Đổi mới tư duy, đưa cuộc sống vào pháp luật

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận Hội thảo

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung cho ý kiến về bối cảnh, yêu cầu và tính cấp thiết của việc tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật theo tinh thần Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị.

Các ý kiến đi sâu làm rõ nội hàm, thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn tổ chức thi hành pháp luật ở Trung ương và địa phương, nhất là trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền; đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng, điều kiện bảo đảm và tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong tổ chức thi hành pháp luật.

Trên cơ sở đó, các đại biểu đề xuất nhiều định hướng, giải pháp nhằm tạo chuyển biến trong tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, trong đó nhấn mạnh việc tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế quản trị dữ liệu theo “vòng đời văn bản”, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, hoàn thiện pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật. Đồng thời, cần đổi mới tư duy, đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu và từng cơ quan, tổ chức, cá nhân; xác định dữ liệu số là nền tảng, công nghệ số là công cụ quan trọng, mang tính cốt lõi trong tổ chức thi hành pháp luật, cùng với việc bảo đảm đầy đủ các điều kiện cần thiết cho công tác này.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung cho ý kiến về bối cảnh, yêu cầu và tính cấp thiết của việc tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật theo tinh thần Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đại diện Bộ Công an cho rằng, để nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, cần đổi mới tư duy và cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng quản trị rủi ro, lấy phòng ngừa làm chính. Phòng, chống tội phạm cần được xác định là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó mỗi bộ, ngành, địa phương phải nhận diện rõ các rủi ro thuộc lĩnh vực, địa bàn quản lý, xây dựng kế hoạch phòng ngừa và xác định trách nhiệm của người đứng đầu.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, khả thi, thích ứng với những vấn đề mới phát sinh. Đại diện Bộ Công an đề xuất rà soát tổng thể pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự, xử lý vi phạm hành chính và pháp luật chuyên ngành để bảo đảm ranh giới xử lý rõ ràng, không chồng chéo, không bỏ trống; đồng thời sớm hoàn thiện các quy định liên quan đến chứng cứ điện tử, dữ liệu, định danh và xác thực điện tử, tài sản số, trách nhiệm của các nền tảng và trung gian số.

Đáng chú ý, đại diện Bộ Công an nhấn mạnh yêu cầu phát triển quản trị an ninh, trật tự dựa trên dữ liệu và ứng dụng khoa học, công nghệ. Theo đó, cần xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung, kết nối có kiểm soát giữa các cơ sở dữ liệu; bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời phát triển các hệ thống cảnh báo sớm trên cơ sở phân tích dữ liệu, xu hướng và phản ánh của người dân.

Đại diện Bộ Công an phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu kết luận Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật ở nước ta đang đứng trước yêu cầu đổi mới rất cao nhằm đáp ứng đòi hỏi của việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới. Mặt khác, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị cũng đã xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước.

Từ những nội dung được trao đổi tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị thời gian tới tập trung thực hiện 06 định hướng chủ yếu. Cụ thể:

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc, tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương của Đảng về xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; xác định tổ chức thi hành pháp luật là khâu trọng yếu trong quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống, gắn với trách nhiệm của từng chủ thể và người đứng đầu.

Hai là, khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, thi hành và hoàn thiện pháp luật; xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế thực hiện.

Ba là, xây dựng, chuẩn hóa các tiêu chí, phương pháp và công cụ đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật, lấy kết quả, tác động thực tế và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ quan trọng; bảo đảm kết quả đánh giá được sử dụng thực chất trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Bốn là, xây dựng cơ chế phát hiện sớm, xử lý nhanh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn; kết nối kết quả theo dõi thi hành, kiểm tra, rà soát văn bản, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, xử lý vi phạm, phản ánh, kiến nghị và đánh giá hiệu quả pháp luật. Trong đó, phản ánh của người dân, doanh nghiệp cần được coi là nguồn dữ liệu quản trị quan trọng.

Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng kết nối dữ liệu phục vụ tổ chức thi hành pháp luật. Bộ Tư pháp tiếp tục giữ vai trò đầu mối tham mưu, hoàn thiện hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật theo hướng thân thiện, minh bạch, có khả năng phân tích, kết nối dữ liệu; nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp, an toàn và hiệu quả.

Sáu là, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm công vụ, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội. Các cơ quan nhà nước, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải đi đầu, gương mẫu, tôn trọng nhân dân, phục vụ nhân dân và chịu trách nhiệm trước Nhân dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị ngay sau Hội thảo, Bộ Tư pháp chỉ đạo Ban Tổ chức cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến, khẩn trương hoàn thiện báo cáo tổng hợp, chuyên đề và kỷ yếu Hội thảo. Những nội dung có sự thống nhất cao cần được nghiên cứu, chuyển hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để triển khai trong thực tiễn; đồng thời tiếp tục nghiên cứu những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, bảo đảm tính chính xác, thực tiễn, đồng bộ và khả thi của các đề xuất.

Trước mắt, các cơ quan cần phối hợp chuẩn bị tốt, có những đổi mới, đột phá gắn công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật ngay trong các dự án trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, khai mạc vào đầu tháng 10 tới, trong đó có Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, Hội thảo là bước quan trọng để chuyển từ nhận thức vấn đề sang thiết kế giải pháp, từ thảo luận khoa học sang hoàn thiện chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành. Không chỉ cần một hệ thống pháp luật tốt mà còn cần cơ chế tổ chức thi hành pháp luật tốt; không chỉ có những quy định đúng mà phải bảo đảm các quy định được thực hiện đúng, thống nhất và mang lại kết quả thực tế.

Phát biểu đáp từ Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, Bộ Tư pháp nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ và các ý kiến trao đổi, đề xuất tại Hội thảo. Đây là những định hướng quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục nghiên cứu, tham mưu hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thi hành pháp luật; nâng cao hiệu quả theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc thi hành pháp luật; kịp thời phát hiện, xử lý những khó khăn, vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn.

Trên cơ sở kết quả Hội thảo, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với các ban, bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan, tổ chức có liên quan tiếp tục nghiên cứu, chắt lọc và cụ thể hóa các đề xuất, kiến nghị phù hợp thành các nhiệm vụ, giải pháp thiết thực, khả thi; góp phần tạo chuyển biến thực chất trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội.

Một số hình ảnh tại Hội thảo:

Đồng chí Uông Chu Lưu, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội phát biểu tại Hội thảo

Đồng chí Hà Hùng Cường, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo

TS. Dương Thị Thanh Mai, Nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo