Tạp chí Dân chủ và Pháp luật và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trả lời:

Căn cứ khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định về người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; khoản 4 Điều 2 Luật này quy định về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện; khoản 2 Điều 3 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP quy định người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, thì đối tượng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện gồm: (i) Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và không phải là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng; (ii) Đối tượng quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận về việc đóng BHXH bắt buộc trong thời gian này; (iii) Người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng thuộc trường hợp tại khoảng 2 Điều 3 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP.

Đối chiếu các quy định trên, trường hợp anh Tiến đáp ứng điều kiện các đối tượng nêu trên thì có thể tham gia BHXH tự nguyện.

Về mức đóng BHXH tự nguyện, căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức đóng BHXH hằng tháng bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện; theo khoản 2 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn (hiện là 2.200.000 đồng theo khoản 1 Điều 3 Nghị định số 351/2025/NĐ-CP) và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng (chính là 20 lần mức lương cơ sở do chưa bãi bỏ mức lương cơ sở này).

Như vậy, anh Tiến được đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện với mức thấp nhất bằng 22% x 2.200.000 = 484.000 đồng/tháng và mức đóng cao nhất bằng 20 x 2.340.000 đồng x 22% = 10.296.000 đồng (từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở sẽ tăng lên 2.530.000 đồng).

Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 5 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn (hiện tại áp dụng mức 2.200.000 đồng theo khoản 1 Điều 3 Nghị định số 351/2025/NĐ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026 - 2030), cụ thể như sau:

- Bằng 50% đối với người tham gia thuộc hộ nghèo, người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ (2.200.000 đồng x 22% x 50% = 242.000 đồng).

- Bằng 40% đối với người tham gia thuộc hộ cận nghèo (2.200.000 đồng x 22% x 40% = 193.600 đồng).

- Bằng 30% đối với người tham gia là người dân tộc thiểu số (2.200.000 đồng x 22% x 30% = 145.200 đồng).

- Bằng 20% đối với người tham gia khác (2.200.000 đồng x 22% x 20% = 96.800 đồng).

Đề nghị anh Tiến liên hệ với cơ quan BHXH địa phương tại nơi cư trú để được hướng dẫn cụ thể về mức đóng, phương thức đóng BHXH tự nguyện phù hợp với thu nhập của mình.