Kết quả tổng rà soát trên các lĩnh vực kiểm tra, tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật

Ngày 12/8/2026, đồng chí Hoàng Xuân Hoan, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật chủ trì Hội thảo Góp ý kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật. Tham dự Hội thảo có đại diện một số bộ, ngành, Sở Tư pháp, các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, các chuyên gia, nhà khoa học.

Đồng chí Hoàng Xuân Hoan, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật chủ trì Hội thảo Góp ý kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật

Tổng rà soát là một cuộc tổng kiểm kê thể chế lớn nhất lịch sử

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Hoàng Xuân Hoan, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật cho biết, theo quy định của pháp luật, cơ chế tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã được quy định từ rất lâu. Thời gian qua, hệ thống pháp luật của nước ta cơ bản đầy đủ với số lượng văn bản pháp luật của cả nước khoảng 64.000 văn bản điều chỉnh toàn diện các quan hệ xã hội. Tuy nhiên, trước yêu cầu, bối cảnh mới, hệ thống pháp luật không ngừng sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy và sáp nhập địa giới hành chính, những biến đổi to lớn của thế giới như liên quan đến chính sách thuế… Chính vì vậy, Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật đặt ra yêu cầu tiến hành tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Dù cơ chế đã được quy định nhưng đây là lần đầu tiên chúng ta triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Theo đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đây là một cuộc tổng kiểm kê thể chế lớn nhất lịch sử, một bước chuẩn bị chiến lược để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đối với góc độ Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Cục thực hiện tổng rà soát những văn bản quy phạm pháp luật thuộc trách nhiệm rà soát của Cục trên các lĩnh vực như kiểm tra, xử lý, rà soát, hệ thống hóa, hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật, tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Cùng những nhiệm vụ này, không chỉ Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật mà còn liên quan đến pháp chế các bộ, ngành, tư pháp địa phương.

Một trong những yêu cầu trong Kế hoạch do Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật yêu cầu kết quả tổng rà soát phải tổ chức lấy ý kiến, tham vấn các chuyên gia, các đối tượng chịu sự ảnh hưởng, tác động. Chính vì vậy, Hội thảo mong muốn nhận được sự góp ý, trao đổi để hoàn thiện kết quả tổng rà soát, từ đó làm kết quả đầu vào để tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật quy định về các lĩnh vực hoạt động của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật. Dự kiến Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi theo hướng thay đổi tên gọi và phạm vi điều chỉnh, trong đó có một chính sách lớn là thực hiện bắt đầu từ hoạch định chính sách, xây dựng, soạn thảo, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, theo dõi, đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật sau đó quay lại để nghiên cứu sửa đổi, bổ sung theo một chu trình, vòng tròn khép kín để hoàn thiện.

32 văn bản thuộc trách nhiệm tổng rà soát của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật

Tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Văn Đức, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật trình bày dự thảo Báo cáo kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Cục.

Theo đó, về đối tượng, phạm vi văn bản thuộc trách nhiệm tổng rà soát, tính đến ngày 30/6/2026, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật đã tổng hợp 32 văn bản quy phạm pháp luật (gồm 01 nghị quyết của Quốc hội, 02 pháp lệnh, 13 nghị định, 10 quyết định của Thủ tướng, 05 thông tư của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, 01 quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp) còn hiệu lực thuộc trách nhiệm tổng rà soát của Cục. Trong đó, không có văn bản được ban hành theo chế độ mật; 20 văn bản (gồm 08 nghị định, 08 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 04 thông tư) được ban hành chỉ có nội dung bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật khác.

Đối với kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, về kết quả tổng hợp: Văn bản quy phạm pháp luật được ban hành không theo chế độ mật có 03 nghị định đề xuất thay thế và 01 thông tư đề xuất ban hành mới; không có văn bản được ban hành theo chế độ mật. Về kết quả cụ thể, Cục đã rà soát theo các tiêu chí: (i) Rà soát, đánh giá sự phù hợp của văn bản quy phạm pháp luật với chủ trương, đường lối của Đảng (Tiêu chí 1); (ii) Rà soát, đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật (Tiêu chí 2); (iii) Rà soát, phát hiện quy định pháp luật không rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không phù hợp thực tiễn, không khả thi, gây khó khăn, vướng mắc, tạo “điểm nghẽn” trong áp dụng, thực hiện pháp luật, cản trở quá trình phát triển (Tiêu chí 5); (iv) Rà soát, phát hiện các nội dung, lĩnh vực, vấn đề chưa có quy định pháp luật điều chỉnh (Tiêu chí 6).

Toàn cảnh Hội thảo

Bên cạnh đó, đồng chí Nguyễn Văn Đức nêu rõ phần đánh giá, kiến nghị, đề xuất trong dự thảo Báo cáo. Cụ thể:

- Việc triển khai nhiệm vụ “Thực hiện rà soát, xây dựng Báo cáo tình hình triển khai, kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại các đơn vị thuộc Bộ” của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật được thực hiện kịp thời, bài bản, tuân thủ đúng theo hướng dẫn tại các tài liệu hướng dẫn. Quá trình thực hiện, Cục đã gửi xin ý kiến góp ý của các bộ, ngành, địa phương để bảo đảm tính chính xác, toàn diện, đầy đủ theo quy định.

- Đối với các văn bản thuộc chức năng quản lý nhà nước của Cục, về cơ bản đã bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất. Tuy nhiên, để thể chế hóa kịp thời, nghiêm túc chủ trương mới của Đảng trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Cục đề xuất ban hành mới và thay thế văn bản hiện hành, đồng thời bổ sung quy định điều chỉnh những vấn đề chưa có quy định pháp luật điều chỉnh.

- Bên cạnh việc tổng hợp kết quả chung, Cục đề nghị Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tổng hợp kết quả rà soát nội dung về kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, xử lý và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật vào kết quả rà soát chung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (là văn bản thuộc trách nhiệm rà soát của Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo hướng dẫn chung của Ban Chỉ đạo tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật).

Tiếp tục hoàn thiện dự thảo Báo cáo tổng rà soát

Tại Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận, góp ý trực tiếp đối với các nội dung, kỹ thuật của dự thảo Báo cáo; về các vấn đề liên quan đến hợp nhất, pháp điển, hệ thống hóa, giải thích pháp luật…

Đối với dự thảo Báo cáo, các đại biểu cơ bản nhất trí với bố cục, nội dung của dự thảo. Tuy nhiên, để hoàn thiện dự thảo, các đại biểu cũng có một số góp ý, đề xuất.

Trong đó, theo một số đại biểu, phần đánh giá, kiến nghị, đề xuất còn chung chung nên cần được bổ sung, làm rõ hơn. Theo đó, cần tách thành các mục riêng biệt, độc lập, trong đó thống kê thêm số liệu cụ thể, nêu rõ những khó khăn, vướng mắc; có những kiến nghị, đề xuất như thế nào với Trung ương, các bộ, ngành, địa phương.

Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng kết quả rà soát trong dự thảo Báo cáo liên quan đến tổ chức thi hành pháp luật còn sơ sài, chưa tương xứng với Đề án đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành đang được xây dựng, hoàn thiện.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là liên quan đến việc ban hành một văn bản quy phạm pháp luật chỉ để bãi bỏ một văn bản quy phạm pháp luật khác. Thực tế rà soát văn bản cho thấy, tỷ lệ văn bản loại này là khá nhiều. Do đó, có những câu hỏi đặt ra là tính cần thiết của việc ban hành các văn bản này và việc đưa vào danh mục tổng rà soát. Có quan điểm cho rằng, việc ban hành một văn bản quy phạm pháp luật chỉ để bãi bỏ, công bố một văn bản quy phạm pháp luật khác hết hiệu lực nên cân nhắc, bởi nó không thực sự cần thiết, không xứng tầm của một văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời còn tạo sự “cồng kềnh” trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Theo quan điểm khác, hiện văn bản quy phạm ban hành chỉ để bãi bỏ văn bản quy phạm khác vẫn cần được duy trì vì để làm cơ sở nhận định một văn bản quy phạm đã bị bãi bỏ. Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, cần phải có phương án xử lý để hài hòa, giải quyết phù hợp trong những trường hợp này. Trong đó, có ý kiến cho rằng, cần thiết đưa văn bản loại này vào danh mục rà soát nhưng không cần rà soát nội dung.

Kết luận Hội thảo, đồng chí Hoàng Xuân Hoan cảm ơn sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia, toàn thể đại biểu tại Hội thảo. Phó Cục trưởng ghi nhận, đánh giá cao nhiều ý kiến mang tính lý luận và thực tiễn, giúp Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật hoàn thiện sự thảo Báo cáo, thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật. Xa hơn nữa, nhiều ý kiến sẽ giúp Cục cũng như các bộ, ngành, địa phương trong việc định hướng nghiên cứu để từ đó quy phạm hóa các vấn đề còn mang tính gợi mở.