Để làm tốt nhiệm vụ này, Thủ tướng đề nghị, trong năm 2019, Bộ, Ngành Tư pháp cần nâng cao chất lượng xây dựng, hoàn thiện thể chế, đặc biệt là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cải cách môi trường pháp lý tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh và khởi nghiệp; tăng cường công tác kiểm tra, rà soát đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật; nâng cao chất lượng thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật… Cũng tại Hội nghị, các đại biểu đã cùng nhau điểm lại thành tựu nổi bật của công tác tư pháp trong năm 2018, nhìn nhận những bất cập còn tồn tại và đưa ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm của toàn Ngành Tư pháp năm 2019.

1. Những thành tựu nổi bật của công tác tư pháp năm 2018

Trong năm 2018, Bộ, Ngành Tư pháp đã chủ động, khẩn trương triển khai toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, bám sát Chương trình, Kế hoạch công tác, các nghị quyết, chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và nhiệm vụ chính trị của từng địa phương. Công tác chỉ đạo điều hành tiếp tục được thực hiện quyết liệt, ngày càng đi vào chiều sâu, phù hợp với khả năng, điều kiện thực tế để triển khai công việc. Toàn Ngành thực hiện bảo đảm chất lượng, tiến độ các nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch đã đề ra từ đầu năm và hoàn thành bảo đảm chất lượng, tiến độ nhiều nhiệm vụ phát sinh thêm, nhất là các nhiệm vụ được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao; phản ứng kịp thời, hiệu quả đối với những vấn đề “nóng”, ngày càng tham gia sâu vào các vấn đề pháp lý đặt ra trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và của từng địa phương.

Công tác cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong Ngành được đẩy mạnh, các chỉ số xếp hạng về cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin của Bộ tiếp tục được cải thiện. Chất lượng hồ sơ các dự án luật, pháp lệnh và chất lượng công tác thẩm định có nhiều cải thiện; nợ đọng văn bản quy định chi tiết giảm so với năm trước. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật xuất hiện một số mô hình hay, hiệu quả. Thi hành án dân sự tiếp tục đạt kết quả cao, thi hành án hành chính dần đi vào nề nếp. Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử đang phát triển khá nhanh; giải quyết được số lượng lớn yêu cầu của người dân, doanh nghiệp trong lĩnh vực hành chính tư pháp, nhất là trong cấp phiếu lý lịch tư pháp, chứng thực, đăng ký giao dịch bảo đảm, gắn với việc hiện đại hoá, đơn giản hoá thủ tục hành chính. Việc xã hội hoá các nghề tư pháp được thực hiện thận trọng, hiệu quả hơn, chất lượng hành nghề được cải thiện, quy trình cấp phép dần được chuẩn hoá. Tổ chức bộ máy các cơ quan tư pháp địa phương từng bước được kiện toàn, chú trọng đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Việc giải quyết tranh chấp đầu tư đạt nhiều kết quả cụ thể; hợp tác quốc tế về pháp luật tiếp tục tạo được những dấu ấn quan trọng, nhất là trong quan hệ với các nước láng giềng. Một số lĩnh vực công việc khác cũng được triển khai hiệu quả, bám sát chương trình, kế hoạch đã đề ra.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ Tư pháp đã thẳng thắn nhìn nhận rằng, trong năm vừa qua, công tác tư pháp, pháp chế vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, cụ thể như: Tính khả thi của không ít quy định trong hệ thống pháp luật còn thấp, việc bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật còn là thách thức lớn; tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết chưa được khắc phục triệt để. Trong thi hành án dân sự, lượng án chuyển kỳ sau vẫn còn nhiều; còn có một số vi phạm của chấp hành viên, công chức thi hành án trong thực hiện trình tự, thủ tục thi hành án; vẫn còn nhiều cơ quan, cá nhân chưa chấp hành nghiêm các bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực về vụ việc hành chính. Việc giải quyết thủ tục hành chính trong công tác hộ tịch, chứng thực, lý lịch tư pháp vẫn còn có sai sót, tiêu cực ở cơ sở; tồn đọng thông tin lý lịch tư pháp chưa được giải quyết dứt điểm. Quản lý nhà nước trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp ở một số địa phương chưa chặt chẽ, có việc còn lúng túng. Việc kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan tư pháp ở địa phương chưa thống nhất. Công tác pháp chế ở nhiều địa phương chưa phát huy tốt vai trò. Ứng dụng công nghệ thông tin trong một số lĩnh vực của Bộ, Ngành chưa đồng bộ, hiệu quả chưa cao.

2. Về phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm của công tác tư pháp năm 2019

Năm 2019 là năm tăng tốc, bứt phá để hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2016 - 2020 và định hướng công tác nhiệm kỳ của Bộ, Ngành Tư pháp, với nhiều cơ hội và cả những khó khăn, thách thức đối với công tác pháp luật, tư pháp. Các nghị quyết của Đảng; Nghị quyết số 69/2018/QH14 của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2019; Nghị quyết số 01/NQ-CP, Nghị quyết số 02/NQ-CP năm 2019 và các chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã xác định nhiều nhiệm vụ trực tiếp liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ và Ngành Tư pháp.

Trong bối cảnh đó, bám sát phương châm hành động của Chính phủ “Kỷ cương, liêm chính, hành động, sáng tạo, bứt phá, hiệu quả”, Bộ, Ngành Tư pháp đã xác định phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để triển khai đồng bộ các mặt công tác thuộc chức năng, nhiệm vụ của mình. Trong đó, 08 nhóm nhiệm vụ trọng tâm năm 2019 được xác định cụ thể như sau:

Một là, triển khai tích cực Nghị quyết số 57/2018/QH14 ngày 08/6/2018 của Quốc hội về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2019. Siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công tác xây dựng, thẩm định văn bản pháp luật, bảo đảm tính ổn định, khả thi của văn bản, cẩn trọng trước những vấn đề quan trọng, phức tạp, nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội của đất nước. Nghiên cứu, đánh giá việc thực hiện Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020, việc tổ chức thi hành Hiến pháp để báo cáo Ban Cán sự Đảng Chính phủ trình cấp có thẩm quyền.

Tập trung nguồn lực xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp, Luật Giám định tư pháp và Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Hai là, chủ động triển khai các luật, nghị quyết của Quốc hội mới ban hành; xây dựng, theo dõi đôn đốc và ban hành kịp thời các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm có hiệu lực cùng thời điểm với luật, nghị quyết. Thực hiện hiệu quả Đề án đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật. Chú trọng công tác theo dõi thi hành pháp luật gắn với thực hiện tốt công tác kiểm tra, xử lý văn bản, nhất là những văn bản có tác động trực tiếp, rộng rãi đến người dân và doanh nghiệp; đề xuất và thực hiện các giải pháp giảm thiểu tình trạng ban hành văn bản trái pháp luật. Tiếp tục thực hiện hiệu quả Chương trình phổ biến giáo dục pháp luật giai đoạn 2017 - 2021 và đánh giá 15 năm thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân.

Ba là, tăng cường công tác chỉ đạo, phối hợp, phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ thi hành án dân sự; theo dõi thi hành án hành chính. Tập trung thi hành dứt điểm các vụ án dân sự trọng điểm, các vụ việc phức tạp, kéo dài, các vụ việc liên quan đến tín dụng, ngân hàng; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng trong kê biên, phong tỏa tài khoản, truy tìm tài sản bảo đảm cho công tác thi hành án, nhất là trong các vụ việc kinh tế, tham nhũng. Chủ động kiểm tra, chấn chỉnh, xử lý nghiêm các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng thi hành án dân sự tại các địa phương, nhất là hoạt động bán đấu giá tài sản thi hành án. Từng bước nghiên cứu đề xuất việc mở rộng nhiệm vụ quản lý nhà nước của Ngành Tư pháp đối với công tác thi hành án nói chung.

Bốn là, thực hiện các giải pháp phát triển các tổ chức hành nghề trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp theo hướng bảo đảm hài hòa giữa xã hội hóa và công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực này; xây dựng các tổ chức tự chủ làm đầu tàu về chuyên môn, nghiệp vụ trong các lĩnh vực công chứng, đấu giá tài sản. Chuẩn hóa và quản lý chặt chẽ việc cấp chứng chỉ hành nghề bổ trợ tư pháp; chú trọng thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động hành nghề. Chuẩn bị kỹ và tổ chức thành công Đại hội công chứng toàn quốc lần thứ nhất. Tổ chức nghiên cứu, đánh giá việc thực hiện Chỉ thị số 33-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của luật sư; chỉ đạo tổ chức đại hội các đoàn luật sư, chuẩn bị cho Đại hội đại biểu Luật sư toàn quốc lần thứ ba.

Năm là, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và giải quyết tốt các yêu cầu của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực hành chính tư pháp. Tập trung nguồn lực xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử toàn quốc; triển khai thực hiện các nhiệm vụ của Chương trình hành động quốc gia về đăng ký, thống kê hộ tịch giai đoạn 2017 - 2021. Tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và thực hiện các giải pháp để xử lý các vấn đề phát sinh trong công tác quốc tịch bảo đảm phù hợp với nguyên tắc quản lý nhà nước và yêu cầu an ninh chính trị trong tình hình mới. Giải quyết cơ bản tình trạng tồn đọng thông tin lý lịch tư pháp.

Sáu là, tập trung kiện toàn các cơ quan tư pháp địa phương theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 19-NQ/TW Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa XII và các yêu cầu của Chính phủ bảo đảm thống nhất, thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ được giao. Sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ theo Quy hoạch mạng lưới các đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ, Danh mục dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước của Bộ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Thực hiện tốt việc luân chuyển cán bộ giữa các đơn vị thuộc Bộ; tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Bảy là, tập trung bảo vệ thành công Báo cáo Quốc gia thực hiện Công ước Quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) và tổ chức triển khai thực hiện tốt các khuyến nghị của Ủy ban Công ước. Thực hiện tốt các giải pháp chủ động phòng ngừa và nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Chú trọng công tác quản lý nhà nước về hợp tác quốc tế về pháp luật, đưa các quan hệ hợp tác đã thiết lập được phát triển theo chiều sâu, đặc biệt là các đối tác truyền thống, các nước láng giềng; triển khai hiệu quả các chương trình, dự án hợp tác quốc tế hỗ trợ bảo đảm thiết thực cho công tác quản lý nhà nước, hoàn thiện thể chế của Bộ, ngành.

Tám là, tiếp tục đổi mới công tác chỉ đạo, điều hành; thực hiện tốt công tác cải cách hành chính; đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và quản lý điều hành, mở rộng việc sử dụng chữ ký số. Thực hiện tốt công tác thông tin, truyền thông về các hoạt động của Bộ, Ngành. Thực hiện nghiêm chủ trương về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng; thực hiện các giải pháp chăm lo đời sống cán bộ, công chức, viên chức, người lao động.

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác tư pháp năm 2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc biểu dương, ghi nhận và đánh giá cao những thành tựu mà Bộ, Ngành Tư pháp đạt được thời gian qua. Cùng với đó, trong thời gian tới, Bộ, Ngành Tư pháp cần tiếp tục phát huy những điểm mạnh, đồng thời khắc phục những vấn đề còn tồn tại, hạn chế, rút kinh nghiệm, đưa ra những giải pháp tháo gỡ khó khăn ngay trong thời điểm đầu năm 2019.

Xác định năm 2019 là năm chuẩn bị hoàn thành Kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội 05 năm giai đoạn 2016 - 2020 và chuẩn bị cho thập niên tiếp theo, Thủ tướng đề nghị, công tác tư pháp phải cải cách mạnh mẽ, quyết liệt ở nhiều khâu, nhiều lĩnh vực đặc biệt là cải cách thể chế và môi trường kinh doanh để xây dựng, phát triển đất nước. Năm 2019 và các năm tiếp theo phải thật sự “bứt phá”, “tăng tốc” thực hiện thắng lợi Kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn 2016 - 2020. Từ đó, Thủ tướng cho rằng, với chức năng và vai trò được giao, Bộ Tư pháp cần xác định tập trung thực hiện tốt nhất nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật; phải là “nhạc trưởng”, cơ quan “gác cửa” trong việc bảo đảm tính thống nhất, tính hợp pháp, tính hợp lý, khả thi của hệ thống pháp luật và là “người gác gôn” của Chính phủ trong vấn đề pháp lý quốc tế, bảo vệ quyền và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Bước sang năm 2019, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị, Bộ, Ngành Tư pháp cần tập trung nguồn lực thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 01/01/2019 và Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 01/01/2019 của Chính phủ, cùng với nhiệm vụ thường xuyên, cần làm tốt những công việc như: (i) Nâng cao chất lượng xây dựng, hoàn thiện thể chế, đặc biệt là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo lập môi trường thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh, khởi nghiệp; (ii) Bộ cần đôn đốc, chủ trì hướng dẫn việc xây dựng luật, pháp lệnh bảo đảm đúng tiến độ, đúng quy trình, khả thi, chất lượng và hiệu quả; (iii) Tăng cường công tác kiểm tra, rà soát đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật, chú trọng công tác hệ thống hóa, pháp điển hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tiến tới giảm bớt tính tầng nấc, cồng kềnh của hệ thống pháp luật; (iv) Nâng cao chất lượng thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là bảo đảm tính đồng bộ, khả thi; (v) Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành pháp luật; (vi) Đối với các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ, Ngành Tư pháp cần tiếp tục rà soát để đảm bảo tốt hơn các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; (vii) Phương châm tư pháp hướng về cơ sở, tư pháp vì dân, gần dân cần đặt ra rõ nét hơn trong thực thi. Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng giao nhiệm vụ cho lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương phải quan tâm đến cán bộ pháp chế, tư pháp, cố gắng lo tốt hơn đến đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ. Thủ tướng chia sẻ với cán bộ pháp chế, tư pháp vì nhiệm vụ rất lớn, rất nặng nề, nhưng chính sách, chế độ còn nhiều khó khăn.

Nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị Học tập của cán bộ Ngành Tư pháp năm 1950 rằng, Tư pháp là một cơ quan trọng yếu của chính quyền, dốc lòng thực hiện pháp trị, giữ vững và bảo vệ quyền lợi của nhân dân, bảo vệ chế độ dân chủ của nước ta, Thủ tướng đề nghị Bộ, Ngành Tư pháp cần nhận thức rõ trách nhiệm nặng nề mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó để thực hiện bứt phá nhiệm vụ của năm 2019 hơn hẳn kết quả của năm 2018.

Bùi Huyền

Ảnh: Sưu tầm

Nguồn Cục CNTT