Dự án "Tăng cường Trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế" - lan tỏa giá trị nhân văn, mở rộng cơ hội tiếp cận công lý

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc khẳng định, Dự án có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện chính sách trợ giúp pháp lý (TGPL) và nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân. Dự án được triển khai đúng thời điểm Việt Nam thực hiện Đề án đổi mới công tác TGPL giai đoạn 2015 - 2025, thi hành Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý. Vì vậy, sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới thông qua nguồn tài trợ của Quỹ Phát triển xã hội Nhật Bản có ý nghĩa thiết thực đối với công tác TGPL.

Theo Thứ trưởng, Hội nghị là dịp để các cơ quan, tổ chức cùng nhìn lại kết quả đạt được, chia sẻ kinh nghiệm, đánh giá những đóng góp của Dự án đối với công tác TGPL, đồng thời đề xuất các định hướng hợp tác nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp thời gian tới.

Ông Ito Naoki, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam phát biểu tại Hội nghị

Đồng quan điểm với Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc, ông Ito Naoki, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam và ông Christopher Sheldon, Giám đốc điều hành hoạt động Dự án của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Lào, Campuchia đánh giá Dự án không chỉ đơn thuần cung cấp dịch vụ TGPL cho người nghèo và những đối tượng yếu thế mà còn góp phần xây dựng và củng cố một hệ thống TGPL bền vững. Vượt qua nhiều khó khăn, thử thách trong quá trình triển khai thực hiện (từ năm 2022 đến ngày 31/7/2026), Dự án đã đạt được nhiều kết quả tích cực, mang lại những bài học kinh nghiệm quý báu cho việc nâng cao hiệu quả các chương trình hợp tác trong tương lai, đồng thời, mở rộng cơ hội tiếp cận pháp lý cho nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội.

Ông Christopher Sheldon, Giám đốc điều hành hoạt động Dự án của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Lào, Campuchia phát biểu tại Hội nghị

Nhiều nhóm hoạt động của Dự án đã đạt và vượt chỉ tiêu đề ra

Thay mặt Ban Quản lý Dự án chuyên trách của Bộ Tư pháp, ông Đào Quý Lộc, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Giám đốc Ban Quản lý Dự án cho biết, Dự án được triển khai thông qua bốn hợp phần gồm: Tăng cường tiếp cận và sử dụng dịch vụ TGPL; nâng cao năng lực cho người thực hiện TGPL; thí điểm các mô hình cung cấp dịch vụ bền vững và tăng cường công tác quản lý, theo dõi, đánh giá.

Sau hơn bốn năm triển khai, Dự án đã hoàn thành 149/156 nhóm hoạt động, đạt khoảng 96% kế hoạch. Toàn bộ 162 hội nghị, hội thảo và khóa tập huấn được tổ chức đúng tiến độ, đạt tỷ lệ hoàn thành 100%. Công tác quản lý, theo dõi, đánh giá và truyền thông được thực hiện thường xuyên, góp phần triển khai đồng bộ các hoạt động của Dự án, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác TGPL, đặc biệt tại hai tỉnh Điện Biên và Lào Cai.

Toàn cảnh Hội nghị tổng kết Dự án “Tăng cường Trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế”

Đường dây nóng, ứng dụng di động góp phần hiện đại hóa phương thức cung cấp TGPL

Báo cáo tại Hội nghị, bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý cho biết, trong khuôn khổ Dự án, nhiều tài liệu bồi dưỡng chuyên môn và hệ thống thông tin TGPL đã được xây dựng, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động TGPL.

Đặc biệt, đường dây nóng (1800.1233) và ứng dụng di động góp phần hiện đại hóa phương thức cung cấp TGPL. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ về mặt kỹ thuật, còn thể hiện rõ định hướng lấy người dân làm trung tâm. Thông qua các nền tảng này, người dân có thể tiếp cận thông tin, gửi yêu cầu TGPL, hỏi đáp các vướng mắc và tìm kiếm tổ chức thực hiện TGPL một cách thuận tiện, tiết kiệm và phù hợp hơn với yêu cầu của quá trình chuyển đổi số.

Đường dây nóng (1800.1233) về TGPL

Theo bà Vũ Thị Hường, để tránh lãng phí nguồn lực đầu tư và phát huy giá trị sau khi Dự án kết thúc, cần nghiên cứu tiếp tục sử dụng, duy trì và nhân rộng đầu số đường dây nóng, đồng thời tiếp tục vận hành ứng dụng TGPL thông qua các nguồn kinh phí, tài trợ hoặc hỗ trợ phù hợp. Việc duy trì ổn định hai công cụ này sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận TGPL của người dân, đồng thời, củng cố niềm tin vào chính sách TGPL nhân văn của Nhà nước.

Điện Biên - phát huy năng lực kết nối của đội ngũ cán bộ nòng cốt, góp phần đưa TGPL đến gần hơn với người dân

Báo cáo tại Hội nghị, ông Trần Thanh Hưng, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Điện Biên cho biết, trong khuôn khổ Dự án, Sở Tư pháp được giao thực hiện 25 hoạt động (02 hội thảo, 01 tọa đàm và 44 lớp tập huấn). Các hoạt động được triển khai theo hướng bám sát cơ sở, tập trung nâng cao nhận thức pháp luật và khả năng tiếp cận TGPL của người dân; phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ nòng cốt, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức thực hiện TGPL.

Theo ông Trần Thanh Hưng, việc triển khai Dự án trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã tạo những chuyển biến rõ nét và đồng bộ trên cả ba phương diện: nhận thức của người dân, năng lực của đội ngũ thực hiện và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong công tác TGPL. Đặc biệt, Dự án đã góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận pháp luật, đưa chính sách TGPL đến gần hơn với người dân, qua đó khuyến khích người dân chủ động tìm hiểu và sử dụng dịch vụ TGPL khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc phát hiện, giới thiệu và hỗ trợ người thuộc diện được TGPL cũng được nâng cao và thực hiện thực chất hơn. Những kết quả đạt được là nền tảng quan trọng để tỉnh Điện Biên tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, nâng cao chất lượng thực hiện chính sách TGPL và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận công lý của người dân, nhất là các nhóm yếu thế trên địa bàn tỉnh.

Lào Cai - những con số phản ánh kết quả thiết thực của Dự án

Phát biểu tại Hội nghị, ông Đặng Đình Chung, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Lào Cai cho biết, trong giai đoạn 2022 - 2026, Sở Tư pháp đã chỉ đạo Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh chủ động xây dựng kế hoạch, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai đầy đủ các hợp phần và hoạt động của Dự án. Việc triển khai bảo đảm đúng mục tiêu, đối tượng, tiến độ và phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, qua đó, góp phần nâng cao chất lượng công tác TGPL trên địa bàn tỉnh.

Trong khuôn khổ Dự án, tỉnh Lào Cai đã tổ chức thành công 39 hội nghị tập huấn, hội thảo với 2.225 lượt người tham dự (trong đó có 1.331 nam và 894 nữ). Đặc biệt, các số liệu thống kê cho thấy, Dự án đã tạo chuyển biến rõ nét trong hoạt động TGPL của địa phương. So sánh giai đoạn 2018 - 2021 (04 năm trước khi có Dự án) với giai đoạn 2022 - tháng 6/2026 (hơn 04 năm triển khai Dự án), tổng số vụ việc đã tăng từ 1.610 vụ việc lên 3.828 vụ việc (tương đương 137%). Số lượng người được TGPL tăng đều qua các năm (từ 603 người năm 2023 lên 680 người năm 2024, đạt 1.031 người năm 2025; riêng 06 tháng đầu năm 2026 đã có 898 người được TGPL).

Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Lào Cai gặp gỡ làm việc với người được TGPL về vụ việc tranh chấp đất đai

Không chỉ tăng về số lượng, chất lượng vụ việc TGPL cũng được nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ vụ việc TGPL thành công ước tăng khoảng 10% so với giai đoạn trước khi triển khai Dự án; nhiều vụ việc tham gia tố tụng được đánh giá thành công theo tiêu chí ban hành kèm theo Quyết định số 1179/QĐ-BTP ngày 16/5/2022 của Bộ Tư pháp. Tỷ lệ hài lòng của người được TGPL đạt khoảng 98%, tăng so với giai đoạn đầu triển khai Dự án (khoảng 90%).

Từ những con số ấn tượng trên cho thấy, việc triển khai Dự án tại tỉnh Lào Cai đã đạt được những kết quả rất tích cực góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động TGPL, tạo nền tảng quan trọng để tiếp tục đổi mới phương thức TGPL theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Nhiều bài học, kinh nghiệm được chia sẻ từ việc triển khai các hoạt động của Dự án

Tại Hội nghị, đại diện Hội Luật gia Việt Nam, Trung ương Hội Luật gia Việt Nam, Trung tâm Hỗ trợ phụ nữ phát triển và Trung tâm Hỗ trợ thanh thiếu nhi Việt Nam đã chia sẻ những kết quả, kinh nghiệm trong quá trình triển khai Dự án. Đặc biệt, các đại biểu đã lắng nghe ý kiến của các già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng về những tác động tích cực và lợi ích thiết thực mà Dự án mang lại cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.

Các ý kiến đều đánh giá, Dự án đã góp phần giúp nhiều nhóm yếu thế như đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo, hộ cận nghèo, nạn nhân mua bán người, người khuyết tật, phụ nữ bị bạo lực gia đình... tiếp cận công lý và được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Đồng thời, Dự án nâng cao nhận thức pháp luật, giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, biết cách sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi, tiếp cận dịch vụ TGPL miễn phí và chủ động phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần giữ gìn an ninh, trật tự ở cơ sở.

Đại biểu đại diện già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng phát biểu ý kiến tại Hội nghị

Tiếp tục phát huy kết quả, mở rộng hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp

Phát biểu bế mạc Hội nghị, ông Nguyễn Thanh Ngọc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, gửi lời cảm ơn tới Chính phủ Nhật Bản, Quỹ Phát triển xã hội Nhật Bản, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và Ngân hàng Thế giới; đặc biệt là ông Ito Naoki, ông Christopher Sheldon cùng nhóm chuyên gia quản lý dự án của Ngân hàng Thế giới đã luôn tin tưởng, đồng hành và hỗ trợ nguồn lực cho Bộ Tư pháp trong suốt quá trình triển khai Dự án.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị

Thứ trưởng cũng biểu dương và ghi nhận tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực của các chuyên gia, Ban Quản lý Dự án chuyên trách của Bộ Tư pháp cùng các cơ quan, tổ chức thực hiện Dự án từ Trung ương đến địa phương. Thứ trưởng bày tỏ tin tưởng rằng những kết quả và kinh nghiệm từ Dự án sẽ là tiền đề quan trọng để tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình, dự án hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, đồng thời góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ của Hội nghị, các đại biểu đã tham gia hoạt động thực tế, tham quan khu trưng bày sản phẩm truyền thông của Dự án và trải nghiệm thực tế website, đường dây nóng...

Một số hình ảnh tại khu trưng bày:

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc và ông Christopher Sheldon tham quan khu trưng bày các sản phẩm truyền thông của Dự án

Các sản phẩm truyền thông của Dự án