05 nhóm tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình
Bộ tiêu chí xác định 05 nhóm tiêu chí đánh giá với tổng điểm tối đa là 100, cụ thể:
Thứ nhất, tính đầy đủ, chính xác, kịp thời của việc thực hiện giải trình (tổng điểm tối đa là 30). Nhóm tiêu chí này đánh giá dựa trên 03 tiêu chí thành phần: (i) Giải trình đầy đủ căn cứ pháp lý, bảo đảm đúng thẩm quyền, nội dung, phương thức thực hiện, mục đích, lý do và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan trong ban hành quyết định, thực hiện hành vi; (ii) Thông tin, tài liệu, số liệu giải trình chính xác, phù hợp với quy định của pháp luật, thống nhất với hồ sơ, tài liệu thực hiện nhiệm vụ, công vụ; (iii) Giải trình đúng thời hạn.
Thứ hai, mức độ tuân thủ trình tự, thủ tục giải trình (tổng điểm tối đa là 20). Các tiêu chí đánh giá tập trung vào các nội dung: (i) Tiếp nhận, thông báo tiếp nhận đúng hạn yêu cầu giải trình; (ii) Phân công đúng thẩm quyền đơn vị, cá nhân chủ trì, phối hợp; tổ chức kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện giải trình đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị; tổ chức thực hiện giải trình theo đúng thẩm quyền, đúng phân công đối với cá nhân; (iii) Báo cáo người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị về kết quả thực hiện việc giải trình; (iv) Ban hành, gửi văn bản giải trình đến người yêu cầu giải trình theo quy định.
Thứ ba, mức độ công khai, minh bạch trong giải trình (tổng điểm tối đa là 15). Việc đánh giá được thực hiện thông qua mức độ cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu có liên quan cho người yêu cầu giải trình theo quy định của pháp luật; công khai kết quả giải trình theo quy định.
Thứ tư, mức độ đáp ứng yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải trình (tổng điểm tối đa là 25). Nhóm tiêu chí này đánh giá mức độ đáp ứng về nội dung, thẩm quyền, thời hạn, trình tự, thủ tục và công khai, minh bạch trong thực hiện giải trình.
Thứ năm, việc xử lý vi phạm trong thực hiện trách nhiệm giải trình (tổng điểm tối đa là 10). Các tiêu chí đánh giá việc: (i) Xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý đầy đủ, đúng quy định pháp luật đối với các hành vi vi phạm về trách nhiệm giải trình. Trường hợp không có vi phạm trong thực hiện trách nhiệm giải trình, tiêu chí này được tính 07 điểm; (ii) Chỉ đạo xử lý trách nhiệm, khắc phục hậu quả. Trường hợp không có vi phạm, hậu quả trong thực hiện trách nhiệm giải trình, tiêu chí này được tính 03 điểm.
Đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình theo trình tự, thủ tục thống nhất
Việc đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình được tổ chức theo trình tự, thủ tục cụ thể. Trong đó, cơ quan, tổ chức, đơn vị chỉ định bộ phận đầu mối tham mưu tổ chức đánh giá; rà soát, xác định danh mục vụ việc, yêu cầu giải trình trong năm và ban hành kế hoạch đánh giá.
Bộ phận trực thuộc, cá nhân có vụ việc, yêu cầu giải trình trong năm tổ chức tự đánh giá theo nhóm tiêu chí, tiêu chí thành phần, phương pháp chấm điểm và nguồn thông tin, dữ liệu kiểm chứng được quy định tại Bộ tiêu chí.
Bộ phận đầu mối tiếp nhận, rà soát, kiểm tra kết quả tự đánh giá của các bộ phận trực thuộc và cá nhân có vụ việc, yêu cầu giải trình trong năm. Đối với những vụ việc phức tạp, nhạy cảm, có ý kiến chưa thống nhất hoặc có yêu cầu giải trình lặp lại, trường hợp cần thiết, bộ phận đầu mối tham mưu cấp có thẩm quyền lấy ý kiến phản hồi của cơ quan, tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải trình. Trong quá trình rà soát, kiểm tra, nếu thấy cần thiết, bộ phận đầu mối tham mưu người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc cấp có thẩm quyền yêu cầu bộ phận trực thuộc, cá nhân tự đánh giá thu thập, bổ sung thêm hồ sơ, tài liệu, dữ liệu kiểm chứng hoặc tiến hành đánh giá lại.
Trên cơ sở kết quả rà soát, kiểm tra, bộ phận đầu mối tổng hợp kết quả đánh giá, kết quả xếp loại đối với từng vụ việc, yêu cầu giải trình và xếp loại kết quả trong năm của toàn cơ quan, tổ chức, đơn vị, báo cáo người đứng đầu hoặc cấp có thẩm quyền quyết định.
Kết quả đánh giá của cơ quan, tổ chức, đơn vị được công khai theo phạm vi, hình thức pháp luật quy định. Cùng với đó, cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch khắc phục hạn chế, thiếu sót sau đánh giá (nếu có); xử lý các vi phạm được phát hiện trong quá trình đánh giá (nếu có).
Đối với việc tự đánh giá theo từng vụ việc, yêu cầu giải trình, Bộ tiêu chí quy định cụ thể các bước thực hiện, gồm: Bước 1: Thu thập hồ sơ, tài liệu, dữ liệu kiểm chứng cho vụ việc, yêu cầu giải trình; Bước 2: Tiến hành đánh giá vụ việc, yêu cầu giải trình theo nhóm tiêu chí, tiêu chí thành phần, phương pháp chấm điểm, nguồn thông tin, dữ liệu kiểm chứng quy định tại Bộ tiêu chí; Bước 3: Báo cáo người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc cấp có thẩm quyền về kết quả tự đánh giá; Bước 4: Trường hợp người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc cấp có thẩm quyền có yêu cầu thì thu thập, bổ sung thêm hồ sơ, tài liệu, dữ liệu kiểm chứng và/hoặc tiến hành đánh giá lại; Bước 5: Cá nhân xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch khắc phục hạn chế, thiếu sót sau đánh giá.
Quy định cụ thể thời hạn tổ chức đánh giá và báo cáo kết quả hằng năm
Trước ngày 25/12 hằng năm, Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành kế hoạch tổ chức đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình của năm đánh giá, phân công nhiệm vụ cho đơn vị đầu mối tổ chức thực hiện, tổng hợp, rà soát, kiểm tra và báo cáo kết quả.
Số liệu đánh giá từ ngày 15/12 của năm liền kề trước năm đánh giá đến hết ngày 14/12 của năm đánh giá. Đối với việc đánh giá lần đầu tiên vào cuối năm 2026 cho năm đánh giá 2026, số liệu các vụ việc, yêu cầu giải trình được lấy từ ngày 15/12/2025 đến hết ngày 14/12/2026.
Đối với vụ việc, yêu cầu giải trình chưa có kết quả giải quyết cuối cùng tại thời điểm ban hành kế hoạch đánh giá của cơ quan, tổ chức, đơn vị, việc đánh giá đối với vụ việc, yêu cầu giải trình đó được thực hiện vào năm ban hành kết quả giải quyết cuối cùng.
Trước ngày 20/01 của năm liền kề sau năm đánh giá, các cơ quan, tổ chức, đơn vị báo cáo số liệu đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình kèm theo danh mục tài liệu kiểm chứng theo định dạng điện tử về Văn phòng Bộ Tư pháp, bảo đảm đầy đủ, chính xác, trung thực.
Trước ngày 25/01 của năm liền kề sau năm đánh giá, Văn phòng Bộ Tư pháp thực hiện báo cáo số liệu đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình của Bộ Tư pháp về Thanh tra Chính phủ.
Đa dạng nguồn thông tin, dữ liệu kiểm chứng phục vụ đánh giá
Để bảo đảm việc đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình có căn cứ, Bộ tiêu chí quy định cụ thể các nguồn thông tin, dữ liệu kiểm chứng được sử dụng trong quá trình đánh giá như: Văn bản yêu cầu giải trình; văn bản tiếp nhận, phân loại, giao nhiệm vụ giải trình; văn bản giải trình và văn bản giải trình bổ sung (nếu có); báo cáo đánh giá của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân; hồ sơ, tài liệu thực hiện nhiệm vụ, công vụ liên quan đến nội dung giải trình.
Bên cạnh đó, Bộ tiêu chí xác định các hồ sơ tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng là nguồn dữ liệu phục vụ đánh giá. Trong đó có biên bản tiếp công dân, biên bản đối thoại, báo cáo xác minh, quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận nội dung tố cáo và tài liệu thi hành quyết định giải quyết khiếu nại, xử lý kết luận nội dung tố cáo.
Đối với hồ sơ phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, các tài liệu được sử dụng gồm hồ sơ kiểm soát tài sản, thu nhập; tài liệu giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm; tài liệu xử lý xung đột lợi ích và trách nhiệm người đứng đầu.
Ngoài ra, nguồn thông tin, dữ liệu kiểm chứng còn có hồ sơ xây dựng, hướng dẫn, kiểm tra văn bản pháp luật; báo cáo tiếp thu, giải trình; ý kiến góp ý, thẩm định, thẩm tra; tài liệu công khai kết quả giải trình; thông tin đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tư pháp, hệ thống thông tin, báo cáo, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; ý kiến phản hồi của cơ quan, tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải trình; biên bản làm việc, phiếu lấy ý kiến, thông tin về yêu cầu giải trình lặp lại; hồ sơ xử lý vi phạm, kiến nghị xử lý vi phạm, kết quả khắc phục sau giải trình; các nguồn thông tin, dữ liệu hợp pháp khác có liên quan.
Hồ sơ đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình phải được quản lý, lưu trữ
Mỗi vụ việc, yêu cầu giải trình phải có hồ sơ đánh giá riêng gồm: Yêu cầu giải trình, văn bản giao nhiệm vụ, văn bản giải trình, văn bản giải trình bổ sung (nếu có); tài liệu kiểm chứng; phiếu chấm điểm; tài liệu, ý kiến phản hồi của cơ quan, tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải trình (nếu có); các biên bản làm việc (nếu có); văn bản kết quả rà soát, kiểm tra; văn bản kết quả đánh giá; tài liệu về việc xử lý vi phạm và tài liệu về việc khắc phục hạn chế, thiếu sót sau giải trình (nếu có).
Hồ sơ đánh giá được quản lý, lưu trữ dưới dạng bản giấy hoặc bản điện tử trong hồ sơ chung của cơ quan, tổ chức, đơn vị về trách nhiệm giải trình. Khi đáp ứng điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ, việc số hóa, cập nhật trên hệ thống dữ liệu dùng chung và lưu trữ điện tử được thực hiện bảo đảm yêu cầu bảo mật, tuân thủ quy định pháp luật.
Phân định trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong thực hiện Bộ tiêu chí
Bộ tiêu chí xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thuộc Bộ Tư pháp trong việc tổ chức thực hiện Bộ tiêu chí trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao; chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác, trung thực của hồ sơ, tài liệu, thông tin, số liệu báo cáo tự đánh giá; lập, quản lý, lưu trữ và cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu, dữ liệu kiểm chứng phục vụ đánh giá theo quy định.
Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc Bộ Tư pháp có trách nhiệm chỉ đạo cụ thể việc thực hiện trách nhiệm giải trình trong nội quy, quy chế làm việc; phân công bộ phận tiếp nhận, phân loại, xử lý, theo dõi yêu cầu giải trình; chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện và chịu trách nhiệm khi để xảy ra các vi phạm thuộc phạm vi quản lý; cùng với đó, xử lý hoặc kiến nghị xử lý cá nhân, tổ chức vi phạm theo thẩm quyền; chỉ đạo thực hiện khắc phục hạn chế, thiếu sót sau đánh giá; không để tái diễn vi phạm đã được chỉ ra.
Văn phòng Bộ Tư pháp chủ trì tham mưu Bộ trưởng hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Bộ tiêu chí của Bộ; tổng hợp kết quả đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình; phối hợp với Vụ Tổ chức cán bộ, Cục Công nghệ thông tin và các đơn vị liên quan rà soát, xử lý khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Bộ tiêu chí, đồng thời tham mưu xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm về trách nhiệm giải trình theo thẩm quyền.