Kết quả tích cực trong triển khai Chương trình lập pháp

Chương trình lập pháp năm 2026 cơ bản được triển khai đúng tiến độ

Để nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026, Thủ tướng Chính phủ và Văn phòng Chính phủ ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành, trong đó yêu cầu các bộ, cơ quan khẩn trương hoàn thiện 23 dự án luật, nghị quyết bảo đảm chất lượng, tiến độ; rà soát, hoàn thiện hồ sơ, các quy định có liên quan; giao Bộ Tư pháp ưu tiên thẩm định, hướng dẫn và Văn phòng Chính phủ đôn đốc, tổng hợp các nội dung còn ý kiến khác nhau để báo cáo Chính phủ; các bộ, cơ quan chủ động chuẩn bị, hoàn thiện hồ sơ các dự án luật, nghị quyết, bảo đảm chất lượng, tiến độ; hạn chế việc bổ sung dự án sát Kỳ họp, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ các dự án luật, nghị quyết trình Quốc hội, nhất là các dự án được bổ sung vào Kỳ họp thứ 2.

Các văn bản chỉ đạo đều nhấn mạnh yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng pháp luật; kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm; hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất và xác định rõ trách nhiệm, thủ tục, điều khoản chuyển tiếp, thời điểm có hiệu lực và trách nhiệm tổ chức thi hành. Với đề xuất của Chính phủ về Chương trình lập pháp năm 2026, tại Nghị quyết số 240/NQ-CP ngày 17/8/2026 của Chính phủ về Chương trình lập pháp năm 2027, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ tiếp tục rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các luật, pháp lệnh, nghị quyết nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng; hoàn thiện hệ thống pháp luật; tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn; đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Bên cạnh đó, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất (tháng 8/2026), Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua 20 dự án luật, nghị quyết (15 dự án luật, 05 dự án nghị quyết) và cho ý kiến lần đầu đối với 06 dự án luật. Tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua 44 dự án luật, nghị quyết, gồm: (i) 43 dự án đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026; (ii) 01 dự án chưa có trong Chương trình lập pháp năm 2026 nhưng đã được Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2. Trong Quý III/2026, Chính phủ đã có văn bản về việc điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026 đối với 05 dự án luật, nghị quyết.

Năm 2026 có ý nghĩa quan trọng đối với công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật, là năm đầu thực hiện Chương trình lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, trong bối cảnh yêu cầu thể chế hóa các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân; hoàn thiện thể chế thúc đẩy tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030; xây dựng chính quyền địa phương 02 cấp; đồng thời tiếp tục hoàn thiện pháp luật đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và phòng, chống lãng phí, tiêu cực. Trong bối cảnh đó, khối lượng công việc lập pháp trong năm 2026 rất lớn, số lượng dự án luật tại mỗi kỳ họp Quốc hội ngày càng tăng, nhiều nội dung mới, khó và phức tạp, trong khi thời gian chuẩn bị, xây dựng, thẩm tra và hoàn thiện một số dự án luật rất gấp, đặt ra yêu cầu cao về cả tiến độ và chất lượng. Tuy nhiên, với quyết tâm cao, sự chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm giữa các cơ quan, Chương trình lập pháp năm 2026 cơ bản được triển khai đúng tiến độ, các dự án luật được chuẩn bị, thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện bảo đảm yêu cầu, hồ sơ cơ bản bám sát quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Thực tiễn kết quả Kỳ họp thứ Nhất và Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã khẳng định, nếu có sự chuẩn bị chủ động từ sớm, tổ chức công việc khoa học, tập trung nguồn lực, phân công rõ trách nhiệm, phối hợp hiệu quả và quyết tâm cao thì hoàn toàn có thể vừa bảo đảm tiến độ thực hiện Chương trình lập pháp, vừa giữ vững yêu cầu về chất lượng, tính đồng bộ, khả thi của các dự án luật.

Số văn bản quy định chi tiết nợ ban hành giảm mạnh

Trong Quý III/2026, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về tình hình xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết. Trong đó, tại Công văn số 8800/VPCP-PL ngày 26/8/2026 của Văn phòng Chính phủ về việc khẩn trương ban hành các văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ: (i) Trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về chất lượng, tiến độ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các nghị định, quyết định quy định chi tiết thi hành các luật, nghị quyết đã được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất; (ii) Trên cơ sở dự thảo văn bản quy định chi tiết được trình kèm hồ sơ các dự án luật, nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua, chỉ đạo việc tổ chức soạn thảo, hoàn thiện ngay các dự thảo văn bản, đặc biệt là văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết có hiệu lực sớm; (iii) Chỉ đạo hoàn thiện Danh mục văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết thuộc trách nhiệm chủ trì của bộ, cơ quan ngang bộ, gửi Bộ Tư pháp trước ngày 30/8/2026; quán triệt nguyên tắc mỗi luật, nghị quyết chỉ ban hành 01 văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để quy định chi tiết, trường hợp cần ban hành nhiều hơn 01 văn bản thì phải thuyết minh rõ về sự cần thiết, cơ sở, lý do đề xuất và chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ về nội dung đề xuất.

Bên cạnh đó, ngày 08/9/2026, Thủ tướng Chính phủ đã có Công văn số 1093/TTg-PL về việc nâng cao trách nhiệm, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trong đó, đối với công tác xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ khẩn trương soạn thảo, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất; không để xảy ra khoảng trống pháp lý. Trường hợp luật, nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, các bộ, cơ quan ngang bộ tập trung soạn thảo ngay các văn bản quy định chi tiết theo trình tự, thủ tục rút gọn, gửi Bộ Tư pháp thẩm định trước ngày 15/9/2026 để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trước ngày 20/9/2026.

Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao và quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự nỗ lực của các bộ, cơ quan ngang bộ, công tác xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết đã có nhiều chuyển biến tích cực như: Khi xây dựng luật, nghị quyết của Quốc hội, các bộ đã bắt đầu quan tâm rà soát kỹ các nội dung giao quy định chi tiết và thời điểm có hiệu lực của luật, nghị quyết để bảo đảm tính khả thi; công tác rà soát lập danh mục văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất được kiểm soát chặt chẽ theo hướng giảm tối đa số lượng văn bản quy định chi tiết một luật, nghị quyết cụ thể có 27 văn bản quy định chi tiết 15 luật, nghị quyết có nội dung giao quy định chi tiết để tập trung thời gian, nguồn lực đẩy nhanh tiến độ xây dựng, ban hành và dễ theo dõi, triển khai thực hiện sau khi văn bản được ban hành.

Đáng chú ý, trong Quý III/2026, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, cơ quan ngang bộ có nhiệm vụ xây dựng, ban hành 131 văn bản quy định chi tiết. Kết quả đã ban hành được 72/131 văn bản quy định chi tiết; đặc biệt số văn bản quy định chi tiết nợ ban hành đã giảm thấp nhất từ trước đến nay, tính đến ngày 25/9/2026, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ không nợ văn bản nào.

Chủ động triển khai rà soát, cập nhật danh mục, xác định phương án và tổ chức xử lý các văn bản quy phạm pháp luật sẽ hết hiệu lực trước ngày 01/3/2027

Theo Công văn số 721/TTg-PL ngày 24/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện rà soát, xử lý các văn bản quy phạm pháp luật sẽ hết hiệu lực trước ngày 01/3/2027, còn 508 văn bản quy phạm pháp luật đang tiếp tục được các bộ, cơ quan ngang bộ nghiên cứu xử lý. Số lượng văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi, bổ sung, thay thế trước ngày 01/3/2027, tính đến 25/9/2026 là 527 văn bản quy phạm pháp luật.

Từ ngày 25/6/2026 đến ngày 25/9/2026, các bộ, cơ quan ngang bộ đã chủ động tham mưu Chính phủ trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội và trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 152/527 văn bản quy phạm pháp luật; 375/527 văn bản quy phạm pháp luật cần tiếp tục được xử lý trong thời gian tới.

Trong Quý III/2026, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là việc ban hành Công văn số 721/TTg-PL, các bộ, cơ quan ngang bộ đã chủ động, khẩn trương triển khai rà soát, cập nhật danh mục, xác định phương án và tổ chức xử lý các văn bản quy phạm pháp luật sẽ hết hiệu lực trước ngày 01/3/2027 với 152/527 văn bản quy phạm pháp luật đã được trình ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền, đạt khoảng 28,8% tổng số văn bản cần xử lý tại thời điểm rà soát.

So với thời điểm bắt đầu triển khai, danh mục văn bản cần xử lý đã được tiếp tục rà soát, cập nhật, góp phần làm rõ hơn phạm vi, số lượng và phương án xử lý đối với từng văn bản. Kết quả đạt được cho thấy, các bộ, cơ quan ngang bộ đã có sự chuyển biến từ bước rà soát, xác định danh mục sang tập trung xây dựng, hoàn thiện và ban hành các văn bản để thực hiện phương án xử lý đã xác định. Công tác phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ với Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ và các cơ quan có liên quan được tăng cường, qua đó từng bước tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý, nhất là đối với các văn bản có nội dung phức tạp, liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực.

Ảnh: internet