Chuyển biến trong giải quyết thủ tục hành chính

Mục tiêu của cải cách thể chế, hiện đại hóa công nghệ và sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy là nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính không chỉ thể hiện ở tỷ lệ hồ sơ được xử lý đúng hạn mà còn ở mức độ thuận tiện, minh bạch và thời gian giải quyết trên thực tế.

Số liệu tháng 8/2026 cho thấy, các cơ quan hành chính trong cả nước đã tiếp nhận 6,1 triệu hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 5,4 triệu hồ sơ đã được xử lý, trả kết quả, đạt tỷ lệ giải quyết đúng hạn và trước hạn 92,7%. Một số bộ, ngành, địa phương duy trì tỷ lệ giải quyết đúng hạn ở mức cao, như Bộ Quốc phòng đạt 99%, Bộ Giáo dục và Đào tạo đạt 98,7%, Bộ Công an đạt 97,7%, Bộ Tài chính đạt 97,6% và tỉnh Ninh Bình đạt 97,9%. Những kết quả này cho thấy chất lượng và hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính đang có chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thực tiễn giải quyết thủ tục hành chính vẫn cho thấy một số vấn đề cần tiếp tục khắc phục, nhất là tình trạng thiếu đồng bộ về công nghệ và việc công bố thủ tục hành chính chưa kịp thời. Trong hơn 800 phản ánh, kiến nghị gửi đến Cổng Dịch vụ công quốc gia trong tháng, Bộ Tư pháp đã rà soát, xác định 529 kiến nghị thuộc phạm vi xử lý và chuyển đến các bộ, địa phương để giải quyết. Đến nay, các cơ quan đã trả lời 405 kiến nghị, đạt 76,56%. Số phản ánh, kiến nghị chưa được giải quyết còn tập trung vào các thủ tục liên quan trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp, như cấp lại giấy phép lái xe, đăng ký tạm trú, cấp hộ chiếu; các thủ tục về bảo hiểm xã hội, thuế và đất đai. Những vấn đề này cho thấy việc tổ chức thực hiện và phối hợp giải quyết thủ tục hành chính giữa các cơ quan vẫn cần tiếp tục được cải thiện, bảo đảm thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Thống nhất dữ liệu thủ tục hành chính

Việc phân cấp giải quyết thủ tục hành chính cho địa phương tạo điều kiện nâng cao tính chủ động trong tổ chức thực hiện, đồng thời đòi hỏi các thủ tục được cập nhật, công bố và tích hợp kịp thời trên các hệ thống thông tin. Qua phản ánh của các địa phương, một số thủ tục đã được phân cấp nhưng chưa được cập nhật, công bố trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính và tích hợp dịch vụ công trực tuyến trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của địa phương và Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Theo danh mục tổng hợp của Bộ Tư pháp, có 119 thủ tục hành chính cần tiếp tục cập nhật, công bố và tích hợp. Trong đó, 27 thủ tục thuộc nhóm lĩnh vực tài chính; 18 thủ tục thuộc nhóm lĩnh vực nội vụ; 14 thủ tục thuộc nhóm lĩnh vực công thương. Ngoài ra, còn một số thủ tục thuộc thẩm quyền của cơ quan thanh tra nhà nước, liên quan đến giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân cấp tỉnh, cấp xã và xác minh tài sản, thu nhập.

Các thủ tục còn cần cập nhật, công bố và tích hợp tập trung vào một số lĩnh vực như đăng ký hoạt động của các quỹ hợp tác xã địa phương hoạt động theo mô hình hợp tác xã; cấp chứng chỉ nghiệp vụ đấu thầu; ghi nợ và thanh toán tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân; thi đua, khen thưởng; kiểm tra nhà nước về chất lượng sản phẩm nhập khẩu; thi tuyển, xét tuyển viên chức; cấp phép quá cảnh hàng hóa của các nước láng giềng qua lãnh thổ Việt Nam và cấp phép gia công quân phục cho lực lượng vũ trang nước ngoài.

Việc rà soát, cập nhật và tích hợp đầy đủ các thủ tục sẽ góp phần thống nhất quy trình, đồng bộ hệ thống thông tin và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Hoàn thiện quy trình sau phân cấp

Việc phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục hành chính tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn, đồng thời đòi hỏi các điều kiện chuyển giao phải được chuẩn bị đồng bộ, nhất là với các thủ tục liên quan đến sản xuất, kinh doanh. Thực hiện Thông tư số 26/2026/TT-BCT từ ngày 01/8/2026, thẩm quyền cấp, cấp lại Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) được chuyển từ Bộ Công Thương về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai, Hưng Yên, việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ trong giai đoạn đầu cần được rà soát, hoàn thiện. Doanh nghiệp phải thực hiện lại đăng ký hồ sơ thương nhân, thời gian khoảng 10 ngày; thời gian xử lý hồ sơ tại một số địa phương trung bình 6,6 ngày làm việc, trong khi quy định là 8 giờ đối với hồ sơ giấy và 6 giờ đối với hồ sơ điện tử. Một số trường hợp còn phát sinh yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ nhiều lần hoặc in, ký, đóng dấu, scan lại chứng từ dù đã ký số. Việc chuẩn hóa quy trình, thống nhất cách thức tiếp nhận, xử lý hồ sơ vì vậy có ý nghĩa thiết thực đối với tiến độ thông quan, chi phí lưu kho, lưu bãi, thực hiện hợp đồng xuất khẩu và thời hạn nộp C/O để hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do.

Cùng với hoàn thiện quy trình cấp C/O, hiệu quả dịch vụ công trực tuyến cần được nâng cao thông qua việc ổn định kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, cũng như thanh toán trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc theo dõi các chỉ số giải quyết hồ sơ cũng cần được chú trọng để kịp thời điều chỉnh quy trình. Trong tháng 8/2026, vẫn còn một số bộ, địa phương có tỷ lệ hồ sơ quá hạn cao. Kết quả này là cơ sở để các cơ quan liên quan phân tích nguyên nhân, đề ra giải pháp phù hợp, qua đó nâng cao tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn.

Nhìn tổng thể, những vấn đề phát sinh trong giai đoạn đầu phân cấp và vận hành dịch vụ công trực tuyến cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện quy trình, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, qua đó bảo đảm thủ tục hành chính được thực hiện thống nhất, ổn định và thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính

Trong thời gian tới, công tác chỉ đạo cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp:

Thứ nhất, các bộ quản lý chuyên ngành cần sớm hoàn thành việc cập nhật, công bố, tích hợp và cung cấp dịch vụ công trực tuyến đối với 119 thủ tục hành chính; đồng thời phối hợp với địa phương hoàn thiện quy trình điện tử, thống nhất biểu mẫu và đồng bộ dữ liệu trên Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính cấp tỉnh và Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Thứ hai, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố kiểm tra, tháo gỡ khó khăn trong thực hiện cấp C/O tại địa phương, hoàn thành trước ngày 10/9/2026; bảo đảm không phát sinh thêm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu hàng hóa.

Thứ ba, các tỉnh, thành phố cần rà soát, xử lý những vướng mắc trong giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm liên thông và hiệu quả, nhất là tại cơ sở; đồng thời bố trí nhân lực phù hợp, nâng cấp trang thiết bị cho Bộ phận Một cửa, đặc biệt ở cấp xã. Các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ, nâng cao tính ổn định của kết nối, chia sẻ dữ liệu và thanh toán trực tuyến, qua đó nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Ghi chú: Bài viết sử dụng nguồn tài liệu từ Báo cáo số 732/BC-BTP ngày 28/8/2026 về tình hình, kết quả cải cách TTHC tháng 8 và nhiệm vụ trọng tâm tháng 9 năm 2026.