Toàn cảnh cuộc họp.

Thông tin tại cuộc họp, TS. Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý cho biết, cách tiếp cận của Đề án chia hệ thống pháp luật thành 08 lĩnh vực cơ bản. Lý do là cần bảo đảm sự đồng bộ giữa tư duy ban hành chủ trương, đường lối của Đảng và thiết kế cấu trúc hệ thống pháp luật. Theo báo cáo của các bộ, ngành, 08 lĩnh vực này gồm: kinh tế; văn hóa; xã hội; tài nguyên - môi trường; khoa học - công nghệ; quốc phòng - an ninh; tổ chức bộ máy; dân chủ, pháp quyền. Trên cơ sở đó, việc đánh giá được thực hiện theo 08 nhóm lớn để nhận diện rõ thành tựu, tồn tại, vấn đề đặt ra. Kết quả cho thấy hệ thống pháp luật hiện nay nhìn chung đã hình thành tương đối đầy đủ, song vẫn có những khoảng trống và hạn chế.

Qua tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành, nhóm nghiên cứu nhận diện một số bất cập về cấu trúc và nội dung. Có những lĩnh vực trước đây chưa được điều chỉnh đầy đủ; một số vai trò của Nhà nước, đặc biệt là vai trò “kiến tạo phát triển” chưa được thể hiện rõ trong pháp luật như yêu cầu của các nghị quyết thời gian gần đây.

TS. Nguyễn Văn Cương cũng cho biết thêm, về hình thức pháp luật, hệ thống hiện còn nhiều chủ thể ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Dù thời gian qua đã giảm mạnh số lượng hình thức văn bản, song so với nhiều nước vẫn còn phân tán. Một cơ quan có thể ban hành nhiều loại văn bản khác nhau, gây khó khăn cho người áp dụng. Ngoài ra, nguyên tắc phân định hiệu lực giữa luật chung, luật chuyên ngành; giữa văn bản trên, dưới; trước, sau… chưa thật sự được áp dụng thống nhất, dẫn đến trong thực tiễn có lúc lúng túng, chồng chéo.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị các bộ, ngành tập trung góp ý vào việc hoàn thiện khung pháp lý phục vụ quản lý và thúc đẩy phát triển các công nghệ mới, nhất là các ngành công nghiệp chiến lược và công nghệ cao. Thứ trưởng nhấn mạnh kinh nghiệm quốc tế chỉ mang tính tham khảo, điều quan trọng là phải xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, bảo đảm tính khả thi, tránh chồng chéo và phù hợp năng lực quản trị quốc gia.

Về lĩnh vực khoa học - công nghệ, Thứ trưởng cho rằng dù đã có các luật như Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Công nghệ cao…, nhưng hiệu quả triển khai còn hạn chế. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp, khắc phục tư duy “quản lý nhiều hơn phát triển”, bảo đảm cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và tạo môi trường thuận lợi cho công nghệ mới.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng lưu ý cần bảo đảm sự hài hòa giữa pháp luật chuyên ngành và các lĩnh vực liên quan như sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn - quy chuẩn môi trường, an toàn dữ liệu... Nếu quá coi trọng yếu tố an toàn, bảo hộ mà thiếu cơ chế khuyến khích sẽ cản trở sự phát triển của doanh nghiệp, hạn chế tiếp nhận công nghệ mới và kìm hãm tăng trưởng kinh tế.

Thứ trưởng đề nghị các bộ, ngành tiếp tục đóng góp ý kiến, làm rõ danh mục, chuẩn hóa tiêu chí, tránh chồng chéo. Trên cơ sở tổng hợp đầy đủ ý kiến, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo để trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Phát biểu tại cuộc họp, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, qua quá trình tham gia xây dựng Đề án, Bộ đã xác định danh mục luật hiện hành, đề xuất một số luật cho giai đoạn 2026 - 2030 và các định hướng liên ngành. Tuy nhiên, việc xác định lĩnh vực nào cần ban hành luật mới, lĩnh vực nào không cần vẫn là vấn đề khó, đòi hỏi phải cân nhắc trên cơ sở thực tiễn quản lý.

Bộ cũng nhận định Việt Nam cần duy trì sự cân bằng giữa hỗ trợ và quản lý trong bối cảnh nhiều biến động. Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục nghiên cứu sâu hơn để xem xét giảm bớt những luật không còn phù hợp, chỉ đề xuất luật mới khi thật sự cần thiết; đồng thời tiếp tục trao đổi, báo cáo để đáp ứng yêu cầu hoàn thiện đề án.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú kết luận cuộc họp.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh yêu cầu tập trung cao độ cho giai đoạn hoàn thiện cuối cùng của Đề án. Theo Thứ trưởng, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay không chỉ là rà soát hiện trạng pháp luật mà quan trọng hơn là xác định rõ danh mục các luật hiện hành, các luật cần sửa đổi, bổ sung và các định hướng lập pháp mới cho giai đoạn tới. Đây sẽ là nền tảng để hình thành khung chiến lược pháp luật thống nhất, liên thông giữa các ngành, tránh chồng chéo và bảo đảm tính khả thi khi tổ chức thực thi.

Thứ trưởng cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở thiếu quy định, mà ở khâu tổ chức thi hành pháp luật. Điều này đòi hỏi nâng cao chất lượng cán bộ, đổi mới tư duy quản lý và tăng cường trách nhiệm thực thi. Với thời gian không còn nhiều, Thứ trưởng đề nghị các bộ, ngành khẩn trương phối hợp, bổ sung thông tin, chủ động chia sẻ dữ liệu và tiếp tục đóng góp ý kiến để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Ban Chỉ đạo. Thứ trưởng khẳng định Bộ Tư pháp sẽ tổng hợp nghiêm túc tất cả ý kiến và cùng các bộ, ngành hoàn thiện Đề án với tinh thần trách nhiệm cao nhất./.