Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã thống nhất không sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng hiện hành, giao Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII chỉ đạo nghiên cứu, tiếp thu để điều chỉnh thông qua các quy định, hướng dẫn của Trung ương. Theo đó, ngày 30/7/2021, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã ban hành Quy định số 24-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng. Đồng thời, Ban Bí thư ban hành Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021, được xây dựng theo nguyên tắc tuân thủ Điều lệ Đảng và thống nhất với Quy định số 24-QĐ/TW. Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 kế thừa toàn bộ 19 mục của Hướng dẫn 01-HD/TW năm 2016 như tuổi đời, trình độ học vấn của người vào Đảng ở một số trường hợp đặc biệt; đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ; thủ tục xem xét kết nạp đảng viên (kể cả kết nạp lại); việc công nhận đảng viên dự bị thành đảng viên chính thức; kết nạp đảng viên trong một số trường hợp cụ thể; phát và quản lý thẻ đảng viên; giải quyết việc đổi họ, tên và ngày, tháng, năm sinh..., trong đó, có một số nội dung được sửa đổi, bổ sung; cụ thể như sau:

1. Về công tác đảng viên

1.1. Về tuổi đời

Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 giữ nguyên quy định như Hướng dẫn 01-HD/TW năm 2016 về tuổi đời, cụ thể:

Chỉ xem xét kết nạp vào Đảng những người trên 60 tuổi khi đủ các điều kiện: Có sức khoẻ và uy tín; đang công tác, cư trú ở cơ sở chưa có tổ chức đảng, chưa có đảng viên hoặc do yêu cầu đặc biệt; được ban thường vụ cấp ủy trực thuộc Trung ương đồng ý bằng văn bản trước khi cấp ủy có thẩm quyền ra quyết định kết nạp.

1.2. Trình độ học vấn của người vào Đảng

Theo điểm 1.2.1 của Quy định số 24-QĐ/TW: “Người vào Đảng phải có bằng tốt nghiệp Trung học cơ sở trở lên”, đây là quy định chung về trình độ học vấn của người vào Đảng; điểm 1.2.2 quy định, những người vào Đảng đang sinh sống ở miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và những trường hợp cụ thể khác do yêu cầu phát triển Đảng mà không bảo đảm được quy định chung thì thực hiện theo hướng dẫn của Ban Bí thư như trước đây. Do đó, Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 tiếp tục hướng dẫn rằng: Người vào Đảng đang sinh sống ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc ngư dân thường xuyên làm việc ngoài biển, đảo, nếu không bảo đảm theo Quy định thi hành Điều lệ Đảng của Ban Chấp hành Trung ương khoá XIII thì phải có trình độ học vấn tối thiểu hoàn thành chương trình bậc tiểu học; trình độ học vấn của người vào Đảng là già làng, trưởng bản, người có uy tín, đang sinh sống ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc ngư dân thường xuyên làm việc ngoài biển, đảo tối thiểu phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ và được ban thường vụ cấp ủy trực thuộc Trung ương đồng ý bằng văn bản trước khi cấp ủy có thẩm quyền ra quyết định kết nạp.

1.3. Liên quan đến vấn đề giải quyết việc thay đổi họ, tên và ngày, tháng, năm sinh

Ban Bí thư hướng dẫn, trường hợp đảng viên cần thay đổi họ, tên khác với đã khai trong lý lịch đảng viên thì gửi đến cấp ủy cơ sở đơn đề nghị và văn bản chính thức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép được thay đổi họ, tên. Cấp ủy cơ sở xem xét và đề nghị cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, quyết định. Khi có quyết định của cấp ủy có thẩm quyền cho thay đổi họ, tên thì tổ chức Đảng quản lý hồ sơ thực hiện chỉnh sửa đồng bộ họ, tên trong các tài liệu và cơ sở dữ liệu đảng viên do cấp ủy các cấp quản lý.

Về việc điều chỉnh ngày, tháng, năm sinh của đảng viên thì Mục 9 Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 hướng dẫn: “Kể từ ngày 18/8/2016, không xem xét điều chỉnh ngày, tháng, năm sinh của đảng viên; thống nhất xác định tuổi của đảng viên theo ngày, tháng, năm sinh khai trong hồ sơ lý lịch đảng viên (hồ sơ gốc) khi được kết nạp vào Đảng”.

1.4. Việc thẩm tra, xác minh kết nạp Đảng khi có người thân là đảng viên

Nếu người vào Đảng có một trong các trường hợp sau đây đang là đảng viên, như: Cha, mẹ đẻ; anh, chị, em ruột; con đẻ và trong lý lịch người vào Đảng đã khai đầy đủ, rõ ràng, trung thực theo quy định, thì không phải thẩm tra, xác minh. Nếu vợ (chồng) người vào Đảng đang là đảng viên hoặc có một trong các trường hợp sau đây đang là đảng viên, như: Cha, mẹ đẻ; anh, chị, em ruột và trong lý lịch của người vào Đảng đã khai đầy đủ, rõ ràng, trung thực theo quy định, thì không phải thẩm tra, xác minh bên vợ (chồng).

Nội dung nào chưa rõ thì thẩm tra, xác minh nội dung đó; khi cấp ủy cơ sở (ở quê quán hoặc nơi cư trú, nơi làm việc) đã xác nhận, nếu có nội dung nào chưa rõ thì đến ban tổ chức cấp ủy cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở Đảng để thẩm tra làm rõ.

1.5. Thủ tục xem xét kết nạp đảng viên (kể cả kết nạp lại), chuyển đảng chính thức

Người vào Đảng phải học lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng, có giấy chứng nhận do trung tâm chính trị cấp huyện hoặc tương đương cấp; nơi không có trung tâm chính trị thì do cấp ủy có thẩm quyền kết nạp đảng viên cấp.

Người vào Đảng phải tự làm đơn, trình bày rõ những nhận thức của mình về mục đích, lý tưởng của Đảng, về động cơ xin vào Đảng.

Về lấy ý kiến nhận xét của đoàn thể chính trị - xã hội nơi làm việc và chi ủy nơi cư trú khi xem xét kết nạp đảng viên, chuyển đảng viên dự bị thành đảng viên chính thức, thực tế công tác phát triển Đảng theo kiến nghị của cấp ủy, tổ chức đảng có một số trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhân thân, vì vậy, Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 có bổ sung nội dung: “Trường hợp đặc biệt không phải lấy ý kiến nhận xét của chi ủy hoặc chi bộ nơi cư trú đối với người vào Đảng thực hiện theo quy định của Ban Bí thư” và “Trường hợp đặc biệt không phải lấy ý kiến nhận xét của chi ủy hoặc chi bộ nơi cư trú đối với đảng viên dự bị thực hiện theo quy định của Ban Bí thư”.

Cũng theo Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021, đảng viên dự bị chuyển sinh hoạt đảng (chính thức hoặc tạm thời) đến nơi làm việc, học tập hoặc nơi cư trú mới thì chi ủy, Đảng ủy cơ sở nơi đảng viên chuyển đi nhận xét vào bản tự kiểm điểm của đảng viên dự bị và gửi kèm bản nhận xét về đảng viên dự bị của đảng viên chính thức được phân công giúp đỡ để đảng viên báo cáo cấp ủy, chi bộ nơi chuyển đến phân công đảng viên chính thức theo dõi, giúp đỡ.

Đảng viên chính thức theo dõi, giúp đỡ đảng viên dự bị trước khi chuyển sinh hoạt đảng đến tổ chức cơ sở đảng khác có trách nhiệm gửi bản nhận xét về đảng viên dự bị. Chi bộ phân công đảng viên chính thức khác tiếp tục theo dõi, giúp đỡ đảng viên dự bị.

Sau 12 tháng, kể từ ngày chi bộ kết nạp, đảng viên dự bị viết bản tự kiểm điểm nêu rõ ưu điểm, khuyết điểm về thực hiện nhiệm vụ đảng viên và biện pháp khắc phục khuyết điểm, tồn tại; đề nghị chi bộ xét, công nhận đảng viên chính thức. Sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền công nhận đảng viên chính thức, chi ủy công bố quyết định trong kỳ sinh hoạt chi bộ gần nhất.

1.6. Kết nạp đảng viên trong một số trường hợp cụ thể

Để bao quát đầy đủ các trường hợp và phù hợp thực tế, Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 đã sửa đổi, bổ sung như sau: “Kết nạp đảng viên đối với người theo tôn giáo; người có quan hệ hôn nhân với người nước ngoài; người có quốc tịch Việt Nam nhưng gốc là người nước ngoài thực hiện theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương”.

Đối với người làm hợp đồng tại cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 bổ sung cụm từ “nơi không có tổ chức đảng thực hiện theo hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương” vào tiết c khoản 6.2 với nội dung như sau: “Nếu làm hợp đồng liên tục từ đủ 12 tháng trở lên thì tổ chức đảng của cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp nơi người đó làm việc xem xét kết nạp; nơi không có tổ chức đảng thực hiện theo hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương”.

1.7. Quản lý hồ sơ đảng viên theo chế độ bảo mật

Hướng dẫn mới đã sửa đổi, bổ sung khoản 8.1 (hồ sơ đảng viên) về lưu giữ các bản tự kiểm điểm hằng năm của đảng viên từ “05 năm gần nhất” thành “03 năm gần nhất” nhằm đáp ứng yêu cầu về cải cách thủ tục hành chính, giảm bớt hồ sơ lưu trữ và đồng bộ với một số quy định về công tác cán bộ.

Hồ sơ đảng viên phải được tổ chức đảng quản lý chặt chẽ theo chế độ bảo mật, không được tẩy xóa, tự ý sửa chữa. Khi có đủ căn cứ pháp lý, được cấp ủy có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản thì cấp ủy được giao quản lý hồ sơ mới được sửa chữa vào hồ sơ đảng viên và đóng dấu của cấp ủy vào chỗ sửa chữa.

Hồ sơ đảng viên do cấp ủy cơ sở nơi đảng viên đang sinh hoạt đảng chính thức quản lý, kể cả đảng viên là cán bộ thuộc diện cấp ủy cấp trên quản lý. Cấp ủy cơ sở không có điều kiện quản lý và bảo quản hồ sơ đảng viên thì đề nghị cấp ủy cấp trên trực tiếp quản lý, bảo quản.

Khi đảng viên chuyển sinh hoạt đảng, cấp ủy nơi đảng viên chuyển đi làm đầy đủ thủ tục, niêm phong hồ sơ, giao cho đảng viên trực tiếp mang theo để báo cáo với cấp ủy nơi đảng viên chuyển đến; trường hợp đặc biệt thì tổ chức Đảng chuyển hồ sơ. Tổ chức Đảng tiếp nhận đảng viên phải kiểm tra chặt chẽ hồ sơ đảng viên theo danh mục các tài liệu có trong hồ sơ, vào sổ theo dõi, sắp xếp, quản lý; nếu chưa có xác nhận của cấp ủy quản lý hồ sơ đảng viên (nơi đảng viên chuyển đi) trong danh mục hồ sơ đảng viên thì chưa tiếp nhận sinh hoạt đảng.

1.8. Chuyển sinh hoạt đảng

Để phù hợp với Bộ luật Lao động năm 2019, Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 đã lược bỏ cụm từ “hoặc đến làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn từ 12 tháng trở lên” và bổ sung cụm từ “hoặc đến làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động xác định thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng” tại tiết a điểm 10.2.1.

2. Về khen thưởng tổ chức đảng và đảng viên

2.1. Quy định về tặng Huy hiệu Đảng

Để phù hợp hơn với thực tế và tiếp thu đề nghị của nhiều cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên, Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 bổ sung mới 03 nội dung về tặng, truy tặng và tổ chức trao tặng Huy hiệu Đảng. Đối với đảng viên thuộc diện xét tặng Huy hiệu 70 năm tuổi đảng trở lên được xét tặng huy hiệu Đảng sớm 02 năm, nội dung cụ thể như sau: “Đảng viên bị bệnh nặng được xét tặng Huy hiệu 70, 75, 80, 85, 90 năm tuổi Đảng sớm, nhưng thời gian xét tặng sớm không được quá 24 tháng so với thời gian quy định”.

Đối với đảng viên từ trần thì: “Được xét truy tặng Huy hiệu Đảng sớm, nhưng thời gian xét truy tặng sớm không được quá 12 tháng so với thời gian quy định”.

Về tổ chức trao tặng Huy hiệu Đảng: Ngoài việc trao tặng vào dịp kỷ niệm 04 ngày lễ 3/2; 19/5; 2/9; 7/11, thì việc trao tặng Huy hiệu Đảng còn được thực hiện vào: “Các dịp kỷ niệm quan trọng khác” và “Trường hợp đặc biệt ban thường vụ cấp ủy cấp tỉnh xem xét, quyết định”.

2.2. Khen thưởng tổ chức đảng và đảng viên

Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 có bổ sung một số điểm mới như: “Chi bộ trực thuộc đảng ủy bộ phận” cũng được xét khen thưởng. “Tiêu chuẩn chi bộ trực thuộc đảng ủy bộ phận, chi bộ trực thuộc đảng ủy cơ sở, đảng bộ bộ phận, tổ chức cơ sở đảng, đảng bộ huyện và tương đương “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” tiêu biểu thực hiện theo Hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương”.

Ngoài những nội dung được sửa đổi, bổ sung nêu trên, Hướng dẫn 01/HD-TW năm 2021 còn có một số điều chỉnh nhỏ như: Cập nhật tên tổ chức, cơ quan do sắp xếp lại tổ chức; về cách trình bày, câu chữ và cách diễn đạt để phù hợp, dễ hiểu hơn.

Hà Linh