Quan điểm, định hướng mới của Đảng về sửa đổi Luật Đất đai

Ảnh Luật đất đai (Nguồn: internet)

Quan điểm, chủ trương của Đảng về sửa đổi Luật Đất đai theo từng thời kỳ phát triển đất nước sẽ có những định hướng, quyết sách khác nhau. Điểm mới trong chủ trương của Đảng về sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan tại Nghị quyết số 21-NQ/TW nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa đất nước trở thành nước phát triển có thu nhập cao đã được nêu tại Nghị quyết số 18-NQ/TW. Sau 04 năm thực hiện những quan điểm, chủ trương trong Nghị quyết số 18-NQ/TW, Ban chấp hành trung ương Đảng nhận thấy để phù hợp với sự phát triển của hiện tại cần có sự điều chỉnh trong chủ trương, định hướng ban hành những quy định pháp luật về đất đai, bảo đảm khai thác được giá trị nguồn tài nguyên đất, bảo đảm cuộc sống của người dân, ổn định hệ thống quản lý, minh bạch dữ liệu đất đai; phù hợp với từng giai đoạn, thời điểm phát triển đất nước mà quyết sách đưa ra được cân nhắc hợp lý, hài hòa.

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là loại tài sản đặc biệt của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu. Nhà nước không trực tiếp thực hiện quyền của đại diện chủ sở hữu mà trao quyền sử dụng đất cho những chủ thể là cá nhân, tổ chức có nhu cầu khai thác, sử dụng đất. Trong mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội, Đảng và Nhà nước có những chủ trương, định hướng đối với việc quản lý, bảo vệ, bảo tồn, phát huy giá trị của nguồn tài nguyên đất để vừa thúc đẩy sự phát triển kinh tế, vừa minh bạch trong khâu quản lý đất. Với những thay đổi nhanh chóng của đất nước, việc đưa ra những quan điểm, chủ trương mới trong việc điều chỉnh các chính sách, quy định về quản lý và các quy định khác liên quan tới đất đai là cần thiết, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, ổn định cuộc sống của người dân, bảo đảm đất nước phát triển ổn định, bền vững, tiến xa hơn nâng tầm vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Ban chấp hành trung ương Đảng khóa XIV kiên định quan điểm “đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý” như Nghị quyết số 18-NQ/TW đã nêu. Tại Nghị quyết 21-NQ/TW, Đảng ta xác định rõ “tuyệt đối không được tư nhân hóa về đất đai” và “không cho phép người nước ngoài nhận chuyển nhượng, chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới mọi hình thức, trừ trường hợp là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài”. Như vậy, đối tượng nhận chuyển nhượng và chuyển nhượng quyền sử dụng đất được siết chặt, thể hiện quan điểm rõ ràng về quyền của công dân trong nước và người nước ngoài đối với quyền sử dụng đất tại Việt Nam sẽ trở thành kim chỉ nam cho những quy định trong Luật Đất đai và các luật có liên quan khi Quốc Hội tiến hành sửa đổi Luật. Sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy bồi thường tái định cư bảo đảm các điều kiện về sinh kế, nơi ở và hạ tầng tốt hơn, Đảng chủ trương chuyển từ “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất” góp phần tạo niềm tin trong Nhân dân, bảo đảm Nhân dân có cuộc sống ổn định, phát triển bền vững. Sự phát triển của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đã tác động sâu sắc tới tư duy của Đảng trong tất cả mọi chủ trương, quan điểm, định hướng và trong Nghị quyết số 21-NQ/TW lại một lần nữa xác định “chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị hiện đại” dựa trên nền tảng số, dữ liệu số, ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác quản lý.

Tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, Ban chấp hành trung ương Đảng đưa ra những mục tiêu cụ thể như sau: “Đến hết năm 2026, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin dữ liệu”, “đến hết năm 2027, cơ bản hoàn thành công tác đo đạc lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đối với diện tích chưa có trong cơ sở dữ liệu”, “đến hết năm 2030, hệ thống pháp luật về đất đai được hoàn thiện đồng bộ, thống nhất, phù hợp với thể chế phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Để thực hiện được những mục tiêu đã nêu, Hội nghị đã thống nhất 06 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần triển khai thực hiện đồng bộ nhất quán nhằm đạt hiệu quả cao, cụ thể:

Thứ nhất, thống nhất nhận thức về quản lý và sử dụng đất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý và sử dụng đồng bộ với thể chế phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thứ ba, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai.

Thứ tư, đổi mới, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm; giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Thứ năm, tập trung giải quyết cơ bản những hạn chế, khuyết điểm, vướng mắc kéo dài liên quan đến quản lý và sử dụng đất.

Thứ sáu, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao vai trò quản lý của Nhà nước, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân trong quản lý và sử dụng đất.

Theo đó, điểm mới trong chủ trương của Đảng đều thể hiện được tư duy quản trị hiện đại, quản trị mở như: “Cho phép người sử dụng đất được lựa chọn hình thức thuê đất trả tiền hằng năm hoặc thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê căn cứ vào mục đích, phạm vi, thời hạn sử dụng cụ thể”. Việc bồi thường hỗ trợ tái định cư phải ưu tiên sinh kế của người dân nhưng cũng không được làm chậm trễ tiến độ của dự án. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất là cần thiết và cấp bách nhằm bảo đảm sự kiểm soát, giám sát chặt chẽ của Nhà nước. Một điểm mới quan trọng đáng lưu ý đó là “thí điểm thực hiện cơ chế Nhà nước mua lại dự án nhà ở thương mại của chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng để tạo quỹ nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, đáp ứng nhu cầu nhà ở của Nhân dân trên cơ sở tính đúng, tính đủ, hợp lý chi phí đầu vào của chủ đầu tư, không bao gồm địa tô chênh lệch”.

Với những điểm mới trong chủ trương của Đảng về sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan trong Nghị quyết số 21-NQ/TW đã thể hiện rõ tư tưởng, quan điểm quản trị hiện đại, với các mục tiêu, giải pháp có tính đột phá, mới mẻ, phù hợp với sự phát triển chung của đất nước khi mọi chủ trương, chính sách đều đặt trong sự phát triển của kỷ nguyên số. Đồng thời, chủ trương, quan điểm của Đảng sẽ trở thành định hướng, khung xương cơ bản để các cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiểu rõ, triển khai một cách triệt để những quyết sách trong thời gian tới.