Định hướng mở rộng hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật của địa phương

Toàn cảnh Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có đại diện một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; đại diện tổ chức pháp chế các bộ, ngành ở trung ương; đại diện Lãnh đạo, công chức Sở Tư pháp một số tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Lào Cai, Tuyên Quang, Bắc Ninh, Ninh Bình, Thái Nguyên…; một số doanh nghiệp công nghệ thông tin cùng các chuyên gia, nhà khoa học.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13 là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật tại các bộ, ngành ở Trung ương trong thời gian qua. Tuy nhiên, thực tiễn xây dựng và thi hành pháp luật cho thấy, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước ta còn phức tạp, khó tiếp cận một cách đầy đủ do các văn bản quy phạm pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung. Đặc biệt, để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động thông suốt của các cơ quan sau sắp xếp tổ chức bộ máy gắn với phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, cũng như kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội, số lượng văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi, bổ sung gia tăng đáng kể. Điều này dẫn tới việc cập nhật các nội dung được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ hay việc tra cứu, áp dụng văn bản quy phạm pháp luật đòi hỏi công sức, thời gian và khó bảo đảm chính xác, đầy đủ; tạo áp lực cho cả cơ quan nhà nước và các tổ chức, cá nhân trong việc áp dụng, thực thi pháp luật.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu khai mạc Hội thảo.

Bên cạnh đó, thực hiện kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ về việc nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, thời gian qua, Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật (dự thảo Pháp lệnh) và dự kiến trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 12/2025. Nhằm giúp cơ quan chủ trì soạn thảo hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời trao đổi, thảo luận 05 vấn đề gồm: (i) Bổ sung quy định về hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật tại địa phương; (ii) Mở rộng phạm vi văn bản thuộc đối tượng hợp nhất; (iii) Quy định việc trình đồng thời dự thảo văn bản hợp nhất ở giai đoạn trình thông qua, ban hành văn bản quy phạm pháp luật có nội dung sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một phần; (iv) Quy định việc viện dẫn trực tiếp văn bản hợp nhất trong áp dụng và thi hành pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; (v) Tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.

Trao đổi về một số nội dung cơ bản của dự thảo Pháp lệnh, đồng chí Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính cho biết, dự thảo Pháp lệnh gồm 03 điều, trong đó, Điều 1 tập trung sửa đổi, bổ sung 09 điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, cụ thể:

Thứ nhất, bổ sung quy định về việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật ở địa phương tại Điều 1 về phạm vi điều chỉnh.

Thứ hai, sửa đổi, bổ sung quy định về việc viện dẫn văn bản hợp nhất trong áp dụng và thi hành pháp luật tại Điều 4 về sử dụng văn bản hợp nhất.

Thứ ba, sửa đổi, bổ sung thẩm quyền hợp nhất đối với văn bản liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; văn bản liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; văn bản liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính kinh tế - đặc biệt; bên cạnh đó cũng bổ sung phương án quy định về việc dự thảo văn bản hợp nhất được trình đồng thời ở giai đoạn trình thông qua, ban hành văn bản quy phạm pháp luật có nội dung sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một phần và việc đồng ký xác thực văn bản hợp nhất tại Điều 5, Điều 6, Điều 7.

Đồng chí Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính trao đổi tại Hội thảo.

Thứ tư, bổ sung quy định về việc đăng tải văn bản hợp nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và quy định cụ thể thời hạn gửi, đăng tải văn bản hợp nhất trên Công báo điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật tại Điều 8 về đăng tải văn bản hợp nhất.

Thứ năm, bổ sung Điều 10a sau Điều 10 quy định về việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong việc hợp nhất văn bản và khai thác văn bản hợp nhất.

Thứ sáu, bổ sung Điều 17a sau Điều 17 quy định về việc hợp nhất văn bản trong các trường hợp khác, gồm: Văn bản có nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi văn bản không phải là văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều; văn bản có nội dung được đính chính; văn bản có nội dung được bãi bỏ một phần hoặc hết hiệu lực một phần theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Thứ bảy, sửa đổi, bổ sung Điều 18 quy định về việc thay thế các mẫu trình bày văn bản hợp nhất để bổ sung mẫu trình bày văn bản hợp nhất của địa phương và văn bản hợp nhất trong các trường hợp được nêu tại Điều 17a; đồng thời sửa đổi các mẫu trình bày văn bản hợp nhất của trung ương nhằm xử lý các tình huống phát sinh trên thực tế.

Đại biểu trao đổi tại Hội thảo.

Trao đổi tại Hội thảo, đa số đại biểu nhất trí về sự cần thiết phải ban hành cũng như định hướng sửa đổi tại dự thảo Pháp lệnh. Ngoài ra, cho ý kiến cụ thể đối với các nội dung, một số đại biểu cho rằng, cơ quan chủ trì soạn thảo cần bổ sung quy định về chế độ, chính sách đãi ngộ đối với những người làm công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Mặt khác, nếu coi công tác này là nhiệm vụ, công việc chuyên môn thường xuyên thì cần nghiên cứu cơ chế tăng biên chế cho bộ phận thực hiện tại địa phương.

Đối với quy định tại khoản 5 Điều 1 dự thảo Pháp lệnh, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 7 theo hướng quy định “Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp tổ chức thực hiện việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản do mình ban hành, văn bản do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp ban hành”. Một số đại biểu cho rằng, để bảo đảm tính hợp lý, quy định này nên giao cho cơ quan ban hành tổ chức thực hiện việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất thay vì chỉ giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân. Bên cạnh đó, có đại biểu cho rằng, khoản 6 Điều 7 dự thảo Pháp lệnh quy định chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính kinh tế - đặc biệt tổ chức thực hiện việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản do mình ban hành là chưa phù hợp với Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu thay thế “chính quyền địa phương” bằng chủ thể cụ thể có thẩm quyền.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận và đóng góp nhiều ý kiến có giá trị tham khảo cao cho cơ quan chủ trì soạn thảo. Đây sẽ là nguồn tư liệu quan trọng để các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, đề xuất với các cơ quan có thẩm quyền trong việc xây dựng, hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh.