Tiếp thu, giải trình dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật. (Ảnh: quochoi.vn)

Tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm nâng cao hiệu quả hòa giải ở cơ sở

Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật, trong đó bổ sung 01 điều quy định về bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở (Điều 5 dự thảo Luật).

Về tiêu chuẩn của hòa giải viên, dự thảo Luật lược bỏ từ “thường xuyên” trong cụm từ “cư trú thường xuyên tại cơ sở” nhằm mở rộng người được lựa chọn vào danh sách bầu hòa giải viên và bảo đảm thống nhất với Luật Cư trú; đồng thời, bổ sung tiêu chuẩn “có năng lực hành vi dân sự đầy đủ” để bảo đảm chặt chẽ hơn.

Dự thảo Luật tiếp tục kế thừa những điểm phù hợp của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, đồng thời bổ sung một số nội dung liên quan đến bầu hòa giải viên nhằm bảo đảm tốt hơn tính dân chủ, công khai, minh bạch và phù hợp thực tiễn, cụ thể: Bổ sung điều chỉnh trong trường hợp số người đạt điều kiện được công nhận làm hòa giải viên nhiều hơn số lượng cần kiện toàn; việc bầu hòa giải viên có thể kết hợp nhiều hình thức thay vì chỉ bằng một trong các hình thức như tại dự thảo Luật đã trình Quốc hội.

Đối với nghĩa vụ của hòa giải viên, Tổ trưởng tổ hòa giải, dự thảo Luật bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên và của những người khác tham gia hòa giải (nếu có) hoặc gây mất trật tự công cộng; bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc đề xuất Ủy ban nhân dân cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên trong trường hợp các bên không thể tự bố trí người phiên dịch; bổ sung nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải trong việc thực hiện thủ tục đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hòa giải; bổ sung quy định về trường hợp thôi làm Tổ trưởng tổ hòa giải nhưng không thôi làm hòa giải viên để bảo đảm điều chỉnh các trường hợp xảy ra trên thực tế.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật còn bổ sung quyền của các bên trong việc lựa chọn, đề xuất, đề nghị thay đổi người phiên dịch; đồng thời chỉnh lý nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan thay cho “chứng cứ” và bổ sung quy định các bên đồng ý với nội dung văn bản về kết quả hòa giải khi ký tên, điểm chỉ hoặc xác nhận vào văn bản.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, dự thảo Luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý không có sự thay đổi về tổng số điều so với dự thảo Luật đã trình Quốc hội (Ảnh: quochoi.vn)

Không có sự thay đổi về tổng số điều sau tiếp thu, chỉnh lý

Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, dự thảo Luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý không có sự thay đổi về tổng số điều so với dự thảo Luật đã trình Quốc hội. Thường trực Ủy ban thống nhất:

(i) Bổ sung 01 điều về bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở tại Điều 5 để cụ thể hóa nguyên tắc bảo mật thông tin đã được quy định tại Điều 4; mở rộng phạm vi bảo mật đối với toàn bộ thông tin phát sinh trong quá trình hòa giải.

(ii) Giao Chính phủ quy định chi tiết về kinh phí cho công tác hoà giải ở cơ sở; đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát cơ chế quản lý, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí theo hướng đơn giản, thuận lợi; bảo đảm nguồn lực, chế độ tài chính phù hợp, thống nhất và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

(iii) Bổ sung, chỉnh lý quy định về tiêu chuẩn, bầu, chỉ định và kiện toàn hòa giải viên, tổ hòa giải. Việc đa dạng hóa hình thức bầu hòa giải viên, làm rõ điều kiện, trình tự, thẩm quyền chỉ định hòa giải viên đã bảo đảm tính bao quát, khả thi, công khai, dân chủ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Toàn cảnh phiên họp. (Ảnh: quochoi.vn)

(iv) Bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên; đề xuất Ủy ban nhân dân cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên trong trường hợp các bên không thể tự bố trí người phiên dịch. Đồng thời, bổ sung nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải trong việc đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hoà giải.

(v) Bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải; trách nhiệm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận.

(vi) Tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng giao Chính phủ quy định đầy đủ hơn về trách nhiệm quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở; phạm vi hòa giải ở cơ sở, kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở, bầu, công nhận, chỉ định hòa giải viên, quyền của hòa giải viên, hình thức tiến hành và hỗ trợ tham gia hòa giải… để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu quản lý trong thực tiễn.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cơ bản nhất trí với phương án chỉnh sửa, bổ sung, chỉnh lý dự thảo Luật. (Ảnh: quochoi.vn)

Trao đổi tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cơ bản nhất trí với phương án chỉnh sửa, bổ sung, chỉnh lý dự thảo Luật và ý kiến của Ủy ban Văn hóa và Xã hội. Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu diễn đạt lại theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn để tránh hiểu nhầm đối với các nội dung về phạm vi không áp dụng của Luật; tiếng nói, chữ viết dùng trong hòa giải ở cơ sở là tiếng Việt; thực hiện thỏa thuận hòa giải thành, công nhận văn bản về kết quả hòa giải thành; trách nhiệm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận.

Bảo đảm tính chặt chẽ, thống nhất và đồng bộ của dự thảo Luật trong hệ thống pháp luật

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động, tinh thần trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ của Bộ Tư pháp và Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cùng các cơ quan liên quan trong việc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, chỉnh lý các ý kiến đại biểu Quốc hội tại tổ và tại hội trường.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu kết luận phiên họp (Ảnh: quochoi.vn)

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của dự thảo Luật; đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm các quy định rõ ràng, chặt chẽ, thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước và thực tiễn; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức, doanh nghiệp phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực.

Ngoài ra, Bộ Tư pháp cần khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật và Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý; tập trung rà soát những nội dung đã tiếp thu, những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm và các quy định có liên quan trực tiếp đến tổ chức thi hành; tiếp tục hoàn thiện ngôn ngữ, thể thức, kỹ thuật lập pháp để bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ.