Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật - Cuộc kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia

Thực hiện Kế hoạch hoạt động năm 2026 của Dự án “Tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam” Giai đoạn II (EU JULE II) do Liên minh châu Âu tài trợ, Bộ Tư pháp phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức Hội thảo tham vấn về kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Tham dự Hội thảo có đại diện các Bộ, cơ quan ngang Bộ, một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc, các Hội/Hiệp hội trên địa bàn thành phố Hà Nội, cơ sở nghiên cứu, đào tạo, các doanh nghiệp/văn phòng luật, văn phòng thừa phát lại… Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, ông Gonzalo De La Rosa, Phó trưởng Ban Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, bà Francesca Nardini, Phó Trưởng đại diện thường trú UNDP Việt Nam và ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp đồng chủ trì Hội thảo.

Chủ trì Hội thảo

Tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật - nhiệm vụ chính trị đặc biệt

Khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc khẳng định: “Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng được Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đồng chí Thường trực Ban Bí thư rất quan tâm chỉ đạo, có ý nghĩa góp phần trực tiếp hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật theo Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Mục tiêu của đợt tổng rà soát hệ thống VBQPPL lần này không chỉ là việc kiểm đếm văn bản mà phải là “cuộc kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia”, phục vụ trực tiếp việc hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, tạo không gian phát triển mới”.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc Hội thảo

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc tin tưởng, những ý kiến đóng góp, thảo luận tại Hội thảo sẽ có giá trị tham khảo rất lớn, cung cấp thêm các thông tin pháp lý và thực tiễn để các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện kết quả tổng rà soát chính thức; từ đó, đề xuất các giải pháp khả thi nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Đồng quan điểm với Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc, ông Gonzalo De La Rosa, Phó Trưởng Ban Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cho rằng, việc xây dựng một hệ thống VBQPPL đồng bộ, thống nhất sẽ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp; củng cố niềm tin, khơi thông nguồn lực, tạo tiền đề để Việt Nam phát triển.

Ông Gonzalo De La Rosa, Phó Trưởng Ban Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam

Bà Francesca Nardini, Phó Trưởng đại diện thường trú UNDP Việt Nam khẳng định cam kết của UNDP trong việc tiếp tục hợp tác với Việt Nam trong cải cách tư pháp, cải cách hành chính, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, qua đó hỗ trợ Việt Nam xây dựng một hệ thống pháp luật chất lượng, đồng bộ, thống nhất đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Bà Francesca Nardini, Phó Trưởng đại diện thường trú UNDP Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Nhận diện bất cập, xác định trọng tâm hoàn thiện hệ thống pháp luật

Trình bày Báo cáo kết quả tổng rà soát VBQPPL của Bộ Tư pháp tại Hội thảo, bà Đỗ Thị Thanh Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng VBQPPL cho biết, qua kết quả tổng rà soát sơ bộ, hệ thống VBQPPL thuộc phạm vi quản lý của các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp về cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên ngành.

Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật theo các chủ trương, định hướng của Đảng, đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng với yêu cầu tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, hệ thống pháp luật đang có sự thay đổi nhanh chóng cả về tư duy xây dựng pháp luật, nội dung điều chỉnh và phương thức tổ chức thực hiện. Thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Bà Đỗ Thị Thanh Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng VBQPPL

Tính đến ngày 30/6/2026, trong 217 VBQPPL do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng hoặc ban hành theo thẩm quyền còn hiệu lực và chưa có hiệu lực thuộc trách nhiệm tổng rà soát của Bộ Tư pháp[1], có: 83 VBQPPL được đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, tạm ngưng hiệu lực, bãi bỏ một phần; 09 VBQPPL được đề xuất bãi bỏ toàn bộ; 02 VBQPPL được đề xuất ban hành VBQPPL có hiệu lực pháp lý cao hơn.

Từ kết quả rà soát đến yêu cầu tái cấu trúc hệ thống pháp luật

Phát biểu tại Hội thảo, ông Đồng Ngọc Ba, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khóa XVI khẳng định: Kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp đã phản ánh tương đối toàn diện thực trạng hệ thống pháp luật, nhận diện được nhiều quy định còn bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo và đề xuất phương án, lộ trình xử lý cụ thể. Tuy nhiên, kết quả tổng rà soát sơ bộ vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện, nhất là về căn cứ, tiêu chí, nội dung và hình thức xử lý, đồng thời tăng cường rà soát liên ngành, liên văn bản và theo nhóm vấn đề.

Đại biểu đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Tư pháp, gồm: (i) tiếp tục hoàn thiện kết quả tổng rà soát, bảo đảm đầy đủ, chính xác và thống nhất; (ii) bảo đảm kết quả tổng rà soát bám sát, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng; (iii) hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp theo đúng Kết luận số 09-KL/TW; (iv) tiếp tục nghiên cứu và có đề xuất xử lý cụ thể đối với các VBQPPL, có trọng tâm, trọng điểm, có tính khái quát và khả năng dẫn dắt quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật; (v) tăng cường rà soát liên ngành, liên văn bản và rà soát theo nhóm vấn đề, qua đó xác định rõ những vấn đề cần tập trung xử lý; (vi) gắn kết chặt chẽ kết quả tổng rà soát với Chương trình lập pháp và Định hướng lập pháp của Quốc hội khóa XVI, kế hoạch xây dựng các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành của Chính phủ; (vii) tăng cường lấy ý kiến của các đối tượng chịu sự tác động, đặc biệt đối với những vấn đề phức tạp, có tính chất liên ngành hoặc có tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp và cơ quan thực thi.

Ông Đồng Ngọc Ba, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khóa XVI

Chia sẻ các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện Báo cáo tổng rà soát hệ thống VBQPPL chính thức của Bộ Tư pháp, bà Dương Thị Tươi, Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, Báo cáo cần tăng cường phân tích, đánh giá làm rõ ý nghĩa của các số liệu, thay vì chỉ dừng ở việc thống kê số lượng văn bản, số lượng nội dung thuộc từng tiêu chí, từ đó, khái quát được bức tranh toàn cảnh của hệ thống VBQPPL thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế để kết quả rà soát được sử dụng, tham chiếu trực tiếp trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật. Kết quả tổng rà soát chính thức của Bộ Tư pháp phải thực sự trở thành cơ sở để tái cấu trúc, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng thống nhất hơn, minh bạch hơn, tinh gọn hơn, khả thi hơn và phục vụ phát triển tốt hơn.

Tại Hội thảo, các đại biểu tham dự đã cùng trao đổi, thảo luận đi sâu phân tích, đánh giá kết quả tổng rà soát đối với các VBQPPL thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Trên cơ sở kết quả rà soát, các đại biểu thống nhất để tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Bộ, ngành Tư pháp cần tập trung, nghiên cứu, hoàn thiện thể chế pháp luật đối với một số nhóm vấn đề trọng tâm: (i) tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, minh bạch, ổn định và dễ tiếp cận; (ii) tiếp tục hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền; (iii) hoàn thiện thể chế phục vụ chuyển đổi số quốc gia và xây dựng nền hành chính hiện đại; (iv) tiếp tục hoàn thiện thể chế về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; (v) tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội; (vi) hoàn thiện thể chế về tư pháp quốc tế và hội nhập quốc tế.

Bà Dương Thị Tươi, Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Khẩn trương hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm đầy đủ, chính xác, thống nhất

Phát biểu bế mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan tập trung thực hiện một số nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, đề nghị Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) khẩn trương tổng hợp đầy đủ các ý kiến góp ý, tham luận tại Hội thảo để xây dựng Báo cáo tổng thuật kết quả Hội thảo thật sự chất lượng, làm tài liệu tham khảo quan trọng phục vụ cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Thứ hai, trên cơ sở nhận diện chính xác các hạn chế, bất cập, đề nghị các đơn vị chuyên môn của Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành có liên quan để xác định phương án xử lý rõ ràng, chính xác, kịp thời, bảo đảm không để xảy ra khoảng trống pháp lý làm ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp.

Thứ ba, đối với những vấn đề phức tạp, có tính liên ngành, vấn đề mới, đề nghị các cơ quan tiếp tục coi trọng việc lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức có liên quan, đối tượng chịu tác động trực tiếp, chuyên gia, nhà khoa học để có cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn vững chắc cho các đề xuất xử lý VBQPPL.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu bế mạc Hội thảo

Khẳng định ý nghĩa của Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc trân trọng cảm ơn Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã hỗ trợ nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp tổ chức thành công Hội thảo trong khuôn khổ Dự án “Tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam” Giai đoạn II (EU JULE II).

Thứ trưởng tin tưởng, với sự vào cuộc quyết liệt, trách nhiệm của các cơ quan Trung ương và địa phương; sự đồng hành, đóng góp tâm huyết của các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác quốc tế; cùng tinh thần khách quan, cầu thị và thực chất, nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL sẽ đạt được kết quả toàn diện, chính xác và có giá trị thực tiễn cao, góp phần tiếp tục hoàn thiện, tái cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, minh bạch, khả thi, tạo lập hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Một số hình ảnh tại Hội thảo:

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Đại biểu trao đổi tại Hội thảo

Đại biểu trao đổi tại Hội thảo

[1] 22 Bộ luật, Luật của Quốc hội; 05 Nghị quyết của Quốc hội; 02 Pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 59 Nghị định của Chính phủ; 05 Nghị quyết của Chính phủ; 01 Nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; 19 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 85 Thông tư của Bộ trưởng; 01 Quyết định của Bộ trưởng; 16 Thông tư liên tịch; 02 Hình thức văn bản khác, trong đó có 20 VBQPPL gồm: 08 Nghị định của Chính phủ; 07 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 05 Thông tư của Bộ trưởng được ban hành chỉ có nội dung bãi bỏ VBQPPL khác.