Văn bản hợp nhất đã tích hợp đầy đủ, chính xác nội dung của bốn Nghị định quan trọng của Chính phủ ban hành từ năm 2025 đến năm 2026, bao gồm: Nghị định số 118/2025/NĐ-CP ngày 09/6/2025[1]; Nghị định số 367/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 118/2025/NĐ-CP; Nghị định số 224/2026/NĐ-CP ngày 24/6/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số và mới nhất là Nghị định số 309/2026/NĐ-CP ngày 05/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2025/NĐ-CP.

Chuyển giao toàn diện vai trò đầu mối đôn đốc, kiểm tra sang Bộ Tư pháp

Một trong những thay đổi căn bản nhất là việc chuyển giao toàn bộ vai trò đầu mối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông từ Văn phòng Chính phủ sang Bộ Tư pháp.

Theo quy định mới nhất tại Nghị định số 309/2026/NĐ-CP, Bộ Tư pháp đảm nhiệm các chức năng và nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Nghị định tại các bộ, ngành, địa phương; định kỳ hoặc đột xuất báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về tình hình và kết quả triển khai.

Thứ hai, chủ trì, phối hợp với các Bộ: Nội vụ, Công an, Khoa học và Công nghệ, Tài chính hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thiết lập và hoạt động của Bộ phận Một cửa của các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các cấp.

Thứ ba, xây dựng, ban hành thống nhất các biểu mẫu thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính.

Thứ tư, quy định tiêu chuẩn thủ tục hành chính đủ điều kiện thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc; quy trình thực hiện cụ thể ở cả cấp tỉnh và cấp quốc gia.

Thứ năm, đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công của các bộ, ngành, địa phương, thay thế thẩm quyền đánh giá trước đây của Văn phòng Chính phủ.

Thứ sáu, quản lý, hướng dẫn việc cập nhật, đăng tải, khai thác dữ liệu thủ tục hành chính trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính; hướng dẫn số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết và rà soát, đơn giản hóa, tái cấu trúc quy trình điện tử.

Sự chuyển giao này khẳng định xu hướng chuyên môn hóa sâu sắc trong công tác kiểm soát thủ tục hành chính. Bộ Tư pháp, với vai trò là cơ quan gác cổng về mặt pháp chế của Chính phủ, sẽ bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất và tính khả thi của các quy định hành chính, tránh tình trạng chồng chéo hoặc ban hành các rào cản kỹ thuật trái quy định pháp luật.

Thiết chế hóa thiết bị tự phục vụ (ki-ốt thông minh)

Lần đầu tiên trong văn bản quy phạm pháp luật về cơ chế một cửa, khái niệm “Thiết bị tự phục vụ” (ki-ốt thông minh) được định nghĩa và chuẩn hóa về mặt pháp lý.

Theo đó, ki-ốt thông minh là thiết bị đầu cuối chuyên dụng kết nối trực tiếp với Cổng Dịch vụ công quốc gia và Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Thiết bị này cho phép người dân, doanh nghiệp tự thực hiện toàn trình các bước: tra cứu thông tin thủ tục, nộp hồ sơ, xác thực định danh (qua ứng dụng định danh quốc gia VNeID hoặc thiết bị đọc thẻ Căn cước có giá trị thay thế việc kiểm tra giấy tờ tùy thân của công dân), thanh toán trực tuyến nghĩa vụ tài chính và nhận kết quả thủ tục hành chính tự động.

Nhằm tối ưu hóa khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến của người dân, Nghị định số 309/2026/NĐ-CP quy định khuyến khích các cơ quan, tổ chức triển khai ki-ốt thông minh tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả, Trung tâm Phục vụ hành chính công, Điểm tiếp nhận và trả kết quả để hỗ trợ tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục, dịch vụ công trực tuyến.

Việc sử dụng ki-ốt thông minh phải bảo đảm nguyên tắc không làm thay đổi thẩm quyền, trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết, trả kết quả của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, căn cứ vào tình hình thực tế địa phương, quyết định tổ chức triển khai ki-ốt thông minh tại các địa điểm sinh hoạt cộng đồng như nhà văn hóa, bưu điện hoặc các khu vực công cộng để hỗ trợ người dân.

Đây là giải pháp đột phá để thu hẹp khoảng cách số, giúp người dân dễ dàng tiếp cận công nghệ số, nâng cao trải nghiệm dịch vụ công trực tuyến một cách chủ động và tự động.

Thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính trên phạm vi toàn quốc

Nếu trước đây, việc nộp hồ sơ và nhận kết quả không phụ thuộc địa giới hành chính chỉ được thí điểm hoặc áp dụng bó hẹp trong phạm vi cấp tỉnh, thì Nghị định số 309/2026/NĐ-CP đã chính thức nâng tầm lên phạm vi toàn quốc.

Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã tiếp nhận thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc đối với các thủ tục hành chính quy định đáp ứng đầy đủ yêu cầu về: (i) Số hóa hồ sơ đầu vào; (ii) Xác thực điện tử danh tính; (iii) Liên thông, chia sẻ dữ liệu thông suốt theo danh mục do cơ quan có thẩm quyền công bố.

Thời gian giải quyết đối với các thủ tục hành chính tiếp nhận không phụ thuộc vào địa giới hành chính được tính kể từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền giải quyết nhận được hồ sơ theo quy định. Sự thay đổi mang tính cách mạng này triệt tiêu hoàn toàn rào cản về khoảng cách địa lý, giảm thiểu tối đa chi phí đi lại, lưu trú cho người dân và doanh nghiệp khi cần giải quyết các thủ tục hành chính liên tỉnh, liên vùng.

Tinh gọn tổ chức bộ phận một cửa và định hình cơ cấu nhân sự cấp xã

Bên cạnh những cải cách về mặt công nghệ, Nghị định số 309/2026/NĐ-CP quy định tập trung tinh gọn bộ máy, chuẩn hóa cơ cấu tổ chức của Bộ phận Một cửa các cấp để bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả:

Đối với các cơ quan ngành dọc của Trung ương đặt tại địa phương: Người đứng đầu cơ quan ngành dọc quyết định tổ chức Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả. Trường hợp người đứng đầu cơ quan ngành dọc không tổ chức Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả tại cơ quan mình thì bắt buộc phải bố trí cán bộ, công chức, viên chức đến làm việc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã nơi có cơ quan ngành dọc đặt trụ sở để tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Đối với Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã: Cơ cấu lãnh đạo đã được điều chỉnh căn bản nhằm tinh gọn và nâng cao năng lực thực thi hành chính công. Theo đó, lãnh đạo Trung tâm gồm Giám đốc tương đương Trưởng phòng và không quá 02 Phó Giám đốc tương đương Phó Trưởng phòng thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã (thay thế quy định cũ tại Nghị định 118/2025/NĐ-CP vốn quy định Giám đốc Trung tâm cấp xã là một Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã kiêm nhiệm và chỉ có 01 Phó Giám đốc).

Về kỷ luật lao động và kỷ cương công vụ: Người đứng đầu Bộ phận Một cửa trực tiếp điều hành, quản lý thời gian làm việc, tác phong cư xử và tiến độ xử lý công việc của nhân sự làm việc tại đây. Có quyền từ chối tiếp nhận hoặc chủ động đề xuất với cơ quan cử người thay thế ngay những cán bộ, công chức, viên chức vi phạm kỷ luật công vụ, có thái độ sách nhiễu, cửa quyền hoặc năng lực chuyên môn yếu kém, không đáp ứng được nhiệm vụ.

Nghị định số 309/2026/NĐ-CP được ban hành trong bối cảnh các cơ quan nhà nước đang nỗ lực chuyển đổi phương thức phục vụ từ bị động sang chủ động, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả công vụ. Văn bản hợp nhất được Bộ Tư pháp ban hành góp phần bảo đảm sự thống nhất về mặt thể chế sẽ loại bỏ hoàn toàn các khoảng trống pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện nghiêm túc, nhất quán, góp phần xây dựng nền hành chính minh bạch, hiện đại và chuyên nghiệp.

(Ảnh: Internet)

[1] Nghị định số 118/2025/NĐ-CP ngày 09/6/2025 của Chính phủ quy định về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận một cửa và cổng dịch vụ công quốc gia