóng vai trò vô cùng quan trọng. Một thị trường dịch vụ pháp lý phát triển không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, mà còn là nhân tố then chốt thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp phát biểu khai mạc Hội thảo

Thời gian qua, thị trường dịch vụ pháp lý tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng ghi nhận về cả quy mô lẫn chất lượng dịch vụ. Đội ngũ người hành nghề trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp ngày càng trưởng thành, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, thị trường dịch vụ pháp lý đang đứng trước không ít thách thức như tính minh bạch ở một số lĩnh vực chưa cao, năng lực cạnh tranh và tính chuyên nghiệp của một bộ phận tổ chức hành nghề còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đa dạng và ngày càng cao của xã hội trong kỷ nguyên số. Vì vậy, Hội thảo này là cơ hội để các chuyên gia, luật sư, đại diện các tổ chức hành nghề đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược và đột phá nhằm xây dựng một thị trường dịch vụ pháp lý thực sự “minh bạch - chuyên nghiệp - hiệu quả”, từ đó góp phần thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, bền vững tại Việt Nam.

Chia sẻ quan điểm của mình, bà Nguyễn Thị Thanh Hải, cố vấn trưởng Chương trình EU JULE II – UNDP tại Việt Nam cho rằng, một thị trường pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả được biểu hiện dưới các góc độ: (i) “Minh bạch” giúp người dân và doanh nghiệp có thông tin đầy đủ để lựa chọn dịch vụ và bảo vệ quyền lợi của mình; (ii) “Chuyên nghiệp” bảo đảm rằng dịch vụ pháp lý được cung cấp bởi những người có năng lực, tuân thủ các yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp và chịu trách nhiệm đối với dịch vụ cung cấp cho khách hàng; (iii) “Hiệu quả” phải đáp ứng nhu cầu của xã hội, góp phần giải quyết và phòng ngừa tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và các chủ thể khác.

Chủ trì Hội thảo tham vấn về giải pháp phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả tại khu vực phía Bắc

Về phía UNDP, bà Federica Dispenza, Trợ lý Trưởng đại diện - Trưởng phòng Quản trị và tham gia, UNDP tại Việt Nam khẳng định, trong khuôn khổ chương trình EU JULE II, cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Tư pháp và các cơ quan chuyên môn của Bộ trong những nỗ lực nhằm tăng cường pháp quyền, thúc đẩy tiếp cận công lý và bảo đảm quá trình cải cách pháp luật, tư pháp, trong đó có hoàn thiện chính sách, pháp luật về dịch vụ pháp lý, thực sự mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp.

Minh bạch thị trường pháp lý - từ góc độ quản lý nhà nước

Trao đổi tại Hội thảo, đại diện Sở Tư pháp thành phố Hà Nội cho rằng, thị trường dịch vụ pháp lý trên địa bàn thành phố Hà Nội đã có quy mô lớn, đa dạng nhiều loại hình cung cấp dịch vụ (hoạt động của luật sư, các tổ chức hành nghề luật sư; hoạt động tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý và các hình thức hỗ trợ pháp lý khác). Tuy nhiên, từ góc độ thực tiễn quản lý, còn nhiều vấn đề đặt ra liên quan đến: Điều kiện hành nghề; tổ chức và hoạt động của tổ chức hành nghề; chất lượng và trách nhiệm nghề nghiệp; việc tuân thủ pháp luật; bảo vệ quyền lợi của khách hàng và việc chấp hành các nghĩa vụ trong quá trình hành nghề…

Để khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý, đồng thời hướng tới phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, đại biểu đề xuất một số giải pháp: Tiếp tục hoàn thiện quy định để quản lý đúng điều kiện và đúng phạm vi cung cấp dịch vụ pháp lý; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về luật sư và tổ chức hành nghề luật sư; tiếp tục đơn giản hóa thủ tục trên cơ sở dữ liệu đã được kết nối; nâng cao tính minh bạch của thị trường và khả năng lựa chọn dịch vụ của người dân, doanh nghiệp; tăng kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm theo hướng quản lý dựa trên rủi ro; tăng cường phối hợp cơ quan quản lý nhà nước với tổ chức xã hội – nghề nghiệp; tiếp tục nâng cao chất lượng, dịch vụ và phát huy trách nhiệm xã hội của đội ngũ cung cấp dịch vụ pháp lý…

Toàn cảnh Hội thảo

Kiến tạo hành lang pháp lý cho thị trường luật sư phát triển

Các ý kiến tại Hội thảo cho rằng, thực tiễn thi hành Luật Luật sư năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2012) còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập, như: Tổ chức hoạt động của luật sư tập trung chủ yếu tại thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; tình trạng cá nhân, tổ chức không phải là luật sư nhưng cung cấp dịch vụ như luật sư vẫn tồn tại ở nhiều địa phương; chưa tạo lập cơ sở pháp lý rõ ràng cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý thường xuyên hoặc theo vụ việc với các tổ chức hành nghề luật sư; thiếu quy định thúc đẩy các hãng luật Việt Nam phát triển nguồn lực, mở rộng quy mô hoạt động; một số nội dung quan trọng chưa được quy định trong Luật Luật sư và các văn bản hướng dẫn thi hành; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý luật sư, cung cấp dịch vụ pháp lý còn nhiều hạn chế…

Vì vậy, việc xây dựng, ban hành Luật Luật sư thay thế Luật Luật sư năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2012) là đặc biệt quan trọng. Theo đó, cần trọng tâm hướng vào xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn; bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề của luật sư; phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân; đổi mới quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư theo hướng hiệu lực, hiệu quả, thực hiện phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số; nâng cao năng lực, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư; nâng cao vai trò giám sát, phối hợp quản lý của Mặt trận Tổ quốc.

Đại biểu chia sẻ tại Hội thảo

Đánh giá, phân hạng luật sư/văn phòng luật sư – tạo cạnh tranh bình đẳng trong thị trường dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp

Tại Hội thảo, các luật gia, luật sư đã kiến nghị nhiều giải pháp góp phần xây dựng thị trường pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả như: Xây dựng cơ chế công khai minh bạch thông tin, khuyến khích thị trường từ dịch vụ pháp lý sự vụ sang dịch vụ pháp lý thường xuyên mang tính phòng ngừa; thúc đẩy chuyển đổi số thực chất trong hoạt động luật sư; kiến tạo bảo đảm hành lang pháp lý cho thị trường luật sư phát triển; xác định rõ ranh giới bảo đảm cạnh tranh bình đẳng; nâng cao vị thế của luật sư từ bổ trợ tư pháp thành chức danh tư pháp; nâng cao năng lực tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn Luật sư… Trong đó, nhiều luật gia, luật sư quan tâm đến việc phân hạng, đánh giá, “chấm điểm” các luật sư, văn phòng/công ty luật.

Từ thực tiễn hoạt động hành nghề, các đại biểu cho rằng việc đánh giá, phân hạng luật sư và tổ chức hành nghề luật sư có thể là một trong những giải pháp góp phần tăng tính minh bạch, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý. Theo đó, việc đánh giá cần được xây dựng trên những tiêu chí khách quan, rõ ràng, phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực hành nghề, bảo đảm không tạo thêm rào cản gia nhập thị trường, đồng thời tôn trọng nguyên tắc độc lập nghề nghiệp của luật sư. Thông tin được công khai ở mức phù hợp sẽ giúp người dân, doanh nghiệp có thêm cơ sở lựa chọn tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ pháp lý, đồng thời tạo động lực để các tổ chức hành nghề không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ và uy tín nghề nghiệp.

Đại biểu phát biểu tại Hội thảo

Nhiều ý kiến tại Hội thảo nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một thị trường dịch vụ pháp lý lấy người dân, doanh nghiệp và chất lượng dịch vụ làm trung tâm. Cùng với việc hoàn thiện thể chế, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu về đội ngũ luật sư và tổ chức hành nghề, tăng cường công khai thông tin, nâng cao hiệu quả cơ chế giám sát và xử lý vi phạm, đồng thời phát huy vai trò tự quản của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Đây được xem là những giải pháp quan trọng để từng bước hình thành môi trường cung cấp dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh bình đẳng và chuyên nghiệp.

Phát biểu kết luận Hội thảo, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến trao đổi, tham luận của các chuyên gia, luật sư, luật gia và đại diện các cơ quan, tổ chức. Những ý kiến tại Hội thảo sẽ là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng phục vụ quá trình nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, pháp luật về dịch vụ pháp lý bảo đảm minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả. Qua đó, không chỉ nâng cao khả năng tiếp cận công lý của người dân, doanh nghiệp mà còn góp phần bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, bền vững, tạo nền tảng cho quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Một số hình ảnh tại Hội thảo: