Công tác thi hành án dân sự góp phần xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại

1. Quá trình hình thành, phát triển và vai trò của công tác thi hành án dân sự trong Quân đội

Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa IX, Kỳ họp thứ nhất ngày 06/10/1992 quy định một số điểm về việc thi hành Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, về việc bàn giao công tác THADS từ Tòa án nhân dân các cấp sang cơ quan của Chính phủ, Pháp lệnh THADS năm 1993 và quy định pháp luật; ngày 15/6/1993, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 247/QĐ-BQP thành lập Phòng Quản lý thi hành án Bộ Quốc phòng (nay là Cục Thi hành án Bộ Quốc phòng); ngày 16/6/1993, Tổng Tham mưu trưởng ban hành Quyết định số 430/QĐ-TM thành lập Phòng Thi hành án các quân khu, Quân chủng Hải quân và Quân khu Thủ đô (nay là Phòng Thi hành án Bộ Tổng Tham mưu). Ngày 29/8/2017, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 3596/QĐ-BQP công nhận ngày 15/6 hằng năm là Ngày Truyền thống Thi hành án Quân đội.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định: “Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”. Thực tiễn, công tác THADS có những đóng góp quan trọng trong sự nghiệp xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại được thể hiện rõ nét qua một số nội dung sau:

Một là, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương và củng cố, nâng cao sức mạnh chiến đấu, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Kỷ luật là sức mạnh của Quân đội. Việc tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật không chỉ bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật mà còn có ý nghĩa giáo dục, răn đe, phòng ngừa vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ luật từ sớm, từ xa; thông qua hoạt động THADS, ý thức thượng tôn pháp luật, tinh thần trách nhiệm và ý thức chấp hành kỷ luật của cán bộ, chiến sĩ được nâng lên. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao bản lĩnh chính trị, sức mạnh tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu của Quân đội; củng cố, giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với Quân đội, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.

Hai là, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quân sự, quốc phòng. Việc thi hành đầy đủ, kịp thời các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, giúp phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật, kỷ luật, giữ vững sức mạnh chiến đấu của Quân đội; xây dựng niềm tin để cán bộ, chiến sỹ yên tâm công tác. Nhờ đó, hiệu quả quản lý nhà nước về quân sự, quốc phòng được tăng cường, hiệu lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, người chỉ huy các cấp được nâng lên rõ rệt. Quá trình này luôn bảo đảm sự gắn kết, thống nhất cao giữa thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng với các yêu cầu của tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Ba là, góp phần bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Tính nghiêm minh của pháp luật được khẳng định khi những phán quyết trong các bản án, quyết định của Tòa án được thi hành trên thực tế. Công tác THADS là khâu quan trọng trong tổ chức thi hành các bản án, quyết định, kết quả thi hành án không những bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân mà còn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của công dân. Trong bối cảnh hiện nay, vai trò này càng trở nên quan trọng khi công tác THADS góp phần thu hồi tài sản cho Nhà nước, là khâu quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong Quân đội.

Cục Thi hành án, Bộ Quốc phòng

2. Kết quả đạt được và những khó khăn, thách thức đối với công tác thi hành án dân sự trong Quân đội

Trong suốt 33 năm qua, với tinh thần “phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư”, Hệ thống Thi hành án Quân đội đã tập trung khắc phục khó khăn, phát huy sức mạnh tổng hợp, hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, có nhiệm vụ hoàn thành xuất sắc, tiêu biểu là: chủ động tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý nhà nước về lĩnh vực THADS trong Quân đội; chủ động, tích cực trong hoạt động quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ và tổ chức THADS, đặc biệt, các vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo và việc thi hành án khó khăn, phức tạp, có giá trị tiền, tài sản phải thi hành lớn. Ghi nhận kết quả, thành tích đã đạt được, từ năm 1993 đến nay, nhiều tập thể, cá nhân của Hệ thống Thi hành án Quân đội được Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp khen thưởng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác THADS trong Quân đội đang đối diện với một số khó khăn, thách thức do địa bàn công tác rộng, trải dài trên toàn quốc, trong khi lực lượng cán bộ trực tiếp làm công tác THADS còn mỏng, cơ sở vật chất bảo đảm hạn chế; tình hình vi phạm, tội phạm diễn biến phức tạp; số vụ việc thi hành có xu hướng tăng; nhiều vụ việc thi hành khó khăn, phức tạp, số tài sản, vật chứng phải giải quyết lớn.

3. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự trong Quân đội thời gian tới

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó lường. Trong nước, tình hình chính trị, an ninh ổn định; kinh tế, xã hội tiếp tục tăng trưởng; công cuộc cải cách hành chính, cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chuyển đổi số quốc gia được đẩy mạnh, phát triển. Quân đội tiếp tục quyết liệt triển khai thực hiện các nghị quyết, chủ trương của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương về xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về THADS, bảo đảm quyền, lợi ích của Nhà nước, tập thể và cá nhân, Hệ thống Thi hành án Quân đội tập trung triển khai đồng bộ, quyết liệt 05 nhóm giải pháp mang tính đột phá sau:

Một là, tiếp tục tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng công tác quán triệt, triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác THADS, trọng tâm là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 27-NQ/TW[1]; Nghị quyết số 57-NQ/TW[2]; Nghị quyết số 66-NQ/TW[3]; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII..., bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, quy định của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác THADS được quán triệt sâu rộng, triển khai đồng bộ, nghiêm túc, đạt hiệu quả.

Hai là, chủ động tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước về THADS trong Quân đội, tập trung tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết việc thi hành án khó khăn, phức tạp, các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.

Ba là, triển khai thực hiện hiệu quả, đồng bộ Luật THADS năm 2025 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; tích cực, chủ động rà soát, kịp thời tham mưu, xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm hệ thống pháp luật về THADS trong Quân đội đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi.

Bốn là, tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ, tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xác minh, phân loại, tổ chức thi hành án, thu hồi tiền, tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế; hạn chế việc thi hành án tồn đọng, kéo dài.

Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Quân đội; nâng cao chất lượng công tác kiểm tra nghiệp vụ; theo dõi thi hành pháp luật; kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong hoạt động thi hành án, không để xảy ra vi phạm pháp luật.

Năm là, chủ động tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với cán bộ công tác trong Hệ thống Thi hành án Quân đội; phối hợp với các cơ quan, đơn vị thực hiện tuyển chọn, tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ về số lượng, có phẩm chất, trình độ chuyên môn, năng lực công tác đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả Đề án của Bộ Quốc phòng “Nghiên cứu hoàn thiện hệ thống cơ quan tư pháp, thanh tra, pháp chế, phòng, chống tội phạm các cấp trong quân đội đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”. Tăng cường xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; cải cách hành chính, cải cách tư pháp trong hoạt động THADS. Cùng với đó, thực hiện tốt công tác chính sách, bảo vệ chính trị nội bộ, giữ gìn bí mật, bảo đảm đơn vị an toàn tuyệt đối về mọi mặt; thường xuyên quan tâm, chăm lo để cán bộ, nhân viên toàn Hệ thống Thi hành án Quân đội nêu cao tinh thần đoàn kết, phát huy trách nhiệm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, giữ nghiêm kỷ luật Quân đội, pháp luật Nhà nước, xây dựng Hệ thống Thi hành án Quân đội kỷ luật, chính quy, hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Trải qua quá trình xây dựng và phát triển cùng với Hệ thống THADS toàn quốc, Hệ thống Thi hành án Quân đội đã thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ gắn với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số quốc gia và xây dựng Quân đội hiện đại, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, nhân viên và ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động THADS là yêu cầu tất yếu. Đây vừa là điều kiện để nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả công tác THADS trong Quân đội, vừa góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới./.

Thiếu tướng Nguyễn Phi Hùng

Cục trưởng Cục Thi hành án, Bộ Quốc phòng

[1]. Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

[2]. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

[3] Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

(Nguồn: Ấn phẩm “80 năm Thi hành án dân sự Việt Nam - Vẻ vang truyền thống, vững bước tương lai”, xuất bản năm 2026)