Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng: Tiếp thu nghiêm túc các góp ý để hoàn thiện tốt nhất 3 dự án luật về hộ tịch, công chứng, trợ giúp pháp lý

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng giải trình một số nội dung đại biểu quan tâm về 03 dự án luật. Ảnh: quochoi.vn

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng ghi nhận nhiều ý kiến đại biểu quan tâm đến 4 nội dung lớn. Cụ thể:

Một là, về phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng (Điều 3), Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu tiếp thu để làm rõ hơn các tiêu chí, tránh sự chồng chéo giữa Luật Công chứng và các luật chuyên ngành. Bộ trưởng cho biết, thực tế, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng đã thực hiện bước cải cách lớn khi giảm từ 22 loại giao dịch bắt buộc phải công chứng xuống còn 16 loại. Quan điểm của Chính phủ là Luật chỉ quy định những giao dịch mang tính chất quan trọng, đòi hỏi độ an toàn pháp lý cao, còn lại được thực hiện theo quy định của các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản.

Hai là, về thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản theo địa hạt (Điều 44), Bộ trưởng giải trình, trong điều kiện cơ sở dữ liệu công chứng tập trung thống nhất toàn quốc đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện, việc bỏ ngay quy định này là chưa khả thi và tiềm ẩn rủi ro lớn. Quy định địa hạt giúp công chứng viên kiểm tra tốt nhất tình trạng thực tế của tài sản và xác thực nhân thân các bên tại địa phương, ngăn chặn gian lận. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế tại các nước theo hệ thống công chứng La-tinh như Pháp, Đức, Tây Ban Nha vẫn quy định rất chặt chẽ việc quản lý theo địa hạt để bảo đảm an toàn pháp lý tuyệt đối cho quyền sở hữu bất động sản. Đồng thời, chúng ta sẽ từng bước tạo lập lộ trình để tiến tới thực hiện một cách minh bạch cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu về công chứng trên toàn quốc tập trung thống nhất, khi đó sẽ bãi bỏ nội dung này và giao Chính phủ quyết định.

Ba là, về băn khoăn có bắt buộc công chứng hợp đồng đặt cọc hay không, Bộ trưởng cho biết, Điều 44 chỉ quy định về thẩm quyền địa hạt đối với loại giao dịch này mà không có nghĩa bắt buộc tất cả các loại đặt cọc đều phải công chứng. Việc bắt buộc hay không tuân thủ theo tiêu chí tại Điều 3 và các luật chuyên ngành liên quan.

Bốn là, về công chứng ngoài trụ sở và công chứng điện tử, Bộ trưởng thông tin, quy định về công chứng ngoài trụ sở hiện nay (Điều 46) đã bao quát tương đối đầy đủ các trường hợp cần thiết như người già yếu, người đang điều trị nội trú, người bị tạm giữ, tạm giam. Đối với công chứng điện tử từ xa, đây là nội dung mới đã được ghi nhận trong Luật Công chứng năm 2024. Tuy nhiên, kinh nghiệm thế giới cho thấy cần thực hiện thận trọng từng bước, phù hợp với hạ tầng công nghệ để tránh rủi ro giả mạo.

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý

Đối với dự án Luật này, nội dung được nhiều đại biểu quan tâm nhất là việc mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý. Bộ trưởng nêu rõ, so với Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, dự thảo Luật lần này đã mở rộng đáng kể từ 07 nhóm lên 11 nhóm đối tượng yếu thế.

Về đề xuất của đại biểu tiếp tục mở rộng hơn nữa đối tượng được trợ giúp pháp lý, Bộ trưởng nêu quan điểm hoàn toàn nhất trí về tính nhân văn và sự cần thiết của chính sách này. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng giải trình, trợ giúp pháp lý là dịch vụ miễn phí do Nhà nước chi trả kinh phí. Do đó, việc mở rộng đối tượng đến đâu phải phụ thuộc vào khả năng cân đối ngân sách và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước để bảo đảm tính khả thi, tránh việc quy định rộng nhưng không đủ nguồn lực thực hiện dẫn đến chính sách bị treo.

Về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi)

Bộ trưởng giải trình 03 nhóm vấn đề chính. Cụ thể:

Đối với việc ghi vào sổ hộ tịch các việc hộ tịch của công dân Việt Nam đã giải quyết tại cơ quan thẩm quyền nước ngoài, đặc biệt là các trường hợp có sự xung đột pháp luật (ví dụ như hôn nhân đồng giới được nước ngoài công nhận nhưng Việt Nam chưa quy định), Bộ trưởng nhấn mạnh nguyên tắc, Luật Hộ tịch là luật về hình thức, thủ tục; việc công nhận hay không phải theo luật nội dung (như Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Quốc tịch), nếu luật nội dung chưa công nhận thì không có cơ sở để ghi vào sổ hộ tịch.

Về thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch và vấn đề ủy quyền, Bộ trưởng cho biết, theo dự thảo Luật, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp cấp xã có thể ủy quyền cho công chức tư pháp - hộ tịch ký các loại giấy tờ, trừ Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn và Giấy chứng tử. Vì, những giấy tờ này mang tính chất “gốc”, quan trọng nhất đời người, cần sự trang trọng và trách nhiệm cao nhất của người đứng đầu chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến đại biểu về tính cấp bách của Giấy chứng tử (phục vụ tang lễ), Bộ trưởng cho biết sẽ báo cáo Chính phủ nghiên cứu theo hướng có thể cho phép ủy quyền đối với riêng Giấy chứng tử để bảo đảm linh hoạt. Đối với Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp cấp xã, việc ký thay khi Chủ tịch đi vắng là việc điều hành bình thường, không thuộc phạm vi ủy quyền.

Đối với thông tin “Quê quán” và tích hợp dữ liệu, Bộ trưởng ghi nhận các ý kiến về việc xác định quê quán sao cho thống nhất, tránh tình trạng mỗi thành viên trong gia đình một quê quán khác nhau. Đồng thời, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công an để rà soát, bảo đảm sự tương thích, liên thông tuyệt đối giữa dữ liệu hộ tịch và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID).