80 năm Thi hành án dân sự: Dấu ấn công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế

Hội nghị triển khai thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ công tác thi hành án dân sự, thi hành án hành chính năm 2026.

Thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế không chỉ nhằm khắc phục thiệt hại về tài sản cho Nhà nước, tổ chức và cá nhân mà còn góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nâng cao hiệu quả thực chất của công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Xử lý nghiêm người phạm tội chỉ đạt được mục tiêu toàn diện khi tài sản do phạm tội có được được thu hồi tối đa theo quy định của pháp luật. Vì vậy, thu hồi tài sản được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, phản ánh hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Nhận thức rõ vai trò của công tác thu hồi tài sản đối với hiệu quả phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, trong những năm qua, Đảng đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế. Nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW[1], thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng đối với việc nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, đồng thời, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và các cơ quan có liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện. Tiếp đó, ngày 01/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW[2] khẳng định yêu cầu nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt, đồng thời, đề ra các giải pháp nhằm khuyến khích người phạm tội chủ động khắc phục hậu quả, giao nộp tài sản trong quá trình giải quyết vụ án.

Trong cơ chế thu hồi tài sản của Việt Nam, hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng không chỉ được đo bằng số vụ án được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử mà còn được phản ánh qua kết quả thu hồi tài sản trên thực tế. Chính vì vậy, việc nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản luôn gắn liền với việc nâng cao chất lượng tổ chức thi hành án dân sự.

Vị trí, trách nhiệm nòng cốt của Hệ thống Thi hành án dân sự trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án[3]. Mỗi cơ quan thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật, tạo tiền đề để việc thu hồi tài sản được thực hiện hiệu quả. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc thu hồi tài sản chủ yếu được thực hiện thông qua thi hành các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Cơ chế này bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật tố tụng hình sự và Hiến pháp năm 2013[4] về bảo vệ quyền con người, quyền sở hữu tài sản.

Nếu hoạt động điều tra, truy tố và xét xử có nhiệm vụ xác định hành vi phạm tội, trách nhiệm của người phạm tội và áp dụng các biện pháp bảo đảm đối với tài sản thì thi hành án dân sự là giai đoạn trực tiếp tổ chức thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, đưa các phán quyết tư pháp vào thực tiễn và bảo đảm tài sản được thu hồi theo quy định của pháp luật.

Hệ thống Thi hành án dân sự không chỉ thực hiện việc quản lý, xử lý các tài sản đã được kê biên, phong tỏa trong quá trình giải quyết vụ án mà còn chủ động phối hợp với các cơ quan có liên quan để xác minh điều kiện thi hành án, truy tìm tài sản bị che giấu, tẩu tán và áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm thi hành đầy đủ nghĩa vụ của người phải thi hành án[5].

Có thể khẳng định, hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế được quyết định bởi nhiều yếu tố, song, kết quả cuối cùng chỉ được hiện thực hóa thông qua hoạt động tổ chức thi hành án. Vì vậy, Hệ thống Thi hành án dân sự giữ vai trò nòng cốt trong việc hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án, bảo đảm tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt được thu hồi cho Nhà nước, tổ chức và cá nhân có quyền, lợi ích hợp pháp, qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Dấu ấn nổi bật của Hệ thống Thi hành án dân sự trong công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế

Thực hiện chủ trương của Đảng về tăng cường thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, Hệ thống Thi hành án dân sự đã có nhiều đổi mới trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành án, từng bước nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, góp phần quan trọng vào công cuộc phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Một trong những dấu ấn nổi bật là công tác tham mưu hoàn thiện thể chế về thi hành án dân sự. Thực hiện Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư, Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã chủ động tham mưu Bộ Tư pháp rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật, góp phần từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác thu hồi tài sản. Việc Quốc hội thông qua Luật Thi hành án dân sự năm 2025[6] cùng hệ thống các nghị định của Chính phủ[7] và thông tư[8] hướng dẫn thi hành tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn đối với trình tự, thủ tục thi hành án, đặc biệt là các vụ án tham nhũng, kinh tế và các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo. Bên cạnh đó, Cục Quản lý Thi hành án dân sự còn tích cực tham gia góp ý đối với nhiều dự án luật và văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật về thu hồi tài sản[9].

Cùng với việc hoàn thiện thể chế, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp liên ngành tiếp tục được tăng cường. Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã tham mưu triển khai sơ kết 05 năm thực hiện Chỉ thị số 04-CT/TW; đồng thời, tham mưu Lãnh đạo Bộ Tư pháp làm việc với các địa phương, trực tiếp chỉ đạo tháo gỡ khó khăn đối với nhiều vụ án lớn, phức tạp thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi, chỉ đạo. Hoạt động kiểm tra, đôn đốc tiến độ xử lý tài sản được thực hiện thường xuyên; nhiều cuộc họp liên ngành được tổ chức nhằm thống nhất phương án xử lý đối với các vụ án có tính chất đặc biệt phức tạp. Đồng thời, việc phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về xử lý tài sản, xác định nghĩa vụ tài chính và các vấn đề pháp lý liên quan cũng được chú trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tổ chức thi hành án.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp về hoàn thiện thể chế, tăng cường chỉ đạo, điều hành và phối hợp liên ngành, công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế giai đoạn 2021 - 2025 đạt được nhiều kết quả tích cực. Trong giai đoạn này, các cơ quan thi hành án dân sự đã thu hồi được 90.081 tỷ đồng, tăng 47.759 tỷ đồng so với giai đoạn 2016 - 2020 (Giai đoạn 2016 - 2020, cơ quan thi hành án dân sự đã thi hành xong số tiền trên 42.322 tỷ đồng). Đây là kết quả nổi bật, phản ánh sự chuyển biến rõ nét về hiệu quả tổ chức thi hành án, đồng thời khẳng định vai trò nòng cốt của hệ thống Thi hành án dân sự trong việc hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực[10].

Đà tăng trưởng đó tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Trong 09 tháng, từ ngày 01/10/2025 đến ngày 30/6/2026, toàn Hệ thống Thi hành án dân sự đã giải quyết 7.445 việc thi hành án liên quan đến các vụ án tham nhũng, kinh tế; trong đó, thi hành xong 3.106 việc, đạt tỷ lệ gần 60% số việc có điều kiện thi hành. Về tiền, tổng số phải thi hành trên 141,9 nghìn tỷ đồng, trong đó số có điều kiện thi hành chiếm hơn 60,2 nghìn tỷ đồng và đã thu hồi được trên 11,5 nghìn tỷ đồng. Mặc dù số việc phải thi hành trong lĩnh vực này chỉ chiếm khoảng 0,7% tổng số việc của toàn Hệ thống Thi hành án dân sự, nhưng giá trị phải thi hành lại chiếm tới khoảng 17,6% tổng số tiền phải thi hành[11], cho thấy tính chất đặc biệt phức tạp và giá trị rất lớn của các vụ án tham nhũng, kinh tế.

Đối với các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo, kết quả thu hồi tài sản tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực. Trong tổng số hơn 247 nghìn tỷ đồng phải thi hành, các cơ quan Thi hành án dân sự đã thu hồi được trên 125 nghìn tỷ đồng, đạt tỷ lệ hơn 50% số tiền phải thi hành. Nhiều vụ án lớn đã đạt kết quả tích cực trong quá trình tổ chức thi hành án[12], góp phần nâng cao hiệu quả thực chất của công tác thu hồi tài sản[13].

Những kết quả đạt được đã khẳng định sự chuyển biến tích cực trong công tác thu hồi tài sản của Hệ thống Thi hành án dân sự, đồng thời, thể hiện hiệu quả của việc triển khai đồng bộ các chủ trương của Đảng, hoàn thiện thể chế, tăng cường chỉ đạo, điều hành và phối hợp liên ngành, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Phát huy truyền thống 80 năm Thi hành án dân sự, tiếp tục nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, cùng với yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế tiếp tục đứng trước nhiều yêu cầu và thách thức mới. Sự phát triển của nền kinh tế số, các phương thức giao dịch tài chính hiện đại, quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng và xu hướng dịch chuyển tài sản xuyên biên giới đòi hỏi công tác thi hành án dân sự phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về thể chế, tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 27-NQ/TW[14] và Nghị quyết số 66-NQ/TW[15] xác định rõ yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, trong đó có công tác thi hành án dân sự. Đây là những định hướng quan trọng để Hệ thống Thi hành án dân sự tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đổi mới phương thức quản lý, nâng cao chất lượng tổ chức thi hành án, bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thi hành nghiêm minh, kịp thời và hiệu quả.

Trong thời gian tới, để tiếp tục nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, Hệ thống Thi hành án dân sự cần tiếp tục tập trung hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự; tăng cường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan, tổ chức có liên quan ngay từ giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử nhằm kịp thời áp dụng các biện pháp bảo đảm, hạn chế việc tẩu tán tài sản. Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi và tổ chức thi hành án; nâng cao chất lượng đội ngũ chấp hành viên, công chức thi hành án dân sự; tăng cường hợp tác quốc tế trong truy tìm, phong tỏa và xử lý tài sản ở nước ngoài, đáp ứng yêu cầu của công tác phòng, chống tham nhũng trong bối cảnh mới.

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, Hệ thống Thi hành án dân sự luôn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm hiệu lực của các bản án, quyết định của Tòa án. Trong bối cảnh công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, nhiệm vụ thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt ngày càng trở thành một trong những trọng tâm của hoạt động thi hành án dân sự, ghi dấu nhiều kết quả nổi bật trong thời gian qua. Phát huy truyền thống vẻ vang 80 năm xây dựng và phát triển, với nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện, sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước cùng quyết tâm đổi mới của toàn hệ thống, Hệ thống Thi hành án dân sự sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, củng cố niềm tin của Nhân dân vào công lý và đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc./.

[1] Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 02/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế.

[2] Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 01/4/2026 Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

[3] Nguyễn Văn Dụng (2023), Công tác thu hồi tài sản trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế ở Việt Nam hiện nay, https://danchuphapluat.vn/cong-tac-thu-hoi-tai-san-trong-cac-vu-an-hinh-su-ve-tham-nhung-kinh-te-o-viet-nam-hien-nay-3081.html, truy cập ngày 17/7/2026.

[4] Hiến pháp năm 2013 được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 của Quốc hội.

[5] Ban Pháp chế và Nghiệp vụ thi hành án dân sự, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp (2026), Ấn phẩm 80 thi hành án dân sự Việt Nam - Vẻ vang truyền thống, vững bước tương lai, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, tr. 48.

[6] Ngày 05/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 đã sửa đổi, bổ sung các quy định về trình tự, thủ tục thi hành án phù hợp với đặc thù của các vụ án tham nhũng, kinh tế trong đó có các vụ án thuộc diện ban chỉ đạo trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.

[7] Các nghị định của Chính phủ để hướng dẫn thi hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025: Nghị định số 150/2026/NĐ-CP ngày 13/5/2026 của chính phủ quy định về tổ chức cán bộ và điều kiện đảm bảo hoạt động của Hệ thống Thi hành án dân sự; Nghị định số 151/2026/NĐ-CP ngày 13/5/2026 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thi hành án dân sự, Thừa hành viên; Nghị định số 152/2026/NĐ-CP ngày 13/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thi hành án dân sự.

[8] Thông tư số 05/2026/TT-BTP ngày 15/5/2026 quy định một số nội dung về hoạt động thống kê thi hành án dân sự, theo dõi thi hành án hành chính; Thông tư số 06/2026/TT-BTP ngày 16/5/2026 hướng dẫn giao nhận, bảo quản, xử lý vật chứng, tài sản tạm giữ; thủ tục quản lý hành chính, biểu mẫu và quy trình xử lý, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong thi hành án dân sự; Thông tư số 08/2026/TT-BTP ngày 16/5/2026 hướng dẫn thi hành Nghị định số 151/2026/NĐ-CP ngày 13/5/2026 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thi hành án dân sự, Thừa hành viên.

[9] Như: Đánh giá tình hình thi hành Luật Đất đai năm 2024 và đề xuất sửa đổi, bổ sung, góp ý dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)…; góp ý hồ sơ dự thảo Nghị định về hướng dẫn thực thi Công ước apostille; sơ kết Nghị quyết số 164/2024/QH15 ngày 28/11/2024 của Quốc hội…

[10] Ban Pháp chế và Nghiệp vụ thi hành án dân sự, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp (2026), Ấn phẩm 80 thi hành án dân sự Việt Nam - Vẻ vang truyền thống, vững bước tương lai, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, tr.50.

[11] Ban Pháp chế và Nghiệp vụ thi hành án dân sự, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp (2026), Chuyên đề kết quả thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế 09 tháng năm 2026; nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, Hội nghị toàn quốc công tác thi hành án dân sự 09 tháng năm 2026 ngày 08/7/2026.

[12] Như: Vụ Vạn Thịnh Phát; vụ Huỳnh Thị Huyền Như; vụ Phạm Công Danh; vụ Trần Phương Bình; vụ Hứa Thị Phấn; vụ Trần Văn Minh, Phan Văn Anh Vũ tại Đà Nẵng; vụ “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” xảy ra tại Công ty Xuyên Việt Oil và một số cơ quan, tổ chức liên quan; vụ Trần Lục Lang...

[13] Ban Pháp chế và nghiệp vụ thi hành án dân sự, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp (2026), tlđd.

[14] Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

[15] Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.