Từ khóa: Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quan hệ phối hợp; tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm.
Nhận bài: 13/4/2026 Hoàn thành biên tập: 03/7/2026 Duyệt đăng: 09/7/2026
Strengthening coordination between the investigation agency of the Supreme People's Procuracy and procedural agencies in receiving and handling denunciations and reports of crimes and proposals for prosecution
Abstract: The coordination relationship between the Investigation Agency of the Supreme People's Procuracy (Department 1) and procedural agencies plays a crucial role, directly impacting the quality and effectiveness of receiving and handling information regarding crimes. However, in light of changes to the legal system and new governance models, maintaining and enhancing coordination effectiveness presents new requirements and challenges. Based on an analysis and assessment of legal regulations and current coordination practices between Department 1 and procedural agencies, this study proposes solutions to improve the quality and effectiveness of coordination, thereby meeting the requirements and tasks of the new era.
Keywords: Investigation Agency of the Supreme People's Procuracy; coordination relationship; receipt and handling of information regarding crimes.
Article received: 13/4/2026 Editing completed: 03/7/2026 Approved for publication: 09/7/2026
Đặt vấn đề
Giải quyết nguồn tin về tội phạm là giai đoạn quan trọng trong “sàng lọc” các vụ việc có dấu hiệu về tội phạm, bảo đảm các thông tin đầu tiên về tội phạm được tiếp cận, xử lý và bảo đảm tính nguyên vẹn. Khác với các cơ quan điều tra khác, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Cục 1) với thẩm quyền điều tra những tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng, chức vụ mà có đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong các cơ quan tư pháp, việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm có những khác biệt trong hoạt động này, đặc biệt là khâu tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư, văn bản khiếu nại, tố cáo xảy ra trong hoạt động tư pháp trên toàn quốc gửi đến. Điều này đòi hỏi mối quan hệ phối hợp giữa Cục 1 với các cơ quan có liên quan phải chặt chẽ, linh hoạt và rõ ràng để bảo đảm chất lượng giải quyết. Mối quan hệ này đang gặp nhiều thách thức về khả năng duy trì và bảo đảm chất lượng trước những thay đổi trong vận hành hệ thống chính quyền từ trung ương đến địa phương nói chung và trong ngành Kiểm sát nói riêng.
1. Khái quát chung về quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm
Theo điểm d khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2025), nguồn tin về tội phạm gồm tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của cơ quan, tổ chức, cá nhân, lời khai của người phạm tội tự thú và thông tin về tội phạm do cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện. Nói cách khác, nguồn tin về tội phạm là những hình thức phát hiện tội phạm xuất phát từ nguồn thông tin của cá nhân, tổ chức trong xã hội hoặc thông qua hoạt động của các cơ quan nhà nước, nhất là các cơ quan tư pháp. Dưới góc độ lý luận, tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm không chỉ là quy trình nghiệp vụ, mà còn là hoạt động mang tính chất “sàng lọc”, nhằm xác định các vụ việc có dấu hiệu tội phạm, làm căn cứ cho việc ra quyết định khởi tố vụ án hình sự[1]. Về bản chất, hoạt động tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm gồm hai nội dung cơ bản: (i) phát hiện tội phạm, xác định có hay không tội phạm xảy ra; (ii) khởi động thủ tục tố tụng hình sự, tạo điều kiện để các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện nhiệm vụ thay mặt Nhà nước theo đúng trình tự.
Trong bối cảnh tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh, gọn, hiệu lực, hiệu quả, đặc biệt, sau khi triển khai chủ trương tổ chức chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã) trên cả nước, mô hình cơ quan ba cấp trong hệ thống cơ quan ngành Kiểm sát, Tòa án và những điều chỉnh trước đó với hệ thống cơ quan điều tra, vai trò của các cơ quan tiến hành tố tụng nói chung và Cục 1 nói riêng trong tiếp nhận, xử lý và giải quyết nguồn tin về tội phạm thuộc thẩm quyền ngày càng trở nên quan trọng.
Tội phạm tham nhũng xảy ra trong hoạt động tư pháp là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025), do người có chức vụ, quyền hạn trong hoạt động tố tụng và thi hành án vì vụ lợi mà thực hiện một cách cố ý, xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức trong các hoạt động tư pháp[2]. Các tội phạm tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp từ lâu đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Điều này được khẳng định qua vai trò của Cục 1 là cơ quan duy nhất được giao nhiệm vụ tiến hành việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về các tội phạm này, tách biệt với nhiệm vụ của ngành Kiểm sát và hệ thống cơ quan điều tra hình sự. Đây là chủ thể đầu tiên trong hoạt động xác định - xác minh - xử lý thông tin về tội phạm tham nhũng, chức vụ. Mặc dù, Cục 1 là chủ thể có thẩm quyền trong giải quyết nguồn tin về tội phạm tham nhũng, chức vụ nhưng không phải là chủ thể tiếp cận hiện trường, vật chứng và nhân chứng đầu tiên, mà chỉ thực hiện sau khi đã có những thông tin cụ thể về tội phạm, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng và kết quả kiểm tra, xác minh khi các hoạt động ban đầu không được thực hiện kịp thời[3]. Do đó, việc duy trì các mối quan hệ phối hợp của Cục 1 là điều kiện cần thiết để bảo đảm việc xử lý loại tội phạm đặc thù này kịp thời, hiệu quả.
Quan hệ phối hợp giữa Cục 1 với các cơ quan tiến hành tố tụng như các đơn vị trực thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cơ quan điều tra, Tòa án và các cơ quan khác trong tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm là mối quan hệ không mang tính mệnh lệnh với bất kỳ bên nào, mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, đúng trình tự pháp luật[4]. Mối quan hệ này được biểu hiện trên một số phương diện sau:
(i) Cục 1 với các đơn vị thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao: phối hợp trong việc tiếp nhận, phân loại và xử lý các nguồn tin về tội phạm mà Cục 1 tiếp nhận để xử lý, chuyển nguồn tin đúng quy trình, cung cấp thông tin, văn bản, tài liệu để xác định thẩm quyền giải quyết[5].
(ii) Cục 1 với Viện kiểm sát nhân dân các cấp: phối hợp trong việc tiếp cận, xác minh ban đầu nguồn tin về tội phạm tại địa phương, bảo đảm các thông tin về tội phạm được nguyên vẹn, chính xác[6].
(iii) Cục 1 với cơ quan điều tra, Tòa án các cấp và các cơ quan tư pháp, cơ quan chuyên môn khác: phối hợp trong việc kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm; hỗ trợ trong việc thực hiện các hoạt động kiểm tra, xác minh đúng trình tự, thủ tục, nhanh chóng và kịp thời.
Như vậy, quan hệ phối hợp giữa Cục 1 và các cơ quan trên không chỉ là hoạt động hỗ trợ nghiệp vụ, mà còn góp phần trực tiếp vào việc bảo đảm tính hợp pháp, đúng thời hạn, đúng trình tự của hoạt động tố tụng hình sự ngay từ giai đoạn đầu tiên - giai đoạn có ý nghĩa tiên quyết trong giải quyết các vụ án về tham nhũng, chức vụ thuộc thẩm quyền điều tra của Cục 1.
2. Thực trạng quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm
Thực tế cho thấy, quan hệ phối hợp giữa Cục 1 và các cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm đã đạt được nhiều thành công, nhưng cũng tồn tại một số hạn chế.
Thứ nhất, về thành công, kết quả đạt được.
(i) Nhận thức và mối quan hệ phối hợp giữa Cục 1 và các cơ quan tiến hành tố tụng được tăng cường, nâng cao, góp phần nâng cao chất lượng công tác điều tra, phát hiện tội phạm tham nhũng, chức vụ để khởi tố điều tra, được dư luận đồng tình, thực hiện đúng phương châm phương châm “Điều tra nhanh - Kết luận sớm - Không oan - Không sai - Không lọt”[7]. Cục 1 đã nỗ lực phấn đấu, bảo đảm số lượng, chất lượng, thời hạn giải quyết, một số chỉ tiêu công tác đạt và vượt yêu cầu của Quốc hội, của ngành Kiểm sát.
(ii) Đã giải quyết được nhiều tin báo, phản ánh về vi phạm, tội phạm và đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Năm 2025, Cục 1 đã tiếp nhận và thu thập mới 6.868 thông tin phản ánh về vi phạm, tội phạm và đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, liên quan đến 3.245 vụ việc. Thụ lý 147 nguồn tin về tội phạm, đã giải quyết 135 nguồn tin về tội phạm[8]. Ngoài ra, Cục 1 đã phát hiện, bắt quả tang, bắt khẩn cấp, khởi tố một số vụ việc liên quan đến tội phạm tham nhũng, chức vụ trong hoạt động tư pháp, được dư luận quan tâm đồng tình, như: bắt quả tang, khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Ngô Quốc Hưng, nguyên Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện Phú Bình, Thái Nguyên về hành vi nhận hối lộ; giữ người trong trường hợp khẩn cấp, khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Phạm Việt Cường, nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại thành phố Đà Nẵng về hành vi nhận hối lộ, liên quan đến vụ án này, Cục 1 đã mở rộng điều tra, bắt quả tang, khởi tố 01 bị can, giữ người trong trường hợp khẩn cấp, khởi tố bị can đối với 14 bị can về các tội “nhận hối lộ, môi giới hối lộ, đưa hối lộ” xảy ra tại các tỉnh thành trên cả nước; giữ người trong trường hợp khẩn cấp, khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Huy Lợi, nguyên cán bộ A05 Bộ Công an về hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản[9]…
Như vậy, có thể thấy, hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cục 1 thời gian qua được thực hiện tốt, các chủ thể có liên quan đã chủ động ban hành và triển khai các quy chế phối hợp giữa Cục 1 với các cơ quan có liên quan. Điều này đã đem lại hiệu quả thực sự rõ rệt, nhiều vụ án được phát hiện, xác minh và xử lý kịp thời ngay từ giai đoạn đầu nhờ sự phối hợp nhanh chóng, trách nhiệm giữa Cục 1 và các cơ quan có liên quan. Cục 1 thụ lý 566 nguồn tin về tội phạm, đã giải quyết 554 nguồn tin về tội phạm, tỷ lệ giải quyết đạt 97,9%, tăng 3,7% so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV (96,4/94,2%)[10]. Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ và việc ứng dụng các phần mềm quản lý tố giác, tin báo đã tạo điều kiện thuận lợi để Cục 1 tiếp cận thông tin nhanh chóng, hạn chế tình trạng “chậm”, “bỏ quên” nguồn tin về tội phạm ở cấp cơ sở.
Thứ hai, về tồn tại, hạn chế. Bên cạnh những thành công, kết quả đạt được, quan hệ phối hợp giữa Cục 1 với các cơ quan có liên quan thời gian qua còn bộc lộ một số hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả công tác giải quyết nguồn tin về tội phạm của Cục 1.
(i) Thiếu cơ sở pháp lý bảo đảm cơ chế chuyển giao nguồn tin đã làm giảm hiệu quả phối hợp giữa Cục 1 với các đơn vị trong ngành Kiểm sát.
Hiện nay, Cục 1, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, khối lượng đơn thư gửi đến ngày càng nhiều, nhưng chủ yếu là khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, không thuộc thẩm quyền giải quyết của đơn vị. Mặc dù, Cục 1 là đầu mối tiếp nhận, nhưng việc phải dành quá nhiều thời gian, nhân lực để phân loại, xử lý đơn thư theo Quyết định số 222/QĐ-VKSTC[11] đã làm giảm hiệu suất của hoạt động xác minh nguồn tin chính thức. Do chưa có cơ chế phối hợp sàng lọc triệt để ngay từ cấp cơ sở, việc trao đổi, luân chuyển các đơn thư giữa Cục 1 và các cơ quan khác còn manh mún, kém hiệu quả.
Trong nội bộ ngành Kiểm sát, mối quan hệ phối hợp giữa Cục 1 với Viện kiểm sát nhân dân các cấp được điều chỉnh bởi Quyết định số 161/QĐ-VKSTC ngày 08/5/2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Quy chế tiếp nhận, thu thập, phân loại, quản lý, xử lý và giải quyết nguồn tin về tội phạm thuộc thẩm quyền của Cục 1 (sau đây gọi là Quy chế 161). Quy chế 161 quy định, khi Viện kiểm sát nhân dân các cấp tiếp nhận, phân loại và xác định nguồn tin thuộc thẩm quyền của Cục 1 thì phải có trách nhiệm phối hợp kịp thời với Cục 1. Tuy nhiên, việc chưa quy định trách nhiệm cụ thể với trường hợp không phối hợp kịp thời đã dẫn đến tình trạng chậm trễ trong luân chuyển nguồn tin về tội phạm, trực tiếp làm ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết của Cục 1.
Dưới góc độ tổ chức, Viện kiểm sát nhân dân các cấp ở địa phương là chủ thể trực tiếp thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, do đó, có điều kiện thuận lợi để phát hiện sớm các vi phạm, tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp. Tuy nhiên, thực tiễn phối hợp cung cấp thông tin cho Cục 1 đôi khi còn mang tính thụ động. Nhiều đơn vị cấp cơ sở chưa phát huy tốt vai trò “vệ tinh” trong rà soát, kiến nghị, dẫn đến tình trạng Cục 1 chưa kịp thời tiếp cận các nguồn tin có giá trị ngay từ khi vụ việc mới phát sinh[12]. Bên cạnh đó, khi Cục 1 tiến hành kiểm tra, xác minh tại địa phương, việc đánh giá quan điểm của các cơ quan tư pháp sở tại và xử lý các mối quan hệ phát sinh đòi hỏi sự hỗ trợ, định hướng của Viện kiểm sát nhân dân địa phương. Tuy nhiên, ở một số nơi, hoạt động phối hợp trong giai đoạn này còn thiếu chặt chẽ, chưa bảo đảm sự thống nhất, chủ yếu do chưa có cơ chế pháp lý đầy đủ để ràng buộc trách nhiệm và phương thức phối hợp giữa các chủ thể.
(ii) Thiếu cơ chế duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Do Cục 1 chỉ có thẩm quyền điều tra đối với một số nhóm tội phạm nhất định, nên đặt ra yêu cầu cao đối với đội ngũ Điều tra viên, Cán bộ điều tra về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ điều tra và kiến thức pháp luật tố tụng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, năng lực xử lý, giải quyết các vụ án hình sự của Cục 1 hiện nay chưa đồng đều, nhiều cán bộ chưa được trang bị đầy đủ kiến thức pháp lý và kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu do ít có cơ hội trực tiếp tham gia giải quyết các vụ án thực tế. Thực trạng này gây khó khăn cho việc thiết lập, duy trì và tăng cường quan hệ phối hợp giữa Cục 1 với các cơ quan tiến hành tố tụng, do đội ngũ cán bộ trẻ ít có cơ hội cọ xát, xây dựng mối quan hệ công tác với các cơ quan này[13].
(iii) Bất cập trong công tác phối hợp giám định, định giá và chia sẻ dữ liệu giữa Cục 1 với các cơ quan có liên quan. Đặc thù của nhóm tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp là thường sử dụng các thủ đoạn che giấu tinh vi, đòi hỏi việc thu thập và đánh giá chứng cứ khoa học có độ chính xác cao. Nhiều vụ việc phải trưng cầu giám định đối với âm thanh, hình ảnh, tài liệu, trong khi Phòng Giám định kỹ thuật hình sự Viện kiểm sát nhân dân tối cao còn thiếu Giám định viên và chưa có chức năng giám định tài liệu, âm thanh. Do đó, Cục 1 phải phụ thuộc vào các tổ chức giám định và Hội đồng định giá tài sản ngoài ngành. Việc các cơ quan này chậm ban hành kết luận buộc Cục 1 phải gia hạn hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết nhiều nguồn tin về tội phạm, vụ án hình sự. Bên cạnh đó, việc phối hợp trên nền tảng số còn gặp nhiều khó khăn. Hệ thống phần mềm Quản lý án hình sự của ngành Kiểm sát chưa được kết nối đồng bộ với hệ thống cơ sở dữ liệu của ngành Công an. Việc thiếu nền tảng chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực làm chậm quá trình trao đổi thông tin về tội phạm, đồng thời, gây khó khăn trong việc theo dõi, kiểm soát toàn bộ quá trình tiếp nhận, chuyển giao và giải quyết nguồn tin về tội phạm giữa các cơ quan có thẩm quyền và Cục 1.
(iv) Về bộ máy tổ chức: hiện, Cục 1 có 09 phòng, trong đó có 05 phòng tại trụ sở thành phố Hà Nội, 02 phòng tại Thành phố Hồ Chí Minh, 01 phòng tại thành phố Đà Nẵng, 01 phòng tại tỉnh Đắk Lắk. Về cơ cấu chức danh, gồm: 02 Kiểm sát viên cao cấp, 02 Kiểm sát viên trung cấp, 01 Kiểm sát viên sơ cấp, 03 Kiểm sát viên chính, 01 Kiểm sát viên, 28 Điều tra viên cao cấp, 68 Điều tra viên trung cấp, 48 Điều tra viên sơ cấp, 05 Cán bộ điều tra, 01 Chuyên viên cao cấp, 04 Chuyên viên chính, 09 Chuyên viên, 01 Kế toán viên chính, 03 Kế toán viên, 01 Cán sự[14]. Số lượng biên chế này còn thiếu so với chỉ tiêu, đề án vị trí việc làm của Cục 1 được giao. Theo đó, số lượng Điều tra viên, Cán bộ điều tra trẻ tuổi, ít kinh nghiệm chiếm số lượng lớn; có nhiều sự thay đổi về biên chế, luân chuyển công tác trong thời gian qua, đặc biệt, cán bộ ngoài ngành chuyển về Cục 1, là những cán bộ ít tiếp xúc, chưa nhiều kinh nghiệm về giải quyết vụ án hình sự theo thẩm quyền của Cục 1[15].
3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan tiến hành tố tụng trong tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm đáp ứng điều kiện thực tiễn hiện nay
Để nâng cao hiệu quả quan hệ phối hợp giữa Cục 1 và các cơ quan tiến hành tố tụng, cần triển khai đồng bộ một số giải pháp mang tính hệ thống và lâu dài.
Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn trong ngành Kiểm sát.
Thực tế hiện nay còn thiếu các quy định cụ thể, rõ ràng về cơ chế phối hợp trong thực tiễn triển khai hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước mới. Mối quan hệ giữa các chủ thể này chủ yếu dựa vào sự vận dụng linh hoạt, mang tính hành chính và thiếu sự ràng buộc pháp lý. Điều này dẫn đến tình trạng phối hợp hình thức, không đồng bộ, thậm chí bỏ lọt trách nhiệm hoặc chồng chéo ngay trong giai đoạn tiếp nhận, phân loại nguồn tin về tội phạm. Chẳng hạn, trong mối quan hệ giữa Cục 1 với Viện kiểm sát nhân dân các cấp, đối với các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do Viện kiểm sát nhân dân các cấp tiếp nhận, sau khi phân loại và xác định thuộc thẩm quyền giải quyết của Cục 1, các đơn vị cấp huyện (cũ) phối hợp thông qua hình thức “chuyển ngay/báo cáo ngay”[16]. Việc không đặt ra thời hạn, tức không đặt ra trách nhiệm thời gian cho đơn vị đang giải quyết nguồn tin đó ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian giải quyết nguồn tin về tội phạm cũng như chất lượng giải quyết của Cục 1. Ngoài ra, Quy chế 161 không còn phù hợp với hệ thống Viện kiểm sát nhân dân các cấp hiện nay.
Trong công tác phân loại, xử lý đơn khiếu nại, tố cáo, cần sớm xây dựng và ban hành quy chế thay thế Quy chế 161, đồng thời, hoàn thiện các quy chế phối hợp giữa Cục 1 với các đơn vị trong ngành Kiểm sát. Trong đó, cần quy định cụ thể trách nhiệm phối hợp của Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân các cấp. Các thủ trưởng phải chịu trách nhiệm trước Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đối với công tác quản lý tình hình vi phạm, tội phạm trong hoạt động tư pháp xảy ra trên địa bàn thuộc thẩm quyền quản lý của mình và kết quả phối hợp trong tiếp nhận, quản lý và giải quyết nguồn tin về tội phạm thuộc thẩm quyền của Cục 1. Mối quan hệ giữa Cục 1 với các đơn vị là mối quan hệ phối hợp và cung cấp thông tin, hỗ trợ hoạt động kiểm tra, xác minh cho Cục 1. Ngược lại, Cục 1 tiến hành giải quyết các nguồn tin về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tham nhũng, chức vụ xảy ra do Viện kiểm sát nhân dân các cấp đã cung cấp thông tin kịp thời để xử lý đúng quy định của pháp luật.
Đặc biệt, cần tiếp tục tăng cường phối hợp giữa Cục 1 với Vụ Công tố và kiểm sát điều tra án tư pháp (Vụ 6) ngay từ khi tiếp nhận nguồn tin về tội phạm và trong suốt quá trình điều tra vụ án hình sự, góp phần nâng cao hiệu quả, tiến độ giải quyết các vụ án, vụ việc, bảo đảm đúng quy định của pháp luật[17].
Thứ hai, xây dựng và ban hành các quy chế phối hợp liên ngành, liên cấp nhằm tăng cường phối hợp với các cơ quan ngoài ngành Kiểm sát.
Tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị ngoài ngành Kiểm sát trong trao đổi thông tin về tội phạm, tạo điều kiện để Cục 1 áp dụng kịp thời các biện pháp nghiệp vụ nhằm kiểm tra, xác minh nhanh chóng, chính xác các nguồn tin về tội phạm. Theo đó, cần tiếp tục duy trì và đẩy mạnh quan hệ phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng như Tòa án, cơ quan thi hành án, cũng như các cơ quan chuyên môn trong hỗ trợ giải quyết nguồn tin về tội phạm. Một trong những vướng mắc trong thời gian qua là hoạt động định giá tài sản còn bị gián đoạn. Vì vậy, Cục 1 nói riêng và Viện kiểm sát nhân dân tối cao nói chung cần tăng cường quan hệ phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền trong hoạt động định giá tài sản, đồng thời, đôn đốc Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đẩy nhanh tiến độ định giá. Cần sớm ký kết quy chế phối hợp giữa Cục 1 với Bộ Tài chính về công tác định giá tài sản trong tố tụng hình sự. Trong đó, cần quy định cụ thể việc chuyển giao hồ sơ, tài liệu, đồ vật, vật chứng phục vụ hoạt động định giá; thời gian, thời hạn chuyển giao; cơ chế đôn đốc và trách nhiệm của các bên, bảo đảm hoạt động định giá được thực hiện kịp thời. Đồng thời, cần quy định cụ thể mối quan hệ phối hợp giữa Cục 1 với Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự ở từng cấp theo đúng thẩm quyền, bảo đảm sự thống nhất, linh hoạt và chính xác. Qua đó, kịp thời nhận được sự hỗ trợ, tăng cường đội ngũ giám định viên và mở rộng lĩnh vực giám định của Phòng Giám định kỹ thuật hình sự Viện kiểm sát nhân dân tối cao, phục vụ hiệu quả công tác điều tra tội phạm của Cục 1 nói riêng và của ngành Kiểm sát nói chung.
Thứ ba, nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ Cục 1.
Cục 1 cần chú trọng hơn nữa công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; xây dựng và nâng cao trình độ, kỹ năng nghiệp vụ điều tra cho đội ngũ Điều tra viên, Cán bộ điều tra. Đặc thù công tác của Điều tra viên, Cán bộ điều tra tại Cục 1 đòi hỏi các chương trình đào tạo, bồi dưỡng phải kết hợp giữa nghiệp vụ của ngành Kiểm sát và nghiệp vụ chuyên môn của cơ quan Công an. Do đó, Cục 1 cần tăng cường phối hợp với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng như Trường Đại học Kiểm sát, Học viện Cảnh sát nhân dân trong xây dựng các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ cho Điều tra viên, Cán bộ điều tra. Chương trình bồi dưỡng cần tập trung vào các nhóm tội phạm về tham nhũng, chức vụ. Đồng thời, cần đưa các vụ án thực tế đã được giải quyết vào chương trình đào tạo để học viên bám sát thực tiễn; tổ chức mô phỏng các hoạt động nghiệp vụ kiểm sát, nghiệp vụ điều tra, tạo điều kiện cho học viên được tiếp cận trực tiếp với hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ, khắc phục những hạn chế về cơ hội tích lũy kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ Điều tra viên, Cán bộ điều tra trẻ tại Cục 1. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ Điều tra viên, Cán bộ điều tra, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ ổn định và bền vững.
Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý, theo dõi và phối hợp xử lý tin báo, tố giác về tội phạm. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai sâu rộng, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác tiếp nhận, xử lý nguồn tin về tội phạm là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, bảo đảm tính kịp thời, minh bạch và kiểm soát toàn bộ quy trình xử lý nguồn tin về tội phạm ngay từ giai đoạn tiếp nhận[18]. Do đó, cần ưu tiên đầu tư nâng cấp phần mềm quản lý nguồn tin về tội phạm có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực trên mạng nội bộ giữa Cục 1 với các đơn vị trong ngành Kiểm sát, đồng thời, từng bước mở rộng kết nối với các cơ quan tiến hành tố tụng có liên quan. Bên cạnh việc nâng cấp phần mềm, cần tăng cường phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ nhằm bảo đảm triển khai, vận hành hệ thống đạt hiệu quả. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng công tác quản lý, mà còn góp phần hiện đại hóa công tác tư pháp, tạo nền tảng cho việc xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác phối hợp trong tố tụng hình sự.
Kết luận
Trước tình hình mới, mặc dù hoạt động của Cục 1 được duy trì và bảo đảm, song chất lượng công tác nói chung và công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố nói riêng chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra. Dự báo trong thời gian tới, tình hình tội phạm tham nhũng, chức vụ sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp; nếu chất lượng giải quyết nguồn tin về tội phạm không được bảo đảm thì có thể dẫn đến những hạn chế, thiếu sót trong việc phát hiện, xử lý loại tội phạm này. Vì vậy, cần tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của Cục 1, trong đó, chú trọng nâng cao hiệu quả quan hệ phối hợp giữa Cục 1 với các cơ quan có liên quan trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
ThS. Nguyễn Thị Lan Anh
Phó Trưởng Khoa Tội phạm học và Điều tra tội phạm, Trường Đại học Kiểm sát
Ảnh: Internet
[1]. TS. Nguyễn Văn Hải (2025), Quan hệ phối hợp giữa các cơ quan tư pháp và Công an cấp xã trong hoạt động tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, Tạp chí Tòa án, số 17 (kỳ 1 tháng 9/2025).
[2]. Nguyễn Thị Lan Anh (2024), Tội phạm tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp ở Việt Nam hiện nay - Thực trạng và giải pháp phòng ngừa, Tạp chí Giáo dục và xã hội, số tháng 7.
[3]. Dương Văn Quý (2022), Một số kinh nghiệm trong công tác phát hiệu, điều tra tội phạm tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp, Tạp chí Kiểm sát, số 12/2022.
[4]. TS. Trần Hải Quân (2025), Đổi mới tổ chức và hoạt động Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, Tạp chí Kiểm sát, số 14/2025.
[5]. Quy định phối hợp số 08 ngày 12/12/2018 giữa Cục 1 và Báo Bảo vệ pháp luật; Quy định phối hợp số 06 ngày 12/12/2018 giữa Cục 1 và Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao…
[6]. Quy định phối hợp số 01 ngày 12/12/2018 giữa Cục 1 với Vụ 6 Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Quy định phối hợp số 09 ngày 12/12/2018 giữa Cục 1 với các Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại thành phố Hà Nội, thành phố Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh…
[7]. ThS. Trần Thị Mùi (2025), Cần tiếp tục tăng cường cho Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Thiết chế kiểm sát quyền lực trong hoạt động tư pháp, Tạp chí Việt Nam hội nhập, số 06/2025.
[8]. Báo cáo công tác năm 2025 của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
[9]. Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2025), Báo cáo tình hình và kết quả công tác của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao phục vụ báo cáo của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và tổng kết nhiệm kỳ 2021 - 2026.
[10]. Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2025), tlđd.
[11]. Quyết định số 222/QĐ-VKSTC ngày 22/6/2023 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp.
[12]. Đào Thịnh Cường (2022), Công tác phối hợp của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội với Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc kiểm tra thông tin tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, Tạp chí Kiểm sát, số 13/2022.
[13]. Lê Hồng Thanh (2022), Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, Tạp chí Kiểm sát, số 08/2022.
[14]. Số liệu cập nhật vào ngày 19/3/2026.
[15]. Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2025), tlđd.
[16]. Điều 14, Điều 15 Quy chế 161.
[17]. ThS. Trần Thị Mùi (2025), tlđd.
[18]. Nguyễn Xuân Hưởng (2025), Một số định hướng đổi mới tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn phát triển mới, Tạp chí Kiểm sát, số 10/2025.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo cáo công tác năm 2025 của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
2. Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2025), Báo cáo tình hình và kết quả công tác của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao phục vụ báo cáo của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và tổng kết nhiệm kỳ 2021 - 2026.
3. Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2025), Kế hoạch số 56/KH-VKSNDTC-C1 ngày 27/10/2025 về triển khai công tác năm 2026.
4. Đào Thịnh Cường (2022), Công tác phối hợp của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội với Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc kiểm tra thông tin tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, Tạp chí Kiểm sát, số 13/2022.
5. Dương Văn Quý (2022), Một số kinh nghiệm trong công tác phát hiệu, điều tra tội phạm tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp, Tạp chí Kiểm sát, số 12/2022.
6. Lê Hồng Thanh (2022), Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, Tạp chí Kiểm sát, số 08/2022.
7. Nguyễn Ngọc Tuyên (2022), Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân địa phương với Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong phát hiện, điều tra vụ án hình sự, Tạp chí kiểm sát, số 08/2022.
8. Nguyễn Thị Lan Anh (2024), Tội phạm tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp ở Việt Nam hiện nay - Thực trạng và giải pháp phòng ngừa, Tạp chí Giáo dục và xã hội, số tháng 7.
9. Nguyễn Tiến Sơn (2022), Cải cách tư pháp trong Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, Tạp chí kiểm sát, số 08/2022.
10. Nguyễn Xuân Hưởng (2025), Một số định hướng đổi mới tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn phát triển mới, Tạp chí Kiểm sát, số 10/2025.
11. ThS. Trần Thị Mùi (2025), Cần tiếp tục tăng cường cho Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Thiết chế kiểm sát quyền lực trong hoạt động tư pháp, Tạp chí Việt Nam hội nhập, số 06/2025.
12. TS. Nguyễn Văn Hải (2025), Quan hệ phối hợp giữa các cơ quan tư pháp và Công an cấp xã trong hoạt động tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, Tạp chí Tòa án, số 17 (kỳ 1 tháng 9/2025).
13. TS. Trần Hải Quân (2025), Đổi mới tổ chức và hoạt động Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, Tạp chí Kiểm sát, số 14/2025.
(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Kỳ 1 (456) - tháng 7/2026)