Chị Thảo được Công ty cổ phần sơn HN tuyển dụng làm công nhân sản xuất tại dây chuyền sản xuất sơn của Công ty. Chị Thảo đã làm việc được nhiều năm tại xưởng sản xuất sơn và thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại. Ngày 10/4/2026, chị thấy mệt mỏi, nên đi khám bệnh và được chẩn đoán mắc bệnh liên quan đến môi trường làm việc. Tuy nhiên, Công ty cổ phần sơn HN cho rằng, bệnh của chị không liên quan đến công việc nên không giải quyết chế độ cho chị. Chị Thảo hỏi, chị có phải mắc bệnh nghề nghiệp không? Người lao động mắc bệnh nghề nghiệp được hưởng những quyền lợi gì theo quy định của pháp luật?

Tạp chí Dân chủ và Pháp luật và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trả lời:

Theo quy định tại khoản 9 Điều 3 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015: “Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động”. Như vậy, bệnh nghề nghiệp là bệnh của người lao động phát sinh trong quá trình thực hiện lao động có hại.

Bên cạnh đó, điểm c khoản 1 Điều 6 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 quy định: Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có quyền được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp; được người sử dụng lao động đóng bảo hiểm đối với bệnh nghề nghiệp; được hưởng đầy đủ chế độ đối với người bị bệnh nghề nghiệp; được trả phí khám giám định thương tật, bệnh tật do bệnh nghề nghiệp; được chủ động đi khám giám định mức suy giảm khả năng lao động và được trả phí khám giám định trong trường hợp kết quả khám giám định đủ điều kiện để điều chỉnh tăng mức hưởng trợ cấp bệnh nghề nghiệp.

Ngoài ra, Thông tư số 60/2025/TT-BYT ngày 31/12/2025 của Bộ trưởng Bộ Y tế (có hiệu lực từ 15/02/2026) ban hành cũng quy định cụ thể về bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội và hướng dẫn chẩn đoán, giám định mức suy giảm khả năng lao động do bệnh nghề nghiệp.

Trong tình huống này, chị Thảo làm việc nhiều năm tại dây chuyền sản xuất sơn và thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại. Đây là môi trường lao động có yếu tố nguy hiểm, độc hại và có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp liên quan đến hóa chất.

Việc chị Thảo được cơ sở y tế chẩn đoán mắc bệnh liên quan đến môi trường làm việc là căn cứ để xem xét bệnh nghề nghiệp. Tuy nhiên, để xác định chính thức chị có mắc bệnh nghề nghiệp hay không cần phải dựa trên: (i) Kết quả khám phát hiện bệnh nghề nghiệp; (ii) Kết luận chuyên môn của cơ sở y tế có thẩm quyền; (iii) Kết quả giám định mức suy giảm khả năng lao động; (iv) Đối chiếu với Danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội theo quy định của Bộ Y tế.

Mặt khác, Công ty cổ phần sơn HN không thể tự ý kết luận bệnh của chị Thảo không liên quan đến công việc nếu chưa có kết luận chuyên môn của cơ quan có thẩm quyền.

Về quyền lợi của người mắc bệnh nghề nghiệp, theo quy định tại Điều 38 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 về trách nhiệm người sử dụng lao động đối với người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Theo đó, người mắc bệnh nghề nghiệp hưởng các quyền lợi từ người sử dụng lao động như sau: Được thanh toán chi phí y tế từ khi sơ cứu, cấp cứu đến khi điều trị ổn định cho người lao động bị bệnh nghề nghiệp; được trả đủ tiền lương cho người lao động bị bệnh nghề nghiệp phải nghỉ việc trong thời gian điều trị, phục hồi chức năng lao động; được giới thiệu để người lao động bị bệnh nghề nghiệp được giám định y khoa xác định mức độ suy giảm khả năng lao động, được điều trị, điều dưỡng, phục hồi chức năng lao động theo quy định pháp luật; thực hiện bồi thường, trợ cấp đối với người bị bệnh nghề nghiệp; sắp xếp công việc phù hợp với sức khỏe theo kết luận của Hội đồng giám định y khoa đối với người lao động bị bệnh nghề nghiệp sau khi điều trị, phục hồi chức năng nếu còn tiếp tục làm việc.

Trong đó, người sử dụng lao động có trách nhiệm lập hồ sơ hưởng chế độ về bệnh nghề nghiệp từ Quỹ bảo hiểm bệnh nghề nghiệp.

Cùng với đó, người lao động tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp sẽ được hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp khi đáp ứng đủ 02 điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 46 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, gồm: (i) Bị bệnh nghề nghiệp thuộc Danh mục bệnh nghề nghiệp do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành; (ii) Suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do mắc bệnh thuộc Danh mục bệnh nghề nghiệp.

Khi đáp ứng các điều kiện nêu trên, người lao động được hưởng các chế độ bệnh nghề nghiệp như: giám định mức suy giảm khả năng lao động (Điều 47); trợ cấp một lần hoặc hằng tháng (Điều 48, Điều 49); cấp phương tiện trợ giúp sinh hoạt, dụng cụ chỉnh hình theo chỉ định của cơ sở y tế (Điều 51); trợ cấp phục vụ (Điều 52); trợ cấp khi người lao động chết do bệnh nghề nghiệp (Điều 53); dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau điều trị bệnh nghề nghiệp (Điều 54); hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp khi trở lại làm việc (Điều 55).

Trong trường hợp Công ty cổ phần sơn HN không tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp hoặc không giải quyết chế độ cho người lao động bị bệnh nghề nghiệp theo quy định có thể bị xem là hành vi vi phạm pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động và phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.