Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 03 pháp lệnh được Ủy ban Thường vụ khóa XVI thông qua tại Phiên họp thứ 4

Tham dự họp báo có: Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển; Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà; Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 02 Pháp lệnh đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua tại Phiên họp thứ 4

Hoàn thiện chính sách tri ân, bảo đảm quyền lợi người có công

Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm và lòng tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế; đồng thời tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, việc sửa đổi Pháp lệnh nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công, kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng, Pháp lệnh sửa đổi tập trung vào ba mục tiêu cơ bản gồm: Kịp thời sửa đổi các quy định không còn phù hợp với tổ chức bộ máy của Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công nhận và thực hiện chính sách ưu đãi người có công; tiếp tục chăm lo toàn diện về sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần của người có công và thân nhân, bảo đảm mức sống của người có công từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú; điều chỉnh chế độ ưu đãi phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà phát biểu tại họp báo

Đáng chú ý, Pháp lệnh lần đầu tiên bổ sung khái niệm “người có công với cách mạng” theo hướng khái quát, ghi nhận những người có công lao đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận. Đồng thời, Pháp lệnh hoàn thiện điều kiện, tiêu chuẩn xét công nhận người có công nhằm bảo đảm chặt chẽ, phù hợp thực tiễn, tháo gỡ những vướng mắc trong việc công nhận liệt sĩ thời gian qua.

Một trong những nội dung sửa đổi quan trọng là hoàn thiện quy định về công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh từ trần do vết thương tái phát. Theo quy định mới, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên khi từ trần sẽ được công nhận là liệt sĩ, không còn yêu cầu hồ sơ xác nhận, bệnh án điều trị hay biên bản kiểm thảo tử vong như trước đây. Bên cạnh đó, Pháp lệnh bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với lực lượng chức năng trong quá trình trực tiếp thực hiện nhiệm vụ công vụ; bổ sung quy định giao Chính phủ quyết định việc công nhận người có công trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn lịch sử rõ ràng hoặc trong trường hợp đặc biệt.

Pháp lệnh cũng bổ sung đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng đối với người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo, làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào, Campuchia được Nhà nước tặng Huân chương Chiến công. Bên cạnh đó, chế độ điều dưỡng hằng năm được mở rộng đối với một số nhóm người có công. Theo quy định mới, một số đối tượng đang hưởng chế độ điều dưỡng 02 năm một lần được chuyển sang điều dưỡng hằng năm, trong đó có thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, bệnh binh và người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80%.

Đổi mới thủ tục, bảo đảm hiệu quả cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi

Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc gồm 05 chương, 48 điều, quy định trình tự, thủ tục xem xét, quyết định việc hoãn, miễn chấp hành, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành thời gian còn lại của quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; đồng thời quy định về khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị và giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với việc đưa đi cai nghiện bắt buộc. Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2026.

Pháp lệnh quy định trình tự, thủ tục để Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc; trình tự, thủ tục xem xét việc hoãn, miễn chấp hành, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành thời gian còn lại của quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; đồng thời quy định về khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị và việc giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Toàn cảnh cuộc họp báo

Một trong những điểm mới nổi bật là bổ sung quy định giao Tòa án nhân dân tối cao tổ chức thống kê, số hóa hồ sơ, xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu về việc xem xét, quyết định đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện bắt buộc. Cùng với đó, Pháp lệnh bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về trình tự, thủ tục phiên họp xem xét quyết định đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện bắt buộc theo hướng tăng tính chủ động cho Thẩm phán trong việc điều hành hỏi, tranh luận; đồng thời rút ngắn một số thời hạn để giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực trong công tác quản lý tạm giữ người nghiện ma túy.

Đáp ứng yêu cầu hoàn thiện pháp luật về chi phí tố tụng

Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng gồm 03 điều. Trong đó, Điều 1 tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung các quy định cụ thể của Pháp lệnh Chi phí tố tụng; Điều 2 và Điều 3 lần lượt quy định về điều khoản thi hành và điều khoản chuyển tiếp. Pháp lệnh này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/8/2026.

Về các đối tượng thụ hưởng, Pháp lệnh đã bổ sung quy định miễn, giảm chi phí thẩm định đối với người bị thiệt hại trong trường hợp phải thực hiện giám định thiệt hại theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Đồng thời, nội dung về miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự cũng được bổ sung nhằm bảo đảm tính thống nhất với quy định tại khoản 5 Điều 135 Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành.

Liên quan đến việc xác định chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản, Pháp lệnh quy định cụ thể cách thức xác định chi phí phá sản đối với trường hợp do ngân sách nhà nước bảo đảm. Bên cạnh đó, văn bản cũng quy định chi tiết về việc tạm ứng, chi trả và xử lý tiền tạm ứng chi phí phá sản trong các trường hợp thuộc trách nhiệm chi trả của ngân sách nhà nước.