Toàn cảnh phiên họp.

Tại phiên họp thẩm định, đồng chí Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho biết, hiện nay Luật Thống kê số 89/2015/QH13 ngày 23/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều và Phụ lục Danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia của Luật Thống kê số 01/2021/QH15 ngày 12/11/2021 của Quốc hội đang giao nhiều nội dung cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ như: Thẩm quyền ban hành hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, cấp xã; hệ thống chỉ tiêu thống kê liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và liên kết vùng được phân công; chế độ báo cáo thống kê quốc gia; chế độ báo cáo thống kê cấp tỉnh, cấp xã; chế độ báo cáo thống kê liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và liên kết vùng được phân công; chương trình điều tra thống kê quốc gia; quyết định thực hiện Tổng điều tra và ban hành phương án Tổng điều tra; ban hành các bảng danh mục dùng cho hoạt động thống kê.

Đồng chí Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, Bộ Tài chính phát biểu tại phiên họp.

Bên cạnh đó, hoạt động thống kê là hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ chuyên sâu; cơ quan thống kê quốc gia thực hiện vai trò điều phối hoạt động thống kê trong phạm vi quốc gia; công bố thông tin thống kê quốc gia và nhân danh quốc gia trong quan hệ quốc tế nên Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia cần phải chủ động, linh hoạt, kịp thời. Theo quy định của pháp luật thống kê hiện hành, nhiều nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng liên quan đến thống kê mang tính chuyên môn, nghiệp vụ chuyên sâu có thể phân cấp, phân quyền cho Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia thực hiện, như ban hành: Kế hoạch điều tra thống kê hằng năm của cơ quan thống kê quốc gia; phương án điều tra của các cuộc điều tra thống kê trong kế hoạch điều tra thống kê hằng năm của cơ quan thống kê quốc gia; quy chế phổ biến thông tin thống kê của cơ quan thống kê quốc gia.

Mặt khác, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, trong đó có lĩnh vực thống kê. Các hình thức điều tra, thu thập dữ liệu thống kê mới, phương pháp thống kê tiên tiến, nền kinh tế số đòi hỏi cơ quan quản lý hoạt động thống kê phải có những điều chỉnh về chính sách, quy trình quản lý một cách kịp thời và linh hoạt. Xu thế cải cách quản lý hoạt động thống kê của các nước hiện nay là thực hiện chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu thống kê, như số hóa quản lý, xây dựng mô hình quản lý hệ thống thống kê toàn diện, áp dụng công nghệ hiện đại trong việc tiến hành điều tra, thu thập dữ liệu, xử lý dữ liệu và phổ biến thông tin thống kê phục vụ người dùng tin. Với việc phân cấp thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, công tác quản lý thống kê sẽ có sự chủ động cần thiết để xây dựng, điều chỉnh và ban hành các quy định phù hợp với đặc thù thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho người làm công tác thống kê.

Do đó, việc ban hành Nghị định quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực thống kê là hết sức cần thiết, góp phần thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong thực hiện hoạt động thống kê.

Đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phân cấp, phân quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính

Dự thảo Nghị định quy định phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực thống kê gồm 05 điều, quy định những nội dung cơ bản như: (i) Đề xuất phân quyền cho Chính phủ ban hành hoặc điều chỉnh, bổ sung danh mục chỉ tiêu thống kê thuộc Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia; (ii) Đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phân cấp, phân quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính các nhiệm vụ, thẩm quyền tại các điều khoản cụ thể của Luật Thống kê trong việc ban hành hoặc điều chỉnh, bổ sung hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, cấp xã; (iii) Đề xuất phân quyền cho Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia trong việc điều phối hoạt động nghiên cứu, ứng dụng phương pháp thống kê tiên tiến trong hoạt động thống kê nhà nước; (iv) Đề xuất phân cấp nhiệm vụ, thẩm quyền cho Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia trong việc ban hành quy chế phổ biến thông tin thống kê nhà nước của hệ thống tổ chức thống kê tập trung, xây dựng kế hoạch các cuộc điều tra thống kê của cơ quan thống kê quốc gia, xây dựng phương án điều tra và quyết định thực hiện các cuộc điều tra thống kê trong kế hoạch điều tra của cơ quan thống kê quốc gia.

Đề xuất phân cấp nhiệm vụ, thẩm quyền cho Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia

Trao đổi tại phiên họp, các đại biểu đã tập trung thảo luận, góp ý về một số vấn đề cơ bản như: Sự cần thiết ban hành dự thảo Nghị định; những nhiệm vụ mang tính kỹ thuật, chi tiết, cụ thể, thuộc chức năng quản lý của Bộ Tài chính sẽ được phân cấp thẩm quyền quyết định cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia; những nhiệm vụ liên quan đến chính sách lớn, có tác động rộng đến nền kinh tế, xã hội; những nhiệm vụ yêu cầu quy định trách nhiệm phối hợp liên bộ, nhiều lĩnh vực vẫn thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, không phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính…

Đồng chí Nguyễn Thị Hạnh, Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính kết luận phiên họp.

Phân cấp thẩm quyền quyết định cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia

Kết luận phiên họp thẩm định, đồng chí Nguyễn Thị Hạnh, Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo chủ động rà soát, tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực thống kê. Các quy định của dự thảo Nghị định cơ bản bảo đảm phân cấp triệt để các nhiệm vụ giữa cơ quan nhà nước ở Trung ương và chính quyền địa phương; đồng thời bảo đảm thẩm quyền quản lý thống nhất của Chính phủ, quyền điều hành của người đứng đầu Chính phủ đối với lĩnh vực quản lý nhà nước về thống kê, cũng như phát huy tính chủ động, sáng tạo và tinh thần chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về thống kê./.