Ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hòe, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật trình bày tham luận “Sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Bộ Tư pháp đối với việc triển khai thực hiện Đề án Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”

Chuyển đổi số trong hạ tầng rà soát: Phát triển phần mềm hỗ trợ chuyên dụng

Việc triển khai chuyển đổi số trong công tác rà soát hệ thống pháp luật được cụ thể hóa thông qua việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật chuyên dụng. Trọng tâm của hoạt động này là sự phối hợp giữa Bộ Tư pháp và Tập đoàn FPT nhằm xây dựng và vận hành Phần mềm hỗ trợ kiểm tra, rà soát VBQPPL. Về mặt công năng, phần mềm được thiết kế để hỗ trợ tổng hợp dữ liệu và xây dựng báo cáo kết quả rà soát tự động dựa trên các trường thông tin đầu vào được đồng bộ hóa. Nhằm đảm bảo tính thống nhất trong quy trình báo cáo trên phạm vi toàn quốc, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã thực hiện cấp tài khoản và hướng dẫn nghiệp vụ sử dụng phần mềm cho các bộ, ngành và địa phương.

Trong giai đoạn tiếp theo, Cục Công nghệ thông tin (Bộ Tư pháp) chủ trì, phối hợp với đơn vị đối tác tiếp tục xử lý các vướng mắc kỹ thuật phát sinh, bảo đảm phần mềm vận hành ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn về tiến độ và tính chính xác tuyệt đối trong việc tổng hợp kết quả tổng rà soát cuối cùng trước khi trình Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Việc số hóa quy trình này không chỉ giúp tối ưu hóa công tác quản lý dữ liệu mà còn là cơ sở kỹ thuật để nhận diện một cách hệ thống các quy định mâu thuẫn, chồng chéo trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong nhận diện xung đột pháp lý

Ngày 20/5/2026, Bộ Tư pháp đã tổ chức cuộc họp chuyên môn với đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các doanh nghiệp phát triển sản phẩm công nghệ để trực tiếp trao đổi về phương án kỹ thuật ứng dụng công nghệ số và AI vào việc hỗ trợ rà soát hệ thống VBQPPL. Nhằm đảm bảo tính liên tục và chuyên sâu, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã ban hành Công văn số 4366/CQTBCĐ ngày 18/6/2026 gửi Bộ Khoa học và Công nghệ về việc tiếp tục hướng dẫn ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Thông qua các thuật toán, công nghệ hỗ trợ nhận diện nhanh chóng các điểm chồng chéo, mâu thuẫn hoặc các quy định không còn phù hợp với thực tiễn khách quan. Việc ứng dụng các giải pháp kỹ thuật này là điều kiện cần thiết để khắc phục những hạn chế của phương pháp rà soát thủ công, giúp kiểm soát toàn diện danh mục văn bản và hạn chế tối đa sai sót trong quá trình đối chiếu quy định pháp luật hiện hành.

Đổi mới phương thức tập huấn và điều hành trên nền tảng trực tuyến

Để đảm bảo tính đồng bộ trong cách tiếp cận nghiệp vụ rà soát trên phạm vi toàn quốc, công tác tập huấn và điều hành đã được triển khai thông qua các nền tảng trực tuyến với quy mô và lộ trình cụ thể.

Về quy mô và lộ trình tập huấn: Hội nghị tập huấn nghiệp vụ tổng rà soát được tổ chức theo hai hình thức. Ngày 23/4/2026, hội nghị trực tiếp được triển khai cho các bộ, ngành và cơ quan ở Trung ương. Tiếp đó, vào ngày 29/4/2026, hội nghị trực tuyến được kết nối tới các địa phương với quy mô bao gồm 34 điểm cầu tại Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và 3.306 điểm cầu tại cấp xã, phường, đặc khu. Việc mở rộng điểm cầu đến tận cấp cơ sở nhằm đảm bảo sự thống nhất trong nhận thức và kỹ thuật rà soát cho đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện.

Cơ chế điều hành và tháo gỡ vướng mắc: Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo duy trì việc theo dõi, đôn đốc và hướng dẫn nghiệp vụ thông qua hệ thống đường dây nóng và nhiều hình thức trực tuyến khác. Các hoạt động điều hành trực tuyến này hướng tới mục tiêu đảm bảo quy trình rà soát tại cơ sở bám sát các tiêu chuẩn kỹ thuật và nội dung. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong điều hành còn hỗ trợ việc thực hiện chế độ báo cáo tình hình định kỳ 02 tuần/lần theo yêu cầu của Thường trực Ban Chỉ đạo, giúp kiểm soát chặt chẽ tiến độ và chất lượng rà soát trên toàn hệ thống.

Truyền thông số và tính công khai, minh bạch trong rà soát

Công tác truyền thông số được xác định là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và tạo kênh tương tác với các tổ chức, cá nhân trong quá trình rà soát hệ thống VBQPPL.

Số hóa và công khai hóa dữ liệu rà soát: Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã triển khai xây dựng chuyên mục riêng biệt với tiêu đề “Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật” trên Cổng thông tin pháp luật quốc gia (địa chỉ: https://phapluat.gov.vn). Đây là nền tảng số hóa tập trung phục vụ việc cập nhật liên tục các văn bản chỉ đạo, tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ và thông tin về kết quả tổng rà soát theo từng giai đoạn. Việc công khai hóa dữ liệu này tạo điều kiện cho các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền và xã hội theo dõi sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo.

Phối hợp truyền thông đa phương tiện: Để tăng cường khả năng tiếp cận thông tin, các nội dung chuyên đề về tổng rà soát hệ thống VBQPPL được xây dựng và phát sóng rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng. Cụ thể, kết quả rà soát được phổ biến qua chuyên mục “Tiêu điểm chính sách” trên kênh VTV1 và các bản tin Thời sự 19h của Đài Truyền hình Việt Nam. Phương thức truyền thông này giúp minh bạch hóa các hoạt động rà soát và tạo điều kiện để tiếp nhận phản hồi từ thực tế đối với các quy định pháp luật hiện hành.

Trong quá trình triển khai tổng rà soát, các cơ quan báo chí chuyên ngành, trong đó có Báo Pháp luật Việt Nam và Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, phối hợp với Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã thường xuyên đăng tải thông tin, báo cáo về tình hình, kết quả rà soát của các bộ, ngành và địa phương. Hoạt động này góp phần bảo đảm thông tin chính thống được truyền tải kịp thời, chính xác đến các cơ quan, tổ chức và cá nhân chịu tác động của chính sách, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác lưu trữ, khai thác và sử dụng dữ liệu pháp lý sau khi kết thúc đợt tổng rà soát.

Ứng dụng công nghệ số và AI trong đợt tổng rà soát năm 2026 đã tạo ra một bước chuyển về chất trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế. Việc chuyển đổi từ tư duy rà soát dựa trên kinh nghiệm cá nhân sang dựa trên dữ liệu và thuật toán không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực, rút ngắn thời gian mà còn đảm bảo tính khách quan, khoa học. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.

* Bài viết được thực hiện trên cơ sở tham khảo Chuyên đề “Sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Bộ Tư pháp đối với việc triển khai thực hiện Đề án Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” – Tài liệu Hội nghị sơ kết công tác đảng 6 tháng đầu năm 2026 của Đảng ủy Bộ Tư pháp do Đảng ủy Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức Thi hành pháp luật trình bày.