Thi hành án tín dụng ngân hàng – Thành tựu và giải pháp trong kỷ nguyên mới

THADS là hoạt động nhằm đưa bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thực thi trong thực tế, là công cụ pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, nhất là đối với việc thi hành án cho các TCTD ngân hàng, chiếm khoảng 50 - 60% tổng số tiền phải thi hành án trên toàn quốc. Tuy nhiên, thực tiễn những năm gần đây cho thấy, sự gia tăng mạnh các vụ việc thi hành án tín dụng ngân hàng đang tạo áp lực rất lớn lên hệ thống các cơ quan THADS nói chung và đội ngũ Chấp hành viên nói riêng.

Theo số liệu thống kê của Cục Quản lý THADS, số lượng việc thi hành án tín dụng ngân hàng ngày càng tăng mạnh, năm 2025, tăng từ 31.602 việc lên 58.088 việc (tăng 83,8%); về giá trị, tăng từ 153.855 tỷ đồng lên 259.280 tỷ đồng (tăng 68,5%) so với năm 2020. Bên cạnh sự gia tăng về số lượng, tính chất các vụ việc ngày càng phức tạp với giá trị tranh chấp ngày càng lớn. Chỉ tính riêng năm 2025, số việc có điều kiện đang thi hành với giá trị trên 10 tỷ đồng đã lên tới 2.082 việc, tương ứng với số tiền 81.344 tỷ 980 triệu 403 nghìn đồng. Trong khi đó, việc xử lý tài sản bảo đảm gặp nhiều khó khăn về tính pháp lý của tài sản, điều kiện, sự phối hợp của cơ quan, tổ chức có liên quan. Trước yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, việc nhận thức sâu sắc về vai trò của thi hành án tín dụng ngân hàng, đánh giá toàn diện thực trạng, nhận diện các “nút thắt” pháp lý là cơ sở khoa học và thực tiễn cấp bách. Đây là nền tảng quan trọng để đề xuất những giải pháp đột phá, khả thi nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác THADS, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong kỷ nguyên mới.

Lãnh đạo Cục Quản lý THADS làm việc với THADS tỉnh Phú Thọ về án tín dụng ngân hàng.

1. Thành tựu đạt được trong công tác thi hành án tín dụng ngân hàng[1]

1.1. Hệ thống pháp luật về thi hành án ngày càng hoàn thiện

Hoàn thiện thể chế luôn được xác định là một trong những giải pháp căn bản nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác THADS nói chung và thi hành án tín dụng ngân hàng nói riêng. Trong những năm qua, trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành pháp luật về THADS, đánh giá những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thi hành án, đặc biệt, đối với các vụ việc tín dụng ngân hàng có giá trị lớn, liên quan đến tài sản bảo đảm phức tạp, Cục Quản lý THADS đã chủ động tham mưu xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về THADS theo hướng đồng bộ, khả thi và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Ngày 05/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật THADS số 106/2025 QH15 (Luật THADS năm 2025), tiếp đó, ngày 13/5/2026 Chính phủ ban hành Nghị định số 152/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật THADS (Nghị định số 152/2026/NĐ-CP) cùng với các văn bản hướng dẫn đã tạo lập cơ sở pháp lý mới cho hoạt động THADS, đồng thời, khắc phục nhiều bất cập đã tồn tại trong thực tiễn tổ chức thi hành án, nhất là xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ cho các TCTD. Một trong những điểm mới quan trọng của Luật THADS năm 2025 là hoàn thiện quy định về thanh toán tiền thi hành án khi xử lý tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu. Theo đó, Luật THADS năm 2025 xác định rõ nguyên tắc trong trường hợp xử lý tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu, trước khi thực hiện thanh toán tiền theo thứ tự ưu tiên quy định tại Điều 199 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, sửa đổi, bổ sung năm 2025 (Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024) số tiền thu được phải được trừ đi khoản tiền trích lại cho người phải thi hành án thuê nhà quy định tại khoản 2 Điều 89 Luật THADS năm 2025. Quy định này góp phần hài hòa hơn mối quan hệ giữa yêu cầu bảo đảm quyền thu hồi nợ của TCTD với việc bảo vệ các quyền, lợi ích thiết yếu của người phải thi hành án.

Bên cạnh đó, Luật THADS năm 2025 sửa đổi quy định về căn cứ hoãn thi hành án đối với trường hợp tài sản đang được Tòa án thụ lý giải quyết tranh chấp. So với quy định trước đây, pháp luật hiện hành đã thu hẹp phạm vi áp dụng căn cứ hoãn thi hành án, quy định loại trừ không hoãn trong trong trường hợp tài sản đó đã được bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật tuyên kê biên, xử lý, công nhận 1 Số liệu trong mục này do Ban Pháp chế và Nghiệp vụ THADS, Cục Quản lý THADS, Bộ Tư pháp tự thống kê. quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc trường hợp người thi hành án có tài sản, thu nhập khác thì cơ quan THADS không hoãn thi hành án. Đồng thời, tại căn cứ này, Luật THADS năm 2025 không quy định trường hợp khi kê biên tài sản đang cầm cố, thế chấp nhưng sau khi giảm giá giá trị bằng hoặc thấp hơn chi phí và nghĩa vụ bảo đảm thì cơ quan THADS hoãn thi hành án, thay vào đó, quy định trường hợp này, cơ quan THADS xác định việc thi hành án chưa có điều kiện thi hành, trừ trường hợp người đó còn có tài sản, thu nhập khác (điểm d khoản 1 Điều 46). Đây là một trong những sửa đổi có ý nghĩa thực tiễn quan trọng góp phần tháo gỡ tình trạng đình trệ trong xử lý tài sản bảo đảm xảy ra rất phổ biến trong các vụ việc tín dụng ngân hàng thời gian qua.

Đáng chú ý, Nghị định số 152/2026/NĐ-CP quy định cụ thể trong trường hợp xử lý tài sản bảo đảm, đặc biệt, các trường hợp tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất có sự sai lệch về diện tích, vị trí, hiện trạng sử dụng hoặc tình trạng pháp lý so với hồ sơ thế chấp và nội dung bản án, quyết định của Tòa án. Việc bổ sung các quy định này góp phần tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn thi hành án tín dụng ngân hàng hiện nay, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho Chấp hành viên trong quá trình tổ chức thi hành án.

Không chỉ tập trung hoàn thiện pháp luật về THADS, Cục Quản lý THADS đã tích cực tham gia xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan trực tiếp đến xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm. Quá trình tổng kết, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 42/2017/QH14 ngày 21/6/2017 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD đã góp phần quan trọng trong xây dựng Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2025. Đồng thời, phối hợp tham mưu xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến thực hiện cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thể chế như: Luật Đấu giá tài sản số 01/2016/QH14, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản số 16/2023/QH15 và số 37/2024/QH15, Luật Đất đai số 31/2024/QH15; Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai… theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ.

Có thể thấy, việc từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về THADS đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động THADS nói chung và thi hành án tín dụng ngân hàng nói riêng, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bất cập trên thực tiễn, rút ngắn thời gian tổ chức thi hành án, nâng cao hiệu quả trong công tác này.

1.2. Kết quả thi hành án tín dụng ngân hàng không ngừng được nâng cao

Trong giai đoạn từ ngày 01/10/2019 đến ngày 30/9/2025, các cơ quan THADS phải tổ chức thi hành 250.046 việc liên quan đến tín dụng ngân hàng, với tổng số tiền phải thi hành tương ứng trên 1.027 triệu tỷ đồng. Trong đó, số việc có điều kiện thi hành là 148.978 việc, tương ứng hơn 627.234 tỷ đồng. Kết quả, đã thi hành xong 33.177 việc, thu được 162.174 tỷ 879 triệu 474 nghìn đồng cho các TCTD, đạt tỷ lệ 22,26% về việc và 25,83% về tiền.

Từ ngày 01/10/2025 đến ngày 30/3/2026, tổng số việc phải thi hành tiếp tục duy trì ở mức rất cao với 58.424 việc, tương ứng 283.838 tỷ đồng; số việc có điều kiện thi hành là 36.711 việc, tương ứng hơn 204.436 tỷ đồng. Kết quả, đã thi hành xong 2.708 việc, thu được 19.646 tỷ đồng cho các TCTD, đạt tỷ lệ 7,38% về việc và 9,61% về tiền.

Kết quả trên cho thấy, hoạt động thi hành án tín dụng ngân hàng đã từng bước trở thành cấu phần quan trọng trong cơ chế xử lý nợ xấu của nền kinh tế. Thông qua tổ chức thi hành có hiệu quả các bản án, quyết định liên quan đến nghĩa vụ trả nợ và xử lý tài sản bảo đảm, cơ quan THADS đã góp phần thu hồi nguồn vốn bị tồn đọng, hỗ trợ các TCTD cải thiện chất lượng tài sản, nâng cao khả năng thanh khoản và bảo đảm an toàn hoạt động. Qua đó, công tác thi hành án tín dụng ngân hàng không chỉ phục vụ mục tiêu thu hồi nợ của các TCTD, mà còn góp phần ổn định thị trường tài chính, tiền tệ và thúc đẩy quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.

1.3. Cơ chế phối hợp liên ngành ngày càng hiệu quả

Với mục tiêu đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu, trên cơ sở thực hiện Quy chế số 01/QCLN/NHNNVN-BTP ngày 18/3/2015 về phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tư pháp trong công tác THADS, Cục Quản lý THADS thường xuyên phối hợp với cơ quan chuyên môn thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và các TCTD trong các nhiệm vụ, cụ thể:

Thứ nhất, hàng năm, chủ động rà soát, phân loại khó khăn, vướng mắc trong công tác thi hành án tín dụng ngân hàng như: (i) các vụ việc trên 01 năm chưa thi hành xong; (ii) án có điều kiện trên 20 tỷ và 03 năm chưa thi hành xong để theo dõi, chỉ đạo giải quyết; (iii) rà soát, tập trung tổ chức thi hành, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến xử lý tài sản đặc thù là tàu cá, vay vốn theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản (Nghị định số 67/2014/NĐ-CP); (iv) rà soát, tổng hợp khó khăn, vướng mắc của vụ việc liên quan đến án tín dụng ngân hàng, phân loại khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân theo nhóm các vấn đề, nhất là công tác phối hợp.

Thứ hai, phối hợp với VAMC[2] và các TCTD có số lượng vụ việc tồn đọng lớn như Vietcombank, Vietinbank, VPBank; GPBank; Agribank, OCB… rà soát, tổng hợp các bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án, từ đó, tổ chức làm việc, đối thoại, họp liên ngành trung ương[3]; ban hành văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, trả lời kiến nghị, kịp thời chỉ đạo tổ chức thi hành có hiệu quả các vụ việc khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành án. Rà soát các vụ việc phát sinh khó khăn vướng mắc để kết hợp kiểm tra, phúc tra, chỉ đạo giải quyết án tín dụng ngân hàng với nhiều hình thức; tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm nhằm đánh giá khó khăn, vướng mắc phát sinh và đề ra giải pháp khắc phục.

Sau khi rà soát, tổng hợp, tổ chức làm việc, đối thoại, Cục Quản lý THADS đã có văn án được triển khai thực hiện nghiêm túc đúng quy định; (iv) việc trích xuất, chuyển giao và xử lý vật chứng, tài sản thu giữ trong vụ án hình sự cho cơ quan THADS được Tòa án nhân dân các cấp phối hợp bàn giao kịp thời, bảo đảm quy định; (v) việc phối hợp xét miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án đối với khoản thu nộp ngân sách nhà nước được quan tâm chỉ đạo. bản tham mưu đề nghị Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam[4] thông tin đến TCTD ngân hàng để phối hợp giải quyết các vấn đề như: chuyển giao giấy tờ, cung cấp thông tin, thỏa thuận thi hành án; giải chấp tài sản...; tham mưu gửi văn bản đến Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam kiến nghị một số nội dung thuộc trách nhiệm của ngân hàng, từ đó, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc xuất phát từ các bên.

Thứ ba, phối hợp chặt chẽ với cơ quan Tòa án tháo gỡ vướng mắc trong công tác THADS như: (i) tích cực phối hợp để ban hành Thông tư liên tịch số 07/2018/TTLT-BTP-VKSNDTC-TANDTC ngày 12/6/2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định việc phối hợp trong thi hành quyết định của Tòa án giải quyết phá sản giúp tháo gỡ vướng mắc cho các cơ quan THADS trong việc thi hành quyết định của Tòa án về giải quyết phá sản; (ii) phối hợp rà soát, thống kê số liệu án tuyên khó thi hành trong giải trình báo cáo về công tác thi hành án trước Quốc hội hàng năm...; (iii) việc cấp, chuyển giao bản án, quyết định của Tòa án, hướng dẫn quyền yêu cầu thi hành

1.4. Công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành được đổi mới và quyết liệt

Xác định thi hành án tín dụng ngân hàng là nhiệm vụ trọng tâm, có tác động trực tiếp đến kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ của toàn Hệ thống THADS, thời gian qua, công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành đã có nhiều đổi mới theo hướng chủ động, chuyên sâu và hiệu quả hơn. Hàng năm, ban hành kế hoạch trọng tâm, chủ động theo dõi, kiểm tra, xử lý các vụ việc có điều kiện thi hành, triển khai các quy định mới có liên quan, đặc biệt, chỉ đạo phân cấp quản lý, giao chỉ tiêu nhiệm vụ về thi hành án tín dụng ngân hàng.

Tăng cường công tác kiểm tra bằng nhiều hình thức linh hoạt như kiểm tra chuyên đề, làm việc trực tiếp tại địa phương, tổ chức các hội nghị trao đổi nghiệp vụ và giải quyết các vụ việc cụ thể. Thông qua hoạt động kiểm tra, nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm, bán đấu giá tài sản và phối hợp liên ngành đã kịp thời được phát hiện, hướng dẫn giải quyết, góp phần nâng cao chất lượng tổ chức thi hành án. Đồng thời, chú trọng phúc tra việc thực hiện chỉ đạo.

Thường xuyên chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan THADS địa phương tổ chức thi hành án theo đúng quy định của pháp luật; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ Chấp hành viên[5]; phối hợp với bộ, ngành có liên quan thống nhất hướng dẫn chung về nghiệp vụ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong toàn quốc[6], đặc biệt, năm 2025 đã kịp thời hướng dẫn cơ quan THADS những vấn đề phát sinh sau sắp xếp[7], giải quyết đơn thư[8] liên quan đến hoạt động tín dụng ngân hàng nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc tổ chức thi hành án. Phối hợp tham mưu xây dựng Bộ tài liệu hỏi đáp về nghiệp vụ thi hành án, làm nguồn tư liệu cho cơ quan THADS tham khảo trong quá trình tổ chức thi hành, tập trung vào lĩnh vực thi hành án tín dụng ngân hàng.

Việc chỉ đạo điều hành từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ thi hành án, tăng cường khai thác dữ liệu thống kê, theo dõi tiến độ giải quyết các vụ việc trọng điểm và triển khai các hình thức bán đấu giá tài sản trực tuyến góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, đồng thời, rút ngắn thời gian và chi phí trong quá trình tổ chức thi hành án.

Như vậy, những đổi mới trong công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành góp phần nâng cao hiệu quả xử lý các vụ việc tín dụng ngân hàng, tăng cường chủ động của cơ quan THADS các cấp, đồng thời, tạo nền tảng quan trọng cho xây dựng mô hình quản trị thi hành án hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

2. Những khó khăn, thách thức đặt ra đối với công tác thi hành án tín dụng ngân hàng

2.1. Những khó khăn trong công tác thi hành án tín dụng ngân hàng

2.1.1. Khó khăn xuất phát từ tài sản bảo đảm và thị trường

Thứ nhất, việc nhận thế chấp tài sản là bất động sản của một số chi nhánh ngân hàng chưa bảo đảm chặt chẽ như: (i) ngân hàng chỉ nhận thế chấp là quyền sử dụng đất mà không nhận thế chấp tài sản trên đất; (ii) nhận thế chấp cả tài sản xây dựng trên đất lưu không hoặc nằm trong quy hoạch; (iii) giá trị tài sản thế chấp cao hơn giá trị thực tế của tài sản; (iv) tài sản của doanh nghiệp là các hạng mục trong một công trình nhưng thế chấp cho nhiều TCTD, ngân hàng... dẫn đến khi cơ quan THADS kê biên, thẩm định, giá trị còn lại không cao hoặc gặp khó khăn khi giải quyết; (v) tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất nhưng không có bản vẽ hiện trạng, không xác định mốc giới nên khi cơ quan THADS tiến hành xác minh đo vẽ thì có sự chồng lấn quyền sử dụng đất hoặc không đúng vị trí thửa đất như trong Giấy chứng nhận; (vi) tài sản là quyền sử dụng đất cấp cho hộ gia đình nhưng khi thực hiện thế chấp không có ý kiến của tất cả các thành viên trong hộ gia đình dẫn đến việc khi cơ quan thi hành án xử lý tài sản thì phát sinh tranh chấp quyền sở hữu.

Thứ hai, tài sản thế chấp là động sản nhưng khi xác minh thì tài sản không còn hoặc không đúng thực trạng ban đầu theo hồ sơ thế chấp dẫn đến khó xác định chủ sở hữu.

Thứ ba, thị trường bất động sản chưa thực sự “khởi sắc”, nhiều người có tâm lý e ngại mua tài sản thi hành án, do đó, tài sản bán đấu giá ít hoặc không có người mua, tài sản phải giảm giá nhiều lần mới bán được, dẫn đến vụ việc thi hành án kéo dài, thậm chí có những việc bán đấu giá 20 lần trở lên chưa thành hoặc một số tài sản cũ, lạc hậu khó xử lý, dẫn đến làm kéo dài thời gian tổ chức thi hành án hoặc tài sản có nhiều hộ gia đình, người dân sinh sống...; gây khó khăn trong quá trình tổ chức thi hành án.

Thứ tư, thi hành phán quyết trọng tài đối với khoản vay theo hợp đồng tín dụng (không có tài sản bảo đảm) cho các công ty tài chính, người phải thi hành án không có thu nhập hoặc không xác định được địa chỉ cư trú, chưa có điều kiện thi hành án.

2.1.2. Khó khăn trong công tác phối hợp

Thứ nhất, xuất phát từ phía Tòa án nhân dân các cấp. Khi xét xử, thường căn cứ vào tình trạng tài sản theo các hợp đồng kinh tế, hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp để giải quyết vụ việc, mà không xác minh tài sản thực tế, có nhiều vụ việc chênh lệch diện tích, chồng lấn thửa đất, tài sản không phải của người phải thi hành án, xây dựng trái phép... Tòa án một số địa phương, khi ban hành bản án, quyết định liên quan đến khoản nợ có tài sản thế chấp, tuyên tiếp tục duy trì hợp đồng thế chấp, không tuyên xử lý tài sản, dẫn đến giai đoạn thi hành án không có căn cứ để xử lý.

Một số trường hợp nội dung bản án tuyên không rõ (không rõ về đối tượng thực hiện nghĩa vụ, nội dung nghĩa vụ; không xác định rõ vị trí tài sản; diện tích đất phải giao theo bản án không đúng với diện tích thực tế...), không khả thi, khó thi hành hoặc dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau...; bản án, quyết định của Tòa án chưa phân định rõ nghĩa vụ của từng tài sản bảo đảm dẫn đến khó khăn trong xử lý tài sản bảo đảm.

Thứ hai, xuất phát từ phía các cơ quan đăng ký đất đai, cơ quan có liên quan. Nhiều trường hợp chậm trả lời xác minh, chưa kịp thời cung cấp thông tin tài sản, đo vẽ, phục vụ cho việc kê biên, xử lý tài sản thi hành án, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ thi hành án. Khi sáp nhập các tỉnh thành, cơ quan quản lý đất đai còn lúng túng trong việc cung cấp thông tin, đo đạc liên quan đến bất động sản trên địa bàn, như: số liệu chưa trùng khớp, cán bộ nắm rõ địa bàn đã nghỉ việc, những người đang thực hiện mới chưa rõ địa bàn dẫn đến chậm trễ trong phối hợp với cơ quan THADS, Chấp hành viên tổ chức thi hành vụ việc.

Thứ ba, nguyên nhân từ phía các TCTD. Có lúc, có nơi, TCTD ngân hàng không giải chấp tài sản, mặc dù đã nhận đủ tiền theo bản án, quyết định của Tòa án; không thực hiện nội dung đã thỏa thuận với đương sự mà đề nghị cơ quan THADS tiếp tục kê biên, xử lý tài sản nên người phải thi hành án bức xúc, chống đối; không cung cấp thông tin, các giấy tờ, tài liệu liên quan để xử lý tài sản; chưa kịp thời, tích cực thỏa thuận tìm phương thức thanh toán phù hợp trong việc nhận tài sản sau 02 lần giảm giá; đại diện theo ủy quyền không có quyền quyết định khi làm việc với Chấp hành viên, dẫn đến thụ động, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết vụ án; thỏa thuận với đương sự nộp tiền giải chấp tài sản có nghĩa vụ liên đới làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của người khác... làm phát sinh tranh chấp.

2.1.3. Khó khăn xuất phát từ cơ quan thi hành án dân sự

Thứ nhất, mặc dù, nhận thức của cơ quan THADS, Chấp hành viên về thi hành án tín dụng ngân hàng đã có chuyển biến tích cực, tuy nhiên, lãnh đạo một số cơ quan THADS chưa thực sự sâu sát, quyết liệt trong quản lý, chỉ đạo.

Thứ hai, một số Chấp hành viên chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ, nhận thức và áp dụng pháp luật chưa chính xác, dẫn đến khiếu nại, tố cáo. Còn tình trạng một số Chấp hành viên chậm tác nghiệp, chưa giải quyết dứt điểm vụ việc, thậm chí thiếu sót, vi phạm, nhất là trong công tác xác minh; thủ tục kê biên tài sản còn chậm, kê biên không đúng, không đủ, lập biên bản kê biên sơ sài…

Thứ ba, việc phối hợp giữa các cơ quan THADS trong ủy thác thi hành án, ủy thác xử lý tài sản chưa chặt chẽ, hiệu quả, nhiều trường hợp cơ quan THADS phải ủy thác nhiều lần, kéo dài việc thi hành án.

2.2. Những thách thức đối với công tác thi hành án tín dụng ngân hàng

Bên cạnh những khó khăn, vướng mắc như đã phân tích, quá trình phát triển kinh tế - xã hội, cải cách thể chế và hội nhập quốc tế đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hệ thống THADS trong công tác thi hành án tín dụng ngân hàng.

Thứ nhất, số lượng việc, tiền thi hành án tín dụng ngân hàng ngày càng tăng, tính chất ngày càng phức tạp.

Cùng với sự mở rộng quy mô tín dụng của nền kinh tế, các tranh chấp liên quan đến hợp đồng tín dụng, bảo lãnh, thế chấp tài sản ngày càng nhiều, đặc biệt, các khoản nợ có giá trị lớn liên quan đến doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế và các dự án bất động sản. Nhiều vụ việc có giá trị phải thi hành lên tới hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng, liên quan đến nhiều tài sản bảo đảm, nhiều địa phương và nhiều chủ thể có quyền, nghĩa vụ liên quan, đòi hỏi cơ quan THADS phải có cách thức tổ chức thi hành án hiệu quả.

Thứ hai, yêu cầu mới đối với công tác phối hợp trong thi hành án.

Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại các cơ quan chuyên môn ở địa phương tạo điều kiện nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp có thể phát sinh những khó khăn nhất định trong xác minh thông tin, đo đạc, đăng ký biến động tài sản, cung cấp hồ sơ địa chính và thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm. Điều này đòi hỏi cơ quan THADS phải chủ động thích ứng và tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành tại địa phương.

Thứ ba, yêu cầu chuyển đổi số đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết đối với hoạt động THADS.

Trong bối cảnh yêu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ trong công tác THADS nói chung và thi hành án tín dụng ngân hàng nói riêng, từ quản lý từ thủ công sang quản trị trên nền tảng dữ liệu số, việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối thông tin giữa cơ quan THADS với các cơ quan đăng ký đất đai, đăng ký giao dịch bảo đảm, cơ quan thuế, TCTD và các cơ quan có liên quan là cấp thiết. Tuy nhiên, vấn đề này còn gặp nhiều khó khăn, thách thức về nguồn lực, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế chia sẻ dữ liệu.

Do đó, đòi hỏi cơ quan THADS phải phối hợp, tạo lập phù hợp.

Thứ tư, yêu cầu hội nhập quốc tế và bảo đảm quyền tài sản ngày càng cao. Trong bối cảnh Việt Nam ký kết nhiều Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu, rộng, môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng đòi hỏi tính minh bạch, ổn định và khả năng thực thi hiệu quả các bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Hiệu quả thi hành án tín dụng ngân hàng không chỉ tác động đến hoạt động của các TCTD trong nước, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư, các tổ chức tài chính quốc tế và đánh giá về mức độ bảo vệ quyền tài sản tại Việt Nam. Do đó, việc nâng cao hiệu quả thi hành án không chỉ là yêu cầu nội tại của Hệ thống THADS, mà còn là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển và hội nhập quốc tế.

Những thách thức trên đòi hỏi Hệ thống THADS phải tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành án tín dụng ngân hàng trong kỷ nguyên mới

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả xử lý nợ xấu của hệ thống các TCTD thông qua hoạt động của các cơ quan THADS, đồng thời, từng bước hoàn thiện khung pháp luật liên quan đến xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm trong thời gian tới, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp sau:

3.1. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động thi hành án dân sự

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được triển khai mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng nền tảng số THADS là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng tổ chức thi hành án. Đối với các vụ việc tín dụng ngân hàng, chuyển đổi số không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và khả năng kiểm soát quá trình thi hành án. Hiện, cơ sở dữ liệu về THADS đang kết nối, chia sẻ thông tin với hệ thống dữ liệu đất đai, đăng ký giao dịch bảo đảm, đăng ký doanh nghiệp, đăng ký phương tiện giao thông, cơ quan thuế và các TCTD, từ đó, hỗ trợ Chấp hành viên nhanh chóng xác minh điều kiện thi hành án và tình trạng pháp lý của tài sản. Đồng thời, hoạt động bán đấu giá tài sản trực tuyến đang được mở rộng nhằm tăng khả năng tiếp cận của người tham gia đấu giá, nâng cao tính cạnh tranh, hạn chế tình trạng thông đồng, dìm giá và góp phần nâng cao tỷ lệ bán thành công đối với tài sản thi hành án.

3.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ Chấp hành viên

Trong bối cảnh các vụ việc tín dụng ngân hàng ngày càng có giá trị lớn, tính chất phức tạp và liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ Chấp hành viên ngày càng cao. Do đó, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về pháp luật tài chính, ngân hàng, giao dịch bảo đảm, phá sản doanh nghiệp, định giá tài sản và đấu giá tài sản cho đội ngũ Chấp hành viên, công chức làm công tác thi hành án. Việc trang bị kiến thức liên ngành giúp Chấp hành viên có khả năng nhận diện sớm các rủi ro pháp lý, lựa chọn phương án xử lý phù hợp và nâng cao hiệu quả thu hồi nợ cho các TCTD.

Bên cạnh đó, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng thực tiễn trong xác minh điều kiện thi hành án, xử lý tài sản bảo đảm, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phối hợp liên ngành. Đồng thời, tăng cường giáo dục đạo đức công vụ, ý thức trách nhiệm nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị và tinh thần thượng tôn pháp luật của đội ngũ Chấp hành viên nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng nền THADS chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và hiệu quả trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

3.3. Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, hướng dẫn cơ quan thi hành án dân sự địa phương

Một là, tiếp tục xác định trách nhiệm đối với Trưởng THADS tỉnh, thành phố về việc giao chỉ tiêu nhiệm vụ đối với Chấp hành viên; đưa nội dung kiểm tra về công tác thi hành án tín dụng ngân hàng vào tất cả các đoàn kiểm tra toàn diện, chuyên đề, đôn đốc chỉ đạo.

Cơ quan THADS cần đẩy mạnh công tác đôn đốc, kiểm tra trực tiếp án tín dụng ngân hàng đối với các đơn vị có kết quả thi hành án thấp; nhiều vụ việc có điều kiện thi hành, giá trị lớn nhưng chưa thi hành xong do còn khó khăn, vướng mắc. Việc kiểm tra phải đúng quy trình, có chất lượng; sau khi kiểm tra phải có kết luận cụ thể và theo dõi sát sao tình hình thực hiện; đánh giá kết quả và hiệu quả việc thực hiện gắn với công tác cán bộ.

Hai là, xây dựng các Bộ tài liệu hướng dẫn về nội dung mới của Luật THADS năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành để Chấp hành viên và cơ quan THADS chủ động nghiên cứu tổ chức thi hành án hiệu quả, tránh xảy ra việc áp dụng quy định mới không phù hợp.

Ba là, chú trọng công tác tự kiểm tra trong Hệ thống THADS, công tác kiểm tra, phúc tra đối với công tác THADS nói chung, thi hành các bản án kinh doanh, thương mại nói riêng.

3.4. Tăng cường hiệu quả phối hợp liên ngành

Một là, tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam trong việc trao đổi, thống nhất với liên ngành trung ương những trường hợp pháp luật quy định chưa rõ, còn nhiều quan điểm áp dụng khác nhau.

Hai là, các TCTD chỉ đạo các chi nhánh phối hợp chặt chẽ, kịp thời với cơ quan THADS trong quá trình tổ chức thi hành án, nhất là xác minh tài sản, điều kiện thi hành án của người phải thi hành án; chuyển giao giấy tờ, cung cấp thông tin, thỏa thuận thi hành án; xem xét, quyết định việc miễn, giảm số nợ lãi đối với các vụ việc người phải thi hành án đã tích cực phối hợp, tự nguyện thi hành án nhưng không còn tài sản nào khác để thực hiện nghĩa vụ theo bản án, quyết định của Tòa án; hỗ trợ cơ quan THADS tiếp nhận trông coi, bảo quản tài sản sau khi kê biên, tìm và giới thiệu khách hàng mua tài sản để đẩy nhanh tiến độ bán đấu giá; chủ động phối hợp cùng cơ quan THADS và Chấp hành viên tìm biện pháp giải quyết cụ thể đối với từng hồ sơ thi hành án.

Ba là, phối hợp với Ban chỉ đạo THADS các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo các ban, ngành có liên quan phối hợp chặt chẽ với cơ quan THADS để sớm giải quyết dứt điểm các vụ việc thi hành án, đặc biệt là án tín dụng ngân hàng.

Hành trình bước vào kỷ nguyên mới đặt ra cho công tác THADS nói chung, công tác thi hành án tín dụng ngân hàng nói riêng những cơ hội đan xen thách thức chưa từng có. Những số liệu về nợ xấu tăng nhanh và tính chất phức tạp của các khối tài sản bảo đảm là bài toán thực tế buộc phải thay đổi phương thức tiếp cận. Thực tiễn chứng minh, không một cơ quan đơn lẻ nào có thể tự giải quyết triệt để các vướng mắc nếu thiếu cơ chế vận hành thông suốt và đồng bộ. Đầu tư vào công nghệ số, chuẩn hóa đội ngũ nhân sự và nâng tầm hiệu quả phối hợp liên ngành chính là “chìa khóa vàng” để tháo gỡ các rào cản hiện tại. Khi các bản án, quyết định được thực thi một cách minh bạch, nhanh chóng và hiệu quả, sẽ tạo dựng được “bệ đỡ” tài chính thực sự an toàn, thúc đẩy nền kinh tế vĩ mô cất cánh mạnh mẽ trong giai đoạn phát triển mới. Chỉ khi tạo dựng được sự đồng thuận trong nhận thức và thống nhất trong hành động, mục tiêu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự mới được hiện thực hóa, từ đó, củng cố vững chắc niềm tin của xã hội vào tính nghiêm minh của pháp luật, giữ vững kỷ cương pháp luật trong hoạt động THADS.

Ban Pháp chế và Nghiệp vụ thi hành án dân sự, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp

[1]. Số liệu trong mục này do Ban Pháp chế và Nghiệp vụ THADS, Cục Quản lý THADS, Bộ Tư pháp tự thống kê.

[2]. Công văn số 223/AMC-BAN1 ngày 26/3/2021 của Công ty Quản lý tài sản (VAMC) và Công văn số 1133/VCB-CN ngày 25/3/2021 của Vietcombank.

[3]. Vấn đề Tòa án tuyên tiếp tục duy trì hợp đồng thế chấp tại tỉnh Quảng Ninh.

[4]. Công văn số 3530/TCTHADS-NV1 ngày 10/9/2024.

[5]. Từ năm 2019 - 2024 đã phối hợp với Học viện Tư pháp cử 3.141 lượt công chức đi đào tạo, bồi dưỡng về các ngạch Chấp hành viên, Thẩm tra viên và Thư ký THADS; tổ chức 28 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ với hơn 13.200 lượt tham gia của công chức trong Hệ thống THADS. Đặc biệt, trong năm 2024, tổ chức 02 lớp cho gần 200 lượt công chức, tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, Nghệ An; 01 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên ngành về trình tự, thủ tục THADS nói chung, thi hành các bản án kinh doanh, thương mại nói riêng (kỹ năng trong kê biên, xử lý đối với tài sản là cổ phần, cổ phiếu trong doanh nghiệp; xử lý đối với tài sản là dự án của doanh nghiệp trên đất thuê của Nhà nước...) cho 1.100 đại biểu là Chấp hành viên, Thẩm tra viên thuộc các cơ quan THADS trên toàn hệ thống.

[6]. Cục Quản lý THADS đã ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ theo đề nghị của các cơ quan THADS (Năm 2019: 109 văn bản; năm 2020: 210 văn bản; năm 2023: 139 văn bản; năm 2024: 121 văn bản; 06 tháng năm 2025: 36 văn bản); ban hành các công văn hướng dẫn chung về công tác thẩm định giá, bán đấu giá, thi hành quyết định công nhận kết quả hòa giải thành tại Tòa án…; tổ chức nhiều lớp tập huấn cho toàn Hệ thống các cơ quan THADS về công tác thi hành án hành chính, bồi thường nhà nước, bảo đảm tài chính; lớp bồi dưỡng nghiệp vụ THADS; bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán thuộc Hệ thống THADS.

[7]. Rà soát, phân loại các khó khăn, vướng mắc, phản ánh của các cơ quan THADS địa phương để xây dựng Cẩm nang hướng dẫn thực hiện mô hình cơ quan THADS ở địa phương một cấp; Công văn số 3769/BTP-TCTHADS ngày 25/6/2025 và Công văn số 5556/BTP-CQLTHADS ngày 09/9/2025 hướng dẫn một số vấn đề chung; Công văn số 1066/CLQTHADS-BPC&NVTHADS ngày 10/9/2025 hướng dẫn về nội dung Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố về thẩm quyền kiểm sát và ký văn bản kháng nghị, kiến nghị đối với hoạt động THADS; Công văn số 585/CQLTHADS -NVTHAHC&TPL ngày 08/8/2025 rà soát, tổ chức giải quyết các vụ việc bồi thường nhà nước, bảo đảm tài chính trong hoạt động THADS;...

[8]. Công văn 3893/TCTHADS-NV1 ngày 27/9/2024 giải quyết kiến nghị của Ngân hàng BIDV; Công văn số 4033/TCTHADS-NV1 ngày 08/10/2024 chỉ đạo đôn đốc 29 cơ quan THADS với 319 việc liên quan đến Pvcombank.

(Nguồn: Ấn phẩm “80 năm Thi hành án dân sự Việt Nam - Vẻ vang truyền thống, vững bước tương lai”, xuất bản năm 2026)